Кіріспе
Католик шіркеуінің басшысы 251-253 жылдар аралығында. Рим папасы Корнелий (Κορνήλιος) 251 жылдың 6 немесе 13 наурызынан бастап, 253 жылдың маусым айында шейіт болғанға дейін Рим епископы болды. Ол шіркеуді қудалау кезінде және одан кейін папа болды, сонымен қатар өзін қорғау үшін түрлі діндерге құрбандық шалған шіркеу мүшелерін шіркеуге қайта қабылдау мәселесі бойынша дау туды. Ол Карфагендік Киприанмен келісіп, олардың тәубесіне байланысты түрлі жолдармен қайта қабылдауға болатынын айтты. Бұл позиция навациандықтардың пікіріне қарсы болды, олар қудалау кезінде имандылығын сақтай алмағандар шіркеумен қайтадан қарым-қатынасқа түспейді деп есептеді. Нәтижесінде Рим шіркеуінде қысқа мерзімді жік туды, екі тарап та қолдау іздеді. Корнелий өзінің сайлануын бекіткен және Новатианды шіркеуден шығарған синод өткізді, бірақ тәубеге келген мүшелерге қатысты дау жылдар бойы жалғасты. 251 жылы император Требониан Галлдың кезінде қудалау қайта басталды. Корнелий жер аударылып, жер аударылудың қиындықтарынан қайтыс болған болуы мүмкін, тіпті басы кесілген деуге болады.
Pope Cornelius (Κορνήλιος) was the bishop of Rome from 6th or 13th March 251 until his martyrdom in June 253. He was pope during and following a period of persecution of the church, while a schism occurred over how repentant church members who had practiced pagan sacrifices to protect themselves could be readmitted to the church. He agreed with Cyprian of Carthage that those who had lapsed could be restored to communion after varying forms of Reinitiation and Penance. This position was in contrast to the Novatianists, who held that those who failed to maintain their confession of faith under persecution would not be received again into communion with the church. This resulted in a short lived schism in the Church of Rome that spread as each side sought to gather support. Cornelius held a synod that confirmed his election and excommunicated Novatian, but the controversy regarding lapsed members continued for years. The persecutions resumed in 251 under Emperor Trebonianus Gallus. Cornelius was sent into exile and may have died from the rigours of his banishment, possibly beheaded.
Мәсіхшілердің қуғын-сүргіні
249–251 жылдары билік еткен император Деций Рим империясындағы христиандарды жиі және әр түрлі жерлерде қуғынға салды, бірақ 250 жылдың қаңтарынан бастап барлық азаматтарға комиссарлардың алдында діни құрбан шалуға бұйрық берді, әйтпесе өлім жазасына кесіледі. Көптеген христиандар бас тартты және шейіт болды (соның ішінде Папа Фабиан 250 жылдың 20 қаңтарында), ал басқалары өз өмірін сақтау үшін құрбанға қатысты. Қуғын-сүргіннен кейін екі түрлі пікір туды. Бір жағы, Рим епархиясының діни қызметкері Новациан басшылығымен, қуғын кезінде христиандықтан бас тартқандардың тәубесіне қарамастан, шіркеуге қайта қабылдануы мүмкін емес деді. Ол бұтқа табынуды кешірілмейтін күнә деп санады және шіркеудің тәубешілерді кешіруге құқығы жоқ, олардың кешірімі тек Құдайға қалады, оны осы дүниеде айтуға болмайды. Ал қарсы жағы, оның ішінде Корнелий мен Карфагендік Киприан, тәубесімен және оның белгісі ретінде жасалған жазалау мерзімімен «лапси» (құрбан шалғандар) шіркеумен қайтадан қарым-қатынасқа келтіріле алады деді. Қуғын-сүргін кезінде жаңа басшы сайлау мүмкін болмады, сондықтан папалық тақ бір жыл бойы бос тұрды. Осы кезеңде шіркеуді бірнеше діни қызметкерлер, соның ішінде Новациан басқарды. Деций римді шапқан готтармен соғысу үшін кеткен кезде, рим діни қызметкерлері жаңа епископты сайлады. Екі тарап та басқа епископтарға хат жолдап, олардан мойындау және қолдау сұрады. Корнелийді Киприан, Дионисий және Африка мен Шығыс епископтарының көпшілігі қолдады, ал Новацианды Римдегі діни қызметкерлер мен қарапайым адамдардың аз бөлігі қолдады. Оның хаттарында Корнелийдің 150-ден астам діни қызметкері болғаны және шіркеудің күніне 1500-ден астам адамды тамақтандырғаны туралы да айтылған. Осы сандарға сүйенсек, папа Корнелийдің кезінде Римде кем дегенде 50 000 христиан болған деп есептеледі. Бұл Корнелийдің орташа жағдайдағы отбасыдан шыққандығын және бала кезінде қарапайым білім алғандығын көрсетеді. Бір хатта алғаш рет шіркеудегі «экзорцист» (жын шығарушы) лауазымы туралы айтылған. Содан бері канондық құқық әр епархияда экзорцист болуын талап етеді.
Құрмет
Оның кейбір қасиеттері Орта ғасырларда Германияға әкетілді; оның басын Аахен қаласына жақын орналасқан Корнелимунстер аббаттығы иеленді. Карнак қаласындағы әңгіме бойынша, оның тастары бұрын оған қарсы қашқан, бірақ Корнелийдің күшімен тасқа айналған, сенімсіз сарбаздар болған. Католик шіркеуі Корнелийді құрметтеу арқылы еске алды, оның мереке күні 16 қыркүйекте, оны досы Киприанмен бөліседі. Иеронимнің жазуынша, оның мереке күні бастапқыда 14 қыркүйекте болған, сол күні Киприан мен Корнелий шейіт болған. Ол құлақ ауруына, эпилепсияға, қызбаға, дікілдеуге, сондай-ақ малға, үй жануарларына, құлақ ауруымен ауыратындарға, эпилепсиямен күресетіндерге және оның басы сақталған Германиядағы Корнелимунстер қаласына қамқор.