Кіріспе
Сезім мүшелері бізге заттарды олардың нақты болмысында тікелей сезінуге мүмкіндік береді деген идея – қабылдау философиясы мен эпистемологиядағы наївті реализм (тікелей реализм немесе қабылдау реализмі деп те аталады). Наївті реализм, тікелей реализм ретінде қарастырылғанда, көбінесе жанама реализммен салыстырылады. Наївті реалисттердің пікірінше, қабылдау нысандары сыртқы нысандардың бейнесі емес, тікелей сол сыртқы нысандардың өзі болып табылады. Наївті реалист әдетте метафизикалық реалист болады, яғни бұл нысандар физика заңдарына бағынып, оларды бақылаушы бар немесе жоқ екеніне қарамастан, барлық қасиеттерін сақтайды. Олар материядан тұрады, кеңістік алады және көбінесе дұрыс қабылданатын өлшем, пішін, текстура, иіс, дәм және түс сияқты қасиеттерге ие. Ал жанама реалисттер қабылдау нысандарының сезімдік деректерге негізделген шындықтың бейнесі ғана екенін, сондай-ақ сыртқы нысандарға қасиеттер тағайындауда негізгі және екінші сапалардың айырмашылығын ұстанады. Демек, біздің саналы тәжірибеміз нақты әлем емес, әлемнің ішкі бейнесі болып табылады.
the view in philosophy of perception
In philosophy of perception and epistemology, naïve realism (also known as direct realism or perceptual realism) is the idea that the senses provide us with direct awareness of objects as they really are. When referred to as direct realism, naïve realism is often contrasted with indirect realism. According to the naïve realist, the objects of perception are not representations of external objects, but are in fact those external objects themselves. The naïve realist is typically also a metaphysical realist, holding that these objects continue to obey the laws of physics and retain all of their properties regardless of whether or not there is anyone to observe them. They are composed of matter, occupy space, and have properties, such as size, shape, texture, smell, taste and colour, that are usually perceived correctly. The indirect realist, by contrast, holds that the objects of perception are simply representations of reality based on sensory inputs, and thus adheres to the primary/secondary quality distinction in ascribing properties to external objects. that our conscious experience is not of the real world but of an internal representation of the world.
Тарих
Тікелей реалистік теориялар тарихы үшін «Тікелей және жанама реализм» бөлімінің «Тарих» тармағын қараңыз.
Ғылыми реализм және наивтік қабылдау реализмі
Көптеген философтар түсінік философиясында наивті реализмді және ғылым философиясында ғылыми реализмді бірге қабылдаудың үйлесімсіз екенін айтады. Ғылыми реализм бойынша, ғаламда ғылыми сипаттамада көрсетілген қасиеттер ғана бар, яғни түс сияқты екіншілік қасиеттер өздігінен шын емес, ал бар болғаны – физикалық заттардың микроскопиялық беттік текстурасының әсерінен шағылысатын белгілі бір толқын ұзындықтары. Джон Локк әлемде тек корпускулярлық ғылыми тұрғыдан сипатталатын негізгі қасиеттер ғана бар екенін, ал екіншілік қасиеттер белгілі бір дәрежеде субъективті екенін және олардың болуы заттарды қабылдай алатын қабылдаушының болуына байланысты екенін атап көрсеткен. Эдвард С. Рид, Роберт Шоу және Майкл Турви. Жақында Кэрол Фаулер сөйлеуді қабылдауға тікелей реалистік көзқарасты ұсынды.
Ақпарат көздері және қосымша оқу
Ахлстром, Сидней Е. "Шотландия философиясы мен американдық теология", "Шіркеу тарихы", 24-том, 3-сан (1955 ж. қыркүйек), 257–272 беттер, JSTOR.
Кунео, Теренс және Рене ван Вуденберг, ред. Томас Ридтің Кембридж серігі (2004).
Гибсон, Дж. Дж. (1972). Тікелей көру қабылдауының теориясы. J. Royce, W. Rozenboom (ред.) еңбектерінде. Білу психологиясы. Нью-Йорк: Гордон және Брейч.
Грэхам, Гордон. "19 ғасырдағы шотландиялық философия" Стенфорд философия энциклопедиясы (2009) онлайн.
Марсден, Джордж М. Фундаментализм және американдық мәдениет (2006) үзінді және мәтіндік іздеу.
S. A. Грейв, "Ақыл-ойы", Пол Эдвардс (ред.) "Философия энциклопедиясы" (Коллиер Макмиллан, 1967).
Питер Дж. Кинг, Жүз философ (2004: Нью-Йорк, Барронның білім беру кітаптары). G. A. Johnston (ред.) Шотландиялық Ақыл-ойы философиясынан таңдамалар (1915) онлайн, Томас Рид, Адам Фергюсон, Джеймс Бити және Дугальд Стюарттың мақалалары.
Джеймс Дж. Гибсон. Көру қабылдауына экологиялық көзқарас. Лоуренс Эрлбаум және серіктестері, 1987.
Клэр Ф. Майклс және Клаудия Карелло. Тікелей қабылдау. Прентис Холл, 1981. Кітапты https://web.archive.org/web/20070621155304/http://ione.psy.uconn.edu/~psy254/MC.pdf мекенжайынан жүктеуге болады.
Эдвард С. Рид. Әлеммен кездесу. Оксфорд университетінің баспасы, 2003.
София Розенфелд. Ақыл-ойы: Саяси тарих (Гарвард университетінің баспасы, 2011) 346 бет; 1688 жылдан бері саяси идеал ретінде ақыл-ойының парадоксалды тарихын көрсетеді.
Шоу, Р. Е./Турви, М. Т./Мейс, В. М. (1982): Экологиялық психология. Реализмге адалдықтың салдары. W. Weimer & D. Palermo (ред.) танымдық және символикалық процестер. 2-том, Хиллсдейл, Нью-Джерси: Лоуренс Эрлбаум Ассошиэйтс, Инк., 159–226 беттер.
Николас Вултерсторф. Томас Рид және эпистемология тарихы. Кембридж университетінің баспасы, 2006.
Нельсон, Куи. (2007). "Ең кішкентай философия" Dog's Ear Publishing.
Дж. Л. Остин. (1962). Ақыл және сезімдіктер. Оксфорд университетінің баспасы.
Джон Р. Сёрл. (2015). Заттарды болғанындай көру; қабылдау теориясы. Оксфорд университетінің баспасы.
Cuneo, Terence, and René van Woudenberg, eds. The Cambridge companion to Thomas Reid (2004)
Gibson, J. J. (1972). A Theory of Direct Visual Perception. In J. Royce, W. Rozenboom (Eds.). The Psychology of Knowing. New York: Gordon & Breach. Graham, Gordon. "Scottish Philosophy in the 19th Century" Stanford Encyclopedia of Philosophy (2009) online
Marsden, George M. Fundamentalism and American Culture (2006) excerpt and text search
S. A. Grave, "Common Sense", in The Encyclopedia of Philosophy, ed. Paul Edwards (Collier Macmillan, 1967). Peter J. King, One Hundred Philosophers (2004: New York, Barron's Educational Books), Selections from the Scottish Philosophy of Common Sense, ed. by G. A. Johnston (1915) online, essays by Thomas Reid, Adam Ferguson, James Beattie, and Dugald Stewart
James J. Gibson. The Ecological Approach to Visual Perception. Lawrence Erlbaum Associates, 1987. Claire F. Michaels and Claudia Carello. Direct Perception. Prentice Hall. 1981. Download this book at https://web. archive. org/web/20070621155304/http://ione. psy. uconn. edu/~psy254/MC. pdf
Edward S. Reed. Encountering the World. Oxford University Press, 2003. Sophia Rosenfeld. Common Sense: A Political History (Harvard University Press; 2011) 346 pages; traces the paradoxical history of common sense as a political ideal since 1688
Shaw, R. E./Turvey, M. T./Mace, W. M. (1982): Ecological psychology. The consequence of a commitment to realism. In: W. Weimer & D. Palermo (Eds. ), Cognition and the symbolic processes. Vol. 2, Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Inc., pp. 159–226. Nicholas Wolterstorff. Thomas Reid and the Story of Epistemology. Cambridge University Press, 2006. Nelson, Quee. (2007). The Slightest Philosophy Dog's Ear Publishing. J L. Austin. (1962). Sense and Sensibilia. Oxford University Press. John R., Searle. (2015). Seeing Things as They Are; A Theory of Perception. Oxford University Press.