«Элидор» – Алан Гарнердің 1965 ж. жарық көрген фантастикалық романы. Манчестердегі балалардың қияли әлемге саяхаты, тапсырмалар мен сынақтар туралы. Кітап аудармалары 9 тілде жарық көрген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алан Гарнердің романы. "Элидор" – Түркияда "Элидор" деп танылатын британдық шаш күтім брендінің түрік бөлімшесі. "Элидор" – британдық автор Алан Гарнердің 1965 жылы Collins баспасында жарық көрген балалар фантастикалық романы. Оқиғаның басы қазіргі Манчестерде өтеді, онда төрт ағылшын баласы қиял әлеміне кіріп, сонда бір міндетті орындайды және олардың әлеміне дұшпанның да келгенін біледі. Роман тоғыз тілге аударылды. Гарнердің көптеген кітаптары сияқты, бұл туындыда басты назар кейіпкерлердің алдындағы таңдаулар мен жауапкершіліктердің қиындықтары, құны және іс жүзіндегі жағдайларына берілген.
Novel by Alan Garner
the Turkish branch of British hair care brand known inside Turkey as Elidor
Elidor is a children's fantasy novel by the British author Alan Garner, published by Collins in 1965. Set primarily in modern Manchester, it features four English children who enter a fantasy world, fulfill a quest there, and return to find that the enemy has followed them into our world. Translations have been published in nine languages
Like many of Garner's books, the emphasis of the narrative is on the hardships, cost and practicalities of the choices and responsibilities that the protagonists face.
Сюжет
Уотсонның балалары Николас, Дэвид, Хелен және Роланд, Роланд Манчестер картасынан кездейсоқ таңдаған көшеге қарай бет түзеді. Бұл ойдан шығарылған көше кейін Ньютон-Хит аймағында орналасқаны анықталады, ол бұрынғы шаруашылықтарды бұзу жұмыстарынан өтіп жатыр. Көршілес ауданда тек бір ғажайып домбырашы ғана кездеседі. Роланд жартылай қиратылған шіркеудің терезесіне допты лақтырады. Оның үш бауыры допты қайтарып алу үшін шіркеуге кіргенімен, қайта оралмайды, сонда Роланд олардың соңынан ілеседі. Домбырашының музыкасы Элидор әлеміне қақпа ашады және ол Роландқа ішке кіруді бұйырады. Музыка Роландты құнарсыз қамал мен шөл дала арқылы Вандуй үйіндісіне (жасанды Сильбюри төбесіне сілтеме) жетеледі, онда Роланд тірідей сезілетін тас шеңбермен күреседі. Сосын домбырашы Малеброн өзін таныстырып, қалған бауырларының да үйіндіде екенін айтады. Ішке кіру үшін Роланд отбасының жаңа үйінің кіреберісін көзге елестетуі керек, сонда ол төбеде пайда болады. Ішінде Хелен, Дэвид және Николас бір ағашқа мүждетіп қарайды, ал Роланд Малеброн берген сүйектімен оның сиқырын бұзады. Басқа балалар шығар алдында қазан, қылыш және кілт табады. Осылармен бірге – Элидордың төрт қазынасы. Малеброн балалардың пайғамбарлықтың бір бөлігі екенін түсіндіреді. Элидорды белгісіз қараңғылық басып алды және оны тек «Финдхорн әнін» естігеннен кейін ғана құтқаруға болады. Егер Элидор құласа, онда бұл «балалардың әлемінде де жаңғырық табар еді». Қараңғылық балаларды Малеброн порталды ашқан жерге дейін қуалайды. Ол қазынаны Англияда сақтап қалу керектігін айтады. Балалар шіркеуге қайта оралады, онда уақыт өтпейді және қазыналар қарапайым заттарға айналады, бірақ кейіннен олар электроникаға кедергі келтіріп, статикалық электр қуатын шығаратыны белгілі болады. Балалар қазыналарды бақтағы Фарадей қоршауына көмеді. Қазып жатқанда Хелен бір мүйіздің суреті және түсініксіз жазуы бар вазаны табады, кейіннен тек әйел ғана мүйізбен сөйлесе алатыны анықталады. Келесі жыл ішінде Николас олардың басынан өткенді «жаппай галлюцинация» деп түсіндіреді, бірақ Роланд Вандуиге кіретін есігін көзге елестеткендіктен, оның әлі де Элидормен байланыста екенін сезінеді. Ол сондай-ақ қазыналардың үстінде нақты теңдесі жоқ көлеңкелерді көреді. Роландты Рождестволық кешке шақырады. Ол «Малеброн» деп жазады, мүйізді суреттейді және «Финдхорн» деп жазады. Үйге қайта жолда тұманның ішінде бір мүйізді мүйіз пайда болады. Дэвид бұл статикалық шудың Элидордан келіп, көмілген қазыналардан сигнал іздеп жатқанын ойлайды. Төрт бала да көлеңкелерді байқағанда, олар Манчестердің шеткі аудандарына қашып кеткен Элидорлықтарға айналады. Уотсонның ата-анасы кешке шыққаннан кейін балалар қазыналарды қазып алады, бірақ олармен не істеу керектігін білмейді. Есіктің сыңғырлауы күшейеді және олар қараңғыда үйде қалуға батыл болмайды. Олар бір мүйізді мүйізді көргенін айтқан мас автобус жолаушысымен кездеседі, ал автобус оларды Элидорға кірген шіркеуге қайтарады. Қараңғыда балалар бөлініп кетеді. Роланд Финдхорнның Элидорлықтармен күресіп жатқанын көреді. Дэвид пен Николас келеді, бірақ Финдхорн олардың ән айтуын өтініштерін елемейді. Хелен Финдхорнды табады және оны тыңдайтын сияқты. Элидорлықтар Финдхорнды өлтіреді, содан кейін ол ән айтады; Элидорға портал ашылады, қараңғылық жойылғанын көрсетеді. Балалар қазыналарды порталға лақтырады, олар бастапқы түріне қайта оралады, ал оқиға кенеттен балалардың шаруашылықтар бұзылып жатқан ауданда жалғыз қалғандарымен аяқталады.
The Watson children, Nicholas, David, Helen and Roland, wander towards a street which Roland randomly selected from a map of Manchester. This fictional street is later revealed to be roughly in the Newton Heath area, which is undergoing slum clearance. The neighbourhood is deserted except for a strange fiddler. Roland kicks a ball into the window of a partly demolished church. When his three siblings, who separately entered the church to retrieve the ball, all fail to return, Roland follows. The fiddler's music opens a portal to the world of Elidor and he instructs Roland to step through. The music leads Roland through a barren castle and a desolate forest, to the Mound of Vandwy (a reference to the artificial Silbury Hill), where Roland mentally battles a stone circle that seems alive. The fiddler, Malebron, then reveals himself and says the other siblings are in the mound. To enter, Roland must picture the porch of the family's new home in his mind, which causes it to appear on the hillside. Inside, Helen, David and Nicholas are entranced by a tree, whose spell Roland breaks by severing it with a spear Malebron gave him. The other children find a cauldron, sword and keystone before exiting. With the spear, these are the Four Treasures of Elidor. Malebron explains the children are part of a prophesy. Elidor is being overcome by an unspecified darkness and can only be saved by hearing the Song of Findhorn. Should Elidor perish, it "would not be without echo in [the children's] world". The darkness chases the children back to where Malebron opened the portal. He says they must keep the Treasures safe in England. The children emerge back in the church where no time has passed and the Treasures have become mundane objects, but they are later found to interfere with electronics and give off static electricity. The children bury the Treasures in a Faraday cage in their garden. While digging, Helen finds a vase with a unicorn picture and a cryptic inscription, later revealed to mean that only a woman can communicate with the unicorn. Over the next year, Nicholas rationalises their experience as a "mass hallucination", but Roland, having imagined their front door to enter Vandwy, believes that strange rattling sounds mean it is still connected to Elidor. He also sees shadows above the Treasures which have no real counterpart. At a Christmas party, Roland is made to operate a planchette in a séance. He writes "Malebron", draws a unicorn and writes "Findhorn". On the way home, a unicorn suddenly appears in the mist. David thinks the static comes from Elidor in an attempt to home in on the signal from the buried Treasures. When all four children observe the shadows, they resolve into Elidor men who escape into the Manchester suburbs. After the Watson parents go out for a party, the children dig up the Treasures but are not sure what to do with them. The door rattling intensifies and they decide they cannot remain in the house while it is dark. They encounter a drunk bus passenger who reports seeing a unicorn, and the bus happens to take them back to the church from which they entered Elidor. In the dark, the children are separated. Roland finds Findhorn fighting the Elidor men. David and Nicholas turn up but Findhorn ignores their pleas for him to sing. Helen finds Findhorn and appears to listen to her. The men kill Findhorn whereupon he sings; a portal to Elidor opens showing the darkness gone. The children toss the Treasures into the portal where they resume their original form, and the story abruptly ends with the children alone in the slum.
Атау
Элидор атауы Уэльс халық ертегісінен шыққан, оның атауы көбінесе «Элидор және Алтын доп» деп аударылады. Бұл ертегіні 1188 жылы елді аралап саяхаттағанда жазған Гиральдус Камбренсис «Уэльс саяхаты» еңбегінде сипаттаған. Элидор – дін қызметкері, бала кезінде гномдар оны алтын сарайға алып кеткен. Бұл жер әдемі болғанымен, күннің толық жарығына ие болмаған. Бұл Гарнердің Гориас қаласының алтын қабырғаларын, Элидор жерінің көңілсіз аспанымен салыстыруына ұқсас.
The name Elidor originates in a Welsh folktale whose title is commonly translated as Elidor and the Golden Ball, described by Giraldus Cambrensis in Itinerarium Cambriae, a record of his 1188 journey across the country. Elidor was a priest who as a boy was led by dwarves to a castle of gold in a land that, while beautiful, was not illuminated by the full light of the sun. This compares with Garner's description of the golden walls of Gorias contrasting with the dull sky of the land of Elidor.
Ағылшын фольклоры
Элидор Уильям Шекспирдің "Король Лир" пьесасынан алынған эпиграфпен басталады: "Чайлд Роуленд Қара мұнараға келді" (ІІІ акт, 4-ші көрініс). Бұл сонымен қатар "Чайлд Роуленд" ағылшын халық ертегісіне сілтеме, одан Элидор сюжетінің бірнеше элементтері алынған. "Чайлд Роуленд" ертегісінде Роуленд, оның екі бауыры және қарындасы Берд Эллен есімді кейіпкерлер бар. Роуленд шіркеудің үстінен доп тепкенде, Берд Эллен оны қайтарып алуға тырысқанда жоғалып кетеді. Роулендтің бауырлары оны іздеуге кетеді, бірақ қайтып оралмайды, Роулендті туыстарын құтқару үшін жалғыз қалдырады. Кейін Роуленд төбедегі есікті ашуға бұйрық беруі керек, сол есіктің ішінде ол Берд Элленді сиқырдың құрсауында табады.
Elidor begins with an epigraph quoting from William Shakespeare's King Lear: "Childe Rowland to the Dark Tower came" (Act III, sc. 4). This is also an allusion to the English folktale of "Childe Rowland", from which several elements of the plot of Elidor are drawn. Childe Rowland features the eponymous Rowland, his two brothers, and his sister Burd Ellen. Rowland kicks a ball over a church and when Burd Ellen attempts to retrieve it she disappears. Rowland's brothers then leave to find her but they do not return, leaving Rowland to rescue his siblings. Later Rowland must command a door to open in a hillside, wherein he finds Burd Ellen under a spell.
Ирландия аңызы
Элидордың төрт қамалы – оңтүстіктегі Финдия, батыстағы Фалия, солтүстіктегі Мурия және шығыстағы Гория – ирланд аңызы мен көне тарихындағы Туатха Де Дананның төрт қаласына сәйкес келеді: Финиас, Фалия, Мурия және Гория. Элидордың төрт қазынасы – Малебронның қолындағы Ильдананың найзасы, Дәуіттің қылышы, Николайдың тасы және Хеленнің қазандығы – Туатха Де Дананның төрт қазынасына сәйкес келеді: Луның найзасы, Клейх Солайс, Лия Фейл және Дагданың қазандығы. Дегенмен, қазыналар мен қамалдар арасындағы байланыстар өзгеше. Элидорда Ильдананың найзасы Гориямен байланысты, ал ирланд мистикалық баламасы, Луның найзасы, Финиаспен байланысты (бірақ Гориямен байланысты қазына, Клейх Солайс, кейде Луның қылышы деп аталады, бұл шатасудың себебі болуы мүмкін).
The four castles of Elidor – Findias in the South, Falias in the West, Murias in the North, and Gorias in the East – correspond to the four cities of the Tuatha Dé Danann in Irish legend and old history – Finias (sic), Falias, Murias, and Gorias. The four treasures of Elidor – the Spear of Ildana held by Malebron, David's sword, Nicholas's stone, and Helen's cauldron – correspond to the Four Treasures of the Tuatha Dé Danann – the Spear of Lugh, Claíomh Solais, Lia Fáil, and The Dagda's Cauldron. However, the associations between the treasures and the castles differ – in Elidor the Spear of Ildana is associated with Gorias, whereas the Irish mystical equivalent, the Spear of Lugh, is associated with Finias (although the treasure associated with Gorias, Claíomh Solais, is sometimes called the Sword of Lugh, which may explain the confusion).
Тану
Элидор кітапхана қауымдастығының жыл сайынғы Карнеги медаліне ие болған үздік кітаптардың бірі атанды, бұл британдық автордың жазған жылдың ең жақсы балалар кітабын анықтайды.
Elidor was a commended runner up for the annual Carnegie Medal from the Library Association, recognising the year's best children's book by a British subject.