Қара аттының сиқырлы оқтары: Музыкалық ертегі

Кіріспе

Музыкалық театр

"Қара атты салтжұрек: Сиқырлы оқтарды құю" – театр режиссері Роберт Уилсон, музыкант Том Уэйтс және жазушы Уильям С. Берроуздың бірлескен еңбегімен жасалған, авангардтық дәстүрдегі өзін-өзі "музыкалық жыр" деп таныстырған туынды. Уилсон бастапқы қойылымда дизайн мен режиссураның көп бөлігіне жауапты болды. Берроуз кітаптың авторы болса, Уэйтс музыка мен көптеген әндерді жазды. Жоба 1988 жылы Уилсонның Уэйтспен байланысқа түскен сәтінен бастау алды. Сюжет неміс халық ертегісі "Der Freischütz" негізінде құрылған, бұл ертегіні Карл Мария фон Вебер опера ретінде бейімдеген. Алғашқы көрсетілімі 1990 жылдың 31 наурызында Гамбургтегі Талия театрында өтті, ал 1990 жылдың 9 қазанында Париждегі Шатле театрында қойылды. November Theatre 1998 жылы Канададағы Эдмонтон халықаралық фриндж фестивалінде ағылшын тіліндегі әлемдік премьерасын ұйымдастырды. 1998 жылы Ослодағы Det Norske Teatret норвеж (Найнорск) тіліндегі нұсқасын сахналады, онда Лассе Колсруд Пеглег рөлін ойнады. Диалогты ғана драматург және бүкіл шығармашылық процестің маңызды серіктесі Вольфганг Вьенс аударды, ал әндер ағылшын тілінде орындалды. Уэйтс пьесадан көптеген музыкалық шығармаларды The Black Rider альбомында әртүрлі аранжировкаларда жазды.

Қысқаша мазмұны

Вильгельм, мұрағат ісімен айналысатын қызметкер, аңшының қызына ғашық болады. Оның әйеліне үйленуі үшін Вильгельм аңшы ретінде өзін көрсетуі және оның әкесінің келісімін алуы керек, бірақ "қалам мен қағаздың адамы" болғандықтан, оның ату қабілеті нашар, ал некеге тұру мүмкіндігі күмәнге толады. Оған Пеглег атты шайтан сиқырлы оқтарды ұсынады, олардың әрқашан дәл тиетініне сендіреді. Бірақ Пеглег оқтардың көпшілігі Вильгельм қалаған нәрсеге тиетінін, ал біреуінің өзінің бақылауында екенін ескертеді. Ақымақтықпен, тәжірибесіздікпен және үмітсіздікке берілген Вильгельм Фаусттық келісімге келіседі. Вильгельмнің той күні соңғы оқ оның сүйіктісін өлтіреді. Одан кейін ол ақылдан адасып, шайтанның зұлымдықтарының бұрынғы құрбандарымен бірге шайтанның тойына қосылады. Бұл оқиға халық ауыз әдебиетіне негізделгенімен, Берроуздың өмірінен алынған маңызды автобиографиялық деректерді қамтиды: ол Уильям Телл аңызын қайта жаңғыртуға тырысып, мас күйінде өз әйелін атқылап өлтірген, ал оқиғаның барлығы тәуелділіктің құлқына салушы күші туралы ескерту ретінде қарастырылуы мүмкін.

Музыка

Музыкасы Том Уэйтс жасаған және орындаған, ал 1993 жылы пластинка ретінде жарық көрді.

Өндірістер

November Theatre 1998 жылы Канададағы Эдмонтон халықаралық фриндж фестивалінде ағылшын тіліндегі әлемдік премьерасын, ал 1999 жылы Нью-Йорк халықаралық фриндж фестивалінде американдық ағылшын тіліндегі премьерасын жасады. Пьесаның тұңғыш көрсетілісі 1998 жылғы қазан айында фин тілінде Хельсинки қалалық театрында Маркку Сало аудармасымен, Аннели Мякеля режиссерлігімен және тікелей Devil's Rubato тобының сүйемелдеуімен өтті. 2004 жылы Ұлыбританиялық продюсерлер Cultural Industry (Лондон), Barbican Arts Centre, American Conservatory Theater және Сидней фестивалі (Австралия) Уилсон мен Уэйтспен бірлесіп, ағылшын тілінде гастрольдік қойылымды ұйымдастырды. 1990 жылғы Thalia театрының қойылымының негізінде салынған, тіпті түпнұсқа актерлік құрамның бірнеше мүшелерін қамтыған бұл қойылым Лондонда басталып, әлемді аралады. Пеглег рөлін әнші Марианна Фейтфулл, ал Вильгельм рөлін актер Мэтт Макграт орындады. Қалған актерлік құрамында Мэри Маргарет О'Хара, Соня Червена, Ричард Стрэндж, Найджел Ричардс, Дин Робинсон, Джек Уиллис, Джанет Хенфри, Моника Тахал, Габриэла Сантинелли және Джейк Торнтон болды. The Magic Bullets тобының жетекшілері Бент Клаузен мен Дэвид Коултер болды, ал топ құрамында Томас Блох, Терри Эдвардс, Кэролайн Холл, Джек Пинтер, Рори Макфарлейн және Кейт Сент-Джон болды. Шоу 2004 жылдың мамыр айында Лондондағы Барбикан өнер орталығында ашылып, содан кейін сол жылы Сан-Францискодағы Американдық консерватория театрына көшірілді. 2005 жылдың қаңтарында Сидней фестивалінің бағдарламасын безендірді. Алайда, денсаулығының нашарлауына байланысты Марианна Фейтфулл қойылымнан шығуға мәжбүр болды, ал оның орнына дублер Найджел Ричардс шықты. November Theatre қойылымы 2004-2005 жылдары Канада бойынша гастрольдік сапармен шықты, Эдмонтондағы Театр желісінде, Ground Zero театрында және Калгари опера театрында, Саскатундағы Персефония театрында, Уайтхорстағы Юкон өнер орталығында, Викториядағы Intrepid театрында және Ванкувердегі PuSh халықаралық сахна өнері фестивалінде көрсетілді. Бұл қойылым Эдмонтондағы алты "Елизабет Стерлинг Хейнс" және Калгаридегі алты "Бетти Митчелл" сыйлығын, соның ішінде екі ірі орталықта "Үздік өндіріс" және "Үздік режиссура" сыйлықтарын жеңіп алды. 2006 жылы қойылым Ньюфаундлендтің Сент-Джонс қаласында өткен Магниттік Солтүстік театр фестивалінде көрсетілді. 2008 жылдың қаңтарында Ванкувердегі Гранвилл аралындағы Өнерлер клубы театрында қайта қойылды, ол жылдық PuSh фестивалінің аясында өтті. November Theatre өзінің соңғы көрсетілімін 2008 жылдың күзінде Торонтодағы Таррагон театрында көрсетті. 2006 жылы Лос-Анджелестегі Ахмансон театры қойылымды қайта сахналады, актерлік құрамды соңғы рет біріктірді. Бастапқы актерлердің бірнеше мүшелері қол жетімді болмады, әсіресе Марианна Фейтфулл, оның рөлін Вэнс Эйвери орындады. Актерлік құрамға Джон Виккерри де қосылды. Тәуелсіз театр директоры Анна Ленгьелдің идеясымен, 2009 жылы Будапешт көктемгі фестивалі кезінде танымал режиссер Тамас Ашердің режесімен Мажар Ұлттық театрында қойылды. 2022 жылы Венгрияда Будапешттегі Örkény Színház театрында тағы бір қойылым сахналанды, оны режиссер Цаба Полгар басқарды. Барселонада "Қара салт атты" - Teatre Almeria театрында ашылған алғашқы мюзикл болды. Компания Gataró 2009 жылдың желтоқсанынан бастап шығарған, оны Оскар Мартинес (Вильгельм), Ферран Фраука (Роберт), Беалия Гера (Кетчен), Жорди Видал (Пеглег), Мунтса Риус (Анна) және Франк Капдет (Бертрам), сонымен қатар арнайы қонақ ретінде Ксавье Рибера Валл (Куно) орындады. 2011 жылы бұл пьеса Эстонияда VAT Театрымен сахналанды. Бұл шара 2011 жылы Еуропаның Мәдениет астанасы атанған Таллинде өтті. 2012 жылдың қарашасында бұл пьеса Берлиндегі Schaubühne театрында ұсынылды. 2014 жылы бұл пьеса Норвегияның Ставангер қаласында Рогаланд театрында қойылды. 2000 және 2015 жылдары бұл пьеса Данияның Копенгаген қаласында Бетти Нансен театрымен сахналанды, екі рет те Пеглег рөлінде Джимми Йоргенсен ойнады. Бұл шығарма 2017 жылғы Мельбурн фестивалінің аясында Викториан Операсымен орындалды, басты рөлдерде Канен Брин мен Мио Мио болды. 2018 жылы Регенсбург театрында қойылды.

November Theatre produced its world English language premiere in 1998 at the Edmonton International Fringe Festival in Canada, and the American English language premiere at the New York International Fringe Festival in 1999. The play premiered in Finnish in October 1998 by the Helsinki City Theatre, translated by Markku Salo, directed by Anneli Mäkelä, with a live Devil's Rubato Band. In 2004, UK producers Cultural Industry, London, Barbican Arts Centre, American Conservatory Theater, and the Sydney Festival, Australia, teamed together with Wilson and Waits to produce a touring production in English. Based heavily on the 1990 Thalia theatre production, and even containing some members of the original cast, it toured the world starting in London. The part of Pegleg was played by singer Marianne Faithfull, while Wilhelm was played by actor Matt McGrath. The remaining cast included Mary Margaret O'Hara, Soňa Červená, Richard Strange, Nigel Richards, Dean Robinson, Jack Willis, Janet Henfrey, Monica Tahal, Gabriella Santinelli and Jake Thornton. The band, The Magic Bullets, was headed by Bent Clausen and David Coulter and featured Thomas Bloch, Terry Edwards, Caroline Hall, Jack Pinter, Rory McFarlane, and Kate St. John. The show opened in May 2004 at London's Barbican Arts Centre, and then transferred to San Francisco's American Conservatory Theater later that year. In January 2005, the production headlined the Sydney Festival. However, due to ill health, Marianne Faithfull was forced to withdraw from the production and understudy Nigel Richards filled the part. November Theatre's production went on to tour Canada in 2004–2005 with presentations at Theatre Network in Edmonton, Ground Zero Theatre and the Calgary Opera, Persephone Theatre in Saskatoon, Yukon Arts Centre in Whitehorse, Intrepid Theatre in Victoria, and the PuSh International Performing Arts Festival in Vancouver. The production received six Elizabeth Sterling Haynes Awards in Edmonton and six Betty Mitchell Awards in Calgary including "Best Production" and "Best Direction" in both major centres. In 2006 the production was presented at the Magnetic North Theatre Festival in St. John's, Newfoundland. The production was remounted in Vancouver in January 2008 at the Arts Club Theatre, Granville Island stage, co presented as part of the annual PuSh Festival. November Theatre produced its final showing at the Tarragon Theatre in Toronto in the fall of 2008. In 2006, Los Angeles' Ahmanson Theatre re staged the production, bringing the cast together for one final time. Several members of the original cast were unavailable, most notably Marianne Faithfull, whose role was filled by Vance Avery. The cast was also joined by John Vickery. Following the concept of the director of the independent theatre, PanoDrama, Anna Lengyel the play was staged in the Hungarian National Theater during the Budapest Spring Festival in 2009 by renowned director Tamás Ascher. In 2022, another performance was staged in Hungary at the Örkény Színház, Budapest, directed by Csaba Polgár. In Barcelona, The Black Rider was the first musical to open at Teatre Almeria. Produced by the Companyia Gataró starting December 2009, it was performed by Oscar Martínez (Wilhelm), Ferran Frauca (Robert), Bealia Guerra (Kätchen), Jordi Vidal (Pegleg), Muntsa Rius (Anne) and Frank Capdet (Bertram), plus special guest acting by Xavier Ribera Vall (Kuno). The play was also staged by in Estonia by VAT Theatre in 2011. It took place in Tallinn, which was a European Capital of Culture for 2011. In November 2012, the play was presented at the Schaubühne in Berlin. In 2014, the play was staged by Rogaland Teater in Stavanger, Norway. In both 2000 and 2015, the play was staged by the Betty Nansen theatre in Copenhagen, Denmark, both times with Jimmy Jørgensen as Pegleg. The work was performed by Victorian Opera as part of the 2017 Melbourne Festival, starring Kanen Breen and Meow Meow. In 2018, it was staged at the Theater Regensburg.