Кіріспе
Жоғалған кітап: Жасер кітабы (немесе Жашар деп те жазылады), яғни тура кітап немесе адал адамның кітабы, еврей Киелі кітабында еске алынған, көбінесе канондық емес жоғалған кітап ретінде қарастырылатын кітап. Осы жоғалған кітапты жаңадан табылған көшірме деп мәлімдейтін көптеген жалған туындылар жазылған. Басқа түсіндірме бойынша, ол Пентатеухке, атап айтқанда, Текқара кітабына сілтеме ретінде қарастырылады, бұл түсіндірме еврей ғалымы Рашидің Еврей Киелі кітабына жазған түсініктемесінде айқын байқалады (оның Ешуаға жазған түсініктемесін төменде қараңыз). "Адал адамның кітабы" деген аударма грек және латын тілдеріндегі дәстүрлі аударма болып табылады, ал "Жасер" транслитерациясы 1611 жылғы Король Джеймс Киелі кітабының Апокриф бөлімінде кездеседі.
The Book of Jasher (also spelled Jashar; ), which means the Book of the Upright or the Book of the Just Man, is a lost book mentioned in the Hebrew Bible, often interpreted as a lost non canonical book. Numerous forgeries purporting to be rediscovered copies of this lost book have been written. A different interpretation identifies it as a reference to the Pentateuch, specifically the Book of Genesis, an interpretation which is notably favored by the Jewish scholar Rashi in his commentary on the Hebrew Bible (see here below his commentary on Joshua). The translation "Book of the Just Man" is the traditional Greek and Latin translation, while the transliterated form "Jasher" is found in the Apocrypha section of the King James Bible, 1611.
Киелі кітап сілтемелері
Бұл кітап Еврей Библиясында екі рет еске алынады. Басқаша жазылу түрімен үшінші сілтеме болуы мүмкін.
Ешуаның
Ешуа кітабында айтылғандай, Ешуа Адони-Седек (Иерусалим патшасы) мен оның одақтастарына қарсы шайқаста жеңіске жеткен кезде, күн мен айдың тоқтауын тілеп дұға еткен. Ешуа 10:13-те былай делінген:
Оқиғаның поэзия кітабында баяндалуы, ұзаққа созылған шайқастың поэтикалық суреттемесі ретінде түсіндіріледі. Орта ғасырлық еврей ғалымы Рашидің пікірінше, осы аяттағы "Сефер Хаяшар" – бес кітапты (Тора) білдіреді: Жақыптың Ешуаның арғы атасы Ефрем туралы болжамы – "Оның ұрпақтары елдерді толтырады" – Ешуаның жеңісінен соң, оның жеңісі туралы хабар естіген түрлі елдер арасында оған даңқ әкелген кезде орындалды.
Патшалар кітабында
Үшінші нұсқа 1 Патшалар кітабының 8-тарауында кездеседі. Септуагинтада (алайда еврей мәтінінде немесе көптеген аудармаларда жоқ) 8:53-тарауында Сүлейменнің бұрынғы дұғасы «ән кітабында» (ἐν βιβλίῳ τῆς ᾠδῆς) жазылған делінген. «Ән кітабының» еврейше нұсқасы ספר השיר (sefer ha shir) болуы мүмкін, бұл «Сефер Хаяшармен» екі әріп алмастырылған нұсқаға ұқсас. Александр Рофе пікірінше, бұл «Сефер Хаяшар» атауының оның ән кітабы ретіндегі қызметімен байланысты болуын көрсетеді, ал «Сефер Хаяшар» атауының екінші сөзі бастапқыда שיר (шир, «ән») немесе ישיר (яшир, «ән салады») болған болуы мүмкін.