Кіріспе
Жүк жөнелту туралы құжат
Жүк жөнелту қағазы – тасымалдаушы шығаратын, жүк партиясын жөнелтуге қатысты мәліметтер мен нұсқауларды қамтитын құжат. Әдетте, онда жөнелтушінің және алушының атаулары, жүк партиясының бастапқы нүктесі, оның түпкілікті бағыты және маршруты көрсетіледі. Көптеген жүк экспедиторлары мен жүк тасымалдау компаниялары өздерінің ішкі жүк жөнелту қағазын, яғни "үйлік вексельді" пайдаланады. Мұндай қағаздардың арт жағында көбінесе жауапкершіліктің шектеулері мен басқа да шарттар мен талаптарды қамтитын "тасымалдау шартының шарттары" жазылады. Жүк жөнелту қағазы – жөнелтушінің және алушының, сондай-ақ бастапқы және түпкілікті бағыттар туралы мәліметтерді қамтитын курьерлік түбіртекке ұқсас.
Әуе жол жүру билеттері
Көптеген әуе компаниялары әуе жүк жолбағы деп аталатын басқа нысанды қолданады, онда баратын әуежай, рейстің нөмірі және уақыт сияқты қосымша мәліметтер тізімделеді.
Теңіз жол жүру билеттері
Ұлыбританияның 1992 жылғы теңіз арқылы жүк тасымалдау туралы заңның 1-тарауы 1-тармағы мыналарға қолданылады: коносаменттер 1-тармағы 2) теңіз жүк қағаздары 1-тармағы 3) және кемелердің жеткізу бұйрықтары 1-тармағы 4) қағаз түрінде немесе электрондық нысанда болуы мүмкін 1-тармағы 5). Заңның 1-тарауы 3-тармағына сәйкес, теңіз жүк қағазы: "коносамент емес, бірақ жүкті алуды растайтын және жүкті теңіз арқылы тасымалдау шарты бар, сондай-ақ тасымалдаушының осы шартқа сәйкес жүкті кімге жеткізу керектігін анықтайтын кез келген құжат". 2-тармағы былай жалғастырады: "Тасымалдау шартының бастапқы тарапы болмай, теңіз жүк қағазына қатысты жүкті тасымалдаушыға жеткізілуге тиіс адам (осы шартқа сәйкес) жүк тасымалдау шарты бойынша сотқа талап етудің барлық құқықтарын, шарттың тарапы болғандай, алады және оған өтеді". Ескерту: Ұлыбританияның 1999 жылғы Шарттар (үшінші тараптардың құқықтары) туралы заңы теңіз арқылы жүк тасымалдау шартына қолданылмайды.
bills of lading s.1(2),
sea waybills s.1(3), and
ships' delivery orders s.1(4),
whether in paper or electronic form s.1(5). Under s.1(3) of the Act, a sea waybill is: "any document which is not a bill of lading but is such a receipt for goods as contains a contract for the carriage of goods by sea; and identifies the person to whom delivery of the goods is to be made by the carrier in accordance with that contract". s.2 continues: " a person who becomes the person who (without being an original party to the contract of carriage) is the person to whom delivery of the goods to which a sea waybill relates is to be made by the carrier in accordance with that contract shall (by virtue of becoming the person to whom delivery is to be made) have transferred to and vested in him all rights of suit under the contract of carriage as if he had been a party to the contract of carriage". Note: the UK's Contracts (Rights of Third Parties) Act 1999 does NOT apply to contracts for the carriage of goods by sea.