Кіріспе

2002 жылы түсірілген Элия Сулейманның «Құдайдың араласуы» (يد إلهية) фильмі – палестиналық режиссер Элия Сулейманның 2002 жылғы туындысы, оны сюрреалистік қара комедия деп атауға болады. Фильм көбінесе өзара байланысты шағын эпизодтардан тұрады, бірақ негізінен Назаретте тұратын палестиналықтың күнін көрсетеді, оның сүйіктісі Батыс жағалаудағы Рамалла қаласында, бірнеше бекеттен өтеуге мәжбүр. Бір лирикалық сахнада күн көзілдірігін киген палестиналық әйел (Манал Хадер сомдады) бейнеленеді, оның қасынан өтуі ғана емес, оның үңілуі де Израиль әскери бекеттерінің құлауына себеп болады. Режиссер фильмде басты рөлде, сөйлейтін де, эмоция білдіретін де емес, үнсіз кейіпкер ретінде танылады, оның ойыны Бастер Китон, Джим Джармуш және Жак Татидің туындыларымен салыстырылады. Фильмде диалогтың аз қолданылуы, баяу темп және кейіпкерлердің мінез-құлқының қайталануы ерекше көзге түседі.

Сюжет

Назаретте Санта Клаус балалардан қашады, себебі оның себетінен сыйлықтар төгіліп жатыр. Ол жараланған және Қорқыт тауының басындағы францискан шіркеуінің қираған қалдықтарына сүйеніп тұр. Такси жүргізушісі көшеде келе жатып таныс беттерге қарғыс айтады. Көршілер ұсақ-түйек нәрселерге таласады. Палестиналық жұбай көлікте кездеседі. Тағы да дауласқан көршілер. Турист израильдік полицейден жол сұрайды. Полицей өзі көмектесе алмай, көлігінің артынан баулы палестиналық тұтқынды шығарып әкеледі. Палестиналық оған үш түрлі бағытты көрсетеді. Жұбайлар қайтадан көлікке отырады. Ер (Е.С.) Ясир Арафаттың суреті салынған қызыл шарды үрлейді. Ол оны израильдік бекетке жақын жерде жібереді. Израильдік сарбаз оны атып түсіруге дайын тұрады, бірақ әріптесі тоқтатады. Осы алабұдында жұбайлар бекеттен бірге өте алады. Шар Иерусалим қаласының үстімен ұшып, ақырында Қаба тасының үстіне қонады. Түнде жұбайлар қайтадан көлікте. Ертесі күні таңда бес израильдік ер адам күрделі би қозғалыстарын жаттықтырады. Олар қарулы, хореограф офицердің басшылығымен палестиналық әйелге ұқсас нысаналарға қайта-қайта оқ атып жатыр. Нысаналардың бірі құламай қалғанда, нағыз палестиналық әйел (нысаналар сияқты киінген) пайда болады. Офицер оған оқ атуға бұйрық береді. Табиғаттан тыс құбылыспен ол өзінің айналасындағы оқтарды жинап, жерден көтеріледі. Оқтар оның басына тікенді тәж құрайды, содан кейін ол оларды жерге тастайды. Ол ай тәрізді әшекейленген жұлдыздар мен тастарды қолданып, офицерден басқа барлығын өлтіреді. Израильдіктерге көмекке тікұшақ келеді, бірақ әйел Палестинаның суреті салынған қалқанды лақтырып, оны да оңай жояды. Би хореографы әлсіздікпен қарап тұрады, ал әйел жоғалып кетеді. Фильм соңында әкесі мен анасы қысымды қазанда пісірілген тамақты қадағалайды.

Оскар туралы дау

2002 жылғы Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» сыйлығына ұсынылғанына қарамастан, фильмнің «Оскар» сыйлығының «Үздік шетелдік фильм» номинациясына қарастырылуы қызу пікірталас тудырды. 2002 жылдың соңында продюсер Хэмберт Балсан фильмнің АҚШ дистрибьюторына фильмнің «Ең жақсы шетел тіліндегі фильм» номинациясына қатысу мүмкіндігі туралы Кино өнер және ғылым академиясынан сұрағанын мәлімдейтін мәлімдеме жариялауға рұқсат берді. Балсанның сөзіне қарағанда, академия «жоқ» деп жауап берген, себебі «Палестина біздің ережелерімізде мойындалған мемлекет емес». Алайда, академия өкілі Джон Павлик академияның бұл мәселе бойынша ешқандай шешім қабылдамағанын, себебі Сулейман фильмді ұсынбағанын мәлімдеді. «Электрондық Интифада» және басқа да сыншылар академия шешім қабылдады деп санайды және ол саяси факторларға негізделгенін айтады. Фильм келесі жылы «Оскарға» үміткер болды; Павлик Variety журналына «Комитет Палестинаны Гонконгқа қарағандай ерекше жағдай деп қарауға шешім қабылдады. Шетел тіліндегі фильмдер сыйлығының атқару комитетінің мақсаты – мүмкіндігінше көпті қамту» деді.