XII ғасырдағы «Төрт кітап» - Петер Ломбардтың теологиялық еңбегі
Sentences
Питер Ломбардың 1150 ж. жазған «Төрт кітаптан құралған жинақ» – орта ғасырлық теологиялық еңбек. Дінтану, қасиетті жазулар мен шіркеу әкелерінен алынған мәтіндерді біріктіреді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1150 ж. Питер Ломбардтың мәтіні, ортағасырлық еңбек.
c. 1150 text by Peter Lombard
the medieval work
«Төрт сөйлем кітабы» (Libri Quattuor Sententiarum) – Питер Ломбардтың шамамен 1150 жылы жазған теологиялық жинағы.
The Four Books of Sentences (Libri Quattuor Sententiarum) is a compendium of theology written by Peter Lombard around 1150.
Шығу тегі және сипаттамалары
"Сөйлемдер кітабының" алғы күйі – гласс (мәтіннің түсіндірмесі немесе интерпретациясы, мысалы, Corpus Iuris Civilis немесе библиялық мәтіндер) – Киелі кітаптың латын тіліндегі аудармасын (Вулгата) пайдаланған оқытушылар жасаған. Гласс синтаксис немесе грамматикаға қатысты болуы мүмкін, немесе доктринаның қиын мәселесін түсіндіруге арналған болуы мүмкін. Алайда, бұл гласстар үздіріссіз болмады, олар Киелі кітаптың мәтінінің арасына немесе шетіне орналастырылды. Ломбард одан бір қадам басып, түрлі көздерден (мысалы, Киелі жазбалар, Гипполық Августин және басқа шіркеу әулиелері) мәтіндерді жинап, оларды біртұтас жүйеге біріктірді. Мұны іске асыру үшін ол екі міндетті орындауға тиіс болды: біріншісі, материалды реттеу, себебі жүйелі теология әлі тәлім ретінде қалыптаспаған еді, екіншісі, көздері арасындағы доктриналық айырмашылықтарды келісудің жолдарын табу. Питер Абелардтың "Sic et Non" еңбегі соңғы міндеттерге маңызды шабыт берді. Ломбард Киелі кітап пен шіркеу әулиелерінің еңбектерін төрт кітапқа бөліп, оларды тарауларға үлестірді. Шамамен 1223-1227 жылдар аралығында Александр Хельский төрт кітаптың көптеген тарауларын азырақ "бөлімдерге" топтастырды. Осы түрінде кітап орта ғасырдың соңында (XIII, XIV және XV ғасырларда) теологиялық оқулық ретінде кеңінен қолданылды. Теология магистрінен "Сөйлемдерге" түсініктеме жазу талап етілді және ол емтихан жүйесінің бір бөлігі болды. Ломбардтың еңбегі бойынша дәрістердің соңында студент теология факультетінде бакалавр дәрежесіне үміткер болатын. "Сөйлемдердің" орта ғасырлық теология мен философиядағы маңызы, олардың теологиялық және философиялық талқылауларға ұсынатын жалпы құрылымында жатыр. Аквина, Уильям Окхэм, Бонавентура, Петрус Авреол, Роберт Холкот және Дунс Скот сияқты барлық көрнекті схоластикалық ойшылдар "Сөйлемдерге" түсініктемелер жазды. Бірақ бұл еңбектер толыққанды түсініктемелер болған жоқ, себебі "Сөйлемдер" дереккөздердің жинағы еді және Ломбард көптеген сұрақтарды ашық қалдырып, кейінгі ғалымдарға өз жауаптарын беруге мүмкіндік берді.
The Book of Sentences had its precursor in the glosses (an explanation or interpretation of a text, such as, e. g. the Corpus Iuris Civilis or biblical) by the masters who lectured using Saint Jerome's Latin translation of the Bible (the Vulgate). A gloss might concern syntax or grammar, or it might be on some difficult point of doctrine. These glosses, however, were not continuous, rather being placed between the lines or in the margins of the biblical text itself. Lombard went a step further, collecting texts from various sources (such as scripture, Augustine of Hippo, and other Church Fathers) and compiling them into one coherent whole. In order to accomplish this, he had to address two tasks: first, that of devising an order for his material, because systematic theology had not yet been constituted as a discipline, and secondly, finding ways to reconcile doctrinal differences among his sources. Peter Abelard's Sic et Non provided crucial inspiration for the latter tasks. Lombard arranged his material from the Bible and the Church Fathers in four books, then subdivided this material further into chapters. Probably between 1223 and 1227, Alexander of Hales grouped the many chapters of the four books into a smaller number of "distinctions". In this form, the book was widely adopted as a theological textbook in the high and late Middle Ages (the 13th, 14th, and 15th centuries). A commentary on the Sentences was required of every master of theology, and was part of the examination system. At the end of lectures on Lombard's work, a student could apply for bachelor status within the theology faculty. The importance of the Sentences to medieval theology and philosophy lies to a significant extent in the overall framework they provide to theological and philosophical discussion. All the great scholastic thinkers, such as Aquinas, William of Ockham, Bonaventure, Petrus Aureolus, Robert Holcot, and Duns Scotus, wrote commentaries on the Sentences. But these works were not exactly commentaries, for the Sentences was really a compilation of sources, and Lombard left many questions open, giving later scholars an opportunity to provide their own answers.