Израильдегі Гивея қаласы – Еврей Библиясындағы үш маңызды орын. Бинжамин тайпасының Гивеясы Саул патшаның алғашқы астанасы болған. Тарих пен дін зерттеушілерге арналған мақала.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гибея (/ɡ//ɪ//b//i//ə/; Gīəʿā; גִּבְעַת Gīəʿaṯ) – Еврей Киелі кітабында аталған үш жердің атауы, олар Бенжамин, Яһуда және Ефрем тайпаларында орналасқан. Гибеяның Бенжамин тайпасындағысы ең көп айтылатын жер. Билер кітабында ол Бенжамин тайпалық соғысының негізгі оқиғасы болып табылады. Кейін Самуил кітабында Саул патша тұсында біріккен Израиль патшалығының алғашқы астанасы ретінде еске алынады. Бенжамин тайпасының Гибеясы Иерусалимнің солтүстігіндегі Телл-эль-Фульмен сәйкес келеді.
Biblical location in Israel
Gibeah ('/ɡ//ɪ//b//i//ə/; Gīḇəʿā; גִּבְעַת Gīḇəʿaṯ) is the name of three places mentioned in the Hebrew Bible, in the tribes of Benjamin, Judah, and Ephraim respectively. Gibeah of Benjamin is the most commonly mentioned of the places. In the Book of Judges, it is the main setting to the story of the Benjaminite War. Later, in the Book of Samuel, it is mentioned as the first capital of the united Kingdom of Israel under king Saul. Gibeah of Benjamin is generally identified with Tell el Fūl in northern Jerusalem.
Этимология
Гибея – еврей тілінде "төбе" деген мағына беретін сөз (גִּבְעָה).
Gibeah is a Hebrew word meaning "hill" (גִּבְעָה).|N29*D58 D36:G43|era=nk|align=right
Киелі кітаптағы оқиғалар
Беньямин тайпасындағы Гибея қаласы – Левиттің келіншегіне жасалған әйгілі зорлық және кісі өлтіру оқиғасының, сондай-ақ Гибея шайқасының болған жері. Израильдің алғашқы патшасы Саул осы жерде 22 жыл бойы билік еткен. ПЭФ саяхатшысы К.Р. Кондердің айтуынша, бұл атау қалаға да, аймаққа да қатысты болуы мүмкін, себебі көршілес Рама қаласы «Гибеяда» орналасқан делінеді. Бұл туралы кейінгі пайғамбарлық жазбаларда бірнеше рет айтылған. Гибеат деп те аталады. «Құдайдың Гибеясы» (גִּבְעַת הָאֱלֹהִים, Give'at elohim) деген атау да осы Гибеяға қатысты болуы мүмкін. Басқа Гибея деп аталатын жерлермен шатасуды болдырмау үшін, бұл жер «Беньяминнің Гибеясы» (גִּבְעַת בִּנְיָמִין, Give'at Binyamin) және «Саулдың Гибеясы» (גִּבְעַת שָׁאוּל, Give'at Sha'ul) деп те аталады. Соңғы атауды қазіргі Гвиват Шаул шағын ауданы да пайдаланады, бірақ ол басқа жерде жатыр.
Gibeah in the tribe of Benjamin was the location of the infamous rape and murder of the Levite's concubine, and the resulting Battle of Gibeah Israel’s first king, King Saul, reigned here for 22 years According to PEF explorer C. R. Conder, the name may have applied to a district as well as to a town, since the neighboring town of Ramah is said to have been "in Gibeah." It is mentioned several times in later prophetic writings. Also known as Gibeat The name "Gibeah of God" (גִּבְעַת הָאֱלֹהִים, Give'at elohim) may also refer to this Gibeah. Perhaps to avoid confusion with other places named Gibeah, this location is also called "Gibeah of Benjamin" (גִּבְעַת בִּנְיָמִין, Give'at Binyamin) and "Gibeah of Saul" (גִּבְעַת שָׁאוּל, Give'at Sha'ul). The latter name is also used by the modern neighborhood Givat Shaul, which however is located in a different location.
Киелі кітаптан тыс дереккөздерде
Жозефтің айтуынша, Римнің 10-шы легионы 70 жылы Иерусалимге шабуыл жасағанда Габаот-Саулдың жанында лагерь құрған. Бұл қазіргі Иерусалимнің солтүстік бөлігінде, Писгат-Зев және Шуафат шағын аудандарының шетінде орналасқан төбе. Бұл жер ежелгі Иерусалимнің солтүстігіне қарай 5 шақырым қашықтықта, теңіз деңгейінен 839 метр биіктіктегі суайдырғыш жота бойында жатыр. Жозефтің мәліметінше, Габаот-Саул Иерусалимнің солтүстігінде 30 стадий жерде орналасқан, бұл шамамен Телл-эль-Фульдің орнымен сәйкес келеді. Иорданияның Хусейн патшасы Телл-эль-Фульдегі сарайының құрылысын бастады, бірақ Алты күндік соғыс басталғанда құрылыс тоқтатылды. Израиль соғысты жеңгендіктен, Хусейн патшаның сарайы аяқталмай қалды және қазір ғимараттың тек қаңқасы ғана сақталған. Басқаша айтқанда, кейбір ғалымдар, соның ішінде Киелі кітап зерттеушілері Эдвард Робинсон мен К. Умхау Вулф, Гибея қазіргі Жабаның орналасқан жерінде (Иерусалимнің солтүстігінде) болған деп санайды. Дегенмен, қазір Ябаны Киелі кітаптағы Геба қаласымен теңестіру кеңінен қабылданған. Израиль Финкельштейн де Телл-эль-Фульмен сәйкестендіруге қарсы шықты.
According to Josephus, the 10th Roman Legion camped near Gabaothsaul in its assault on Jerusalem in 70 CE. a hill in the northern reaches of modern Jerusalem, on the outskirts of the Pisgat Ze'ev and Shuafat neighborhoods. This location is 3 mile (5 km) north of ancient Jerusalem, along the watershed ridge at 2,754 feet (839 m) above sea level. According to Josephus, Gabaothsaul was located about 30 stadia north of Jerusalem, which would have roughly corresponded with the location of Tell el Fūl. King Hussein of Jordan began construction on his royal palace at Tell el Ful, but construction was halted when the Six Day War broke out. Since Israel won the war, King Hussein's palace was never finished and now all that remains is the skeleton of the building. Alternatively, Gibeah may have been where Jaba' now stands ( north of Jerusalem), a view held by biblical scholar Edward Robinson and C. Umhau Wolf. However, Jaba is now widely identified with the biblical city of Geba
Israel Finkelstein also challenged the identification with Tell el Fūl.
Археология
Tell el Ful алғаш рет 1868 жылы Чарльз Уоррен қазып шығарған, ал C. R. Кондер қалдықтарды 1874 жылы сипаттаған. Уильям Ф. Олбрайт 1922-1923 жылдары алғашқы қазба жұмыстарын жүргізді және 1923 жылы екінші маусымға оралды. Оның еңбегі 1960 жылы жарық көрді. П. В. Лапп 1964 жылы алты апталық археологиялық зерттеу жүргізді. Кеннет Китченнің сөзінше, "Бұл стратегиялық маңызға ие нүктеде Темір дәуірі I мәдениетінің іздері табылды, оны қамал ("I") алмастырды, кейіннен ол ("II") жаңартылып, соңында қолданыстан шықты. Ең көне қабат Гива екенін көрсетеді. Олбрайт жүргізген, Лапп тексерген қазбалар Саулдың бірінші қамалды салғанын, кейін оны өзі немесе Дәуіт жөндегенін көрсетеді. Бірінші қамал (төртбұрышты) оңтүстік-батыс бұрышында кем дегенде бір тікбұрышты мұнарасы болған; басқа бұрыштарында да мұнаралар болған болуы мүмкін, бірақ олардың іздері табылған жоқ." Бұл орын эллинистік кезеңнің басында қайтадан қоныстанды, және оның қабырғасы қайтадан қолданысқа келді. Цитадель б.з.д. II ғасырында да жөндеуден өтті. Б.з.д. II ғасырдың соңында бұл орын тастап кете барды.
Tell el Ful was first excavated in 1868 by Charles Warren, while C. R. Conder described the remains in 1874. William F. Albright led his first excavation from 1922 to 1923, and returned for a second season in 1923. His work was published in 1960. P. W. Lapp conducted a six week salvage excavation in 1964. According to Kenneth Kitchen, "Upon this strategic point was found an Iron I occupation replaced (at an interval) by a fortress ("I"), subsequently refurbished ("II"), and then later in disuse. The oldest level may reflect the Gibeah of The excavations by Albright, checked by Lapp, would favor the view that it was Saul who built the first fortress, later repaired by him or David. The first fort (quadrangular) had at least one rectangular corner tower at its southwest angle; it may have had others at the other corners, but no traces were detected." The site was once more inhabited around the start of the Hellenistic period, and its wall was once more in service. The citadel underwent repairs as well in the second century BCE. At the end of the second century BCE, the site was abandoned.
Яһуда мен Ефремнің Гибея қаласы
Яһуда руының мұралық жеріне кіретін Яһуданың Гибея қаласы болды; жақын аяттарда Заноа және Халхул қалалары да айтылған. К. Р. Кондер осы Гибеяны Жаб’амен бірдей деп санайды. Ефрем руының Гибея қаласы Ефрем руына тиесілі, "Финехастың Гибеясы" деп аталды; Ааронның ұлы Елазар осы жерде жерленді. Мүмкін, Аварта.
Gibeah of Judah was a city in the tribal inheritance of Judah ; cities mentioned in nearby verses included Zanoah and Halhul. C. R. Conder identifies this Gibeah with Jab'a. Gibeah of Ephraim was a city in the tribal inheritance of Ephraim, "the Gibeah of Phinehas" ; Eleazar, the son of Aaron, was buried here. Possibly Awarta.