Кіріспе

Гаити президенті Жозеф Давильмар Теодор (ʒozɛf davilmaʁ teɔdɔʁ; 25 наурыз 1847 - 13 қаңтар 1917) 1914 жылдың 7 қарашасынан 1915 жылдың 22 ақпанына дейін Гаити президенті болды. Елдің солтүстік бөлігіндегі Эннери қаласында туған ол әскери қызметтен бастап, президент Оресте Заморға қарсы көтеріліске солтүстіктегі какао фермерлерін ұйымдастырды. Көтеріліске қатысқандары үшін уәделеген сыйақыны фермерлерге төлей алмағандықтан, ол Жан Вильбрун Гийом Сэмнің пайдасына отставкаға кетті. Теодор 1910 жылы Гаити Сенатының төрағасы болды.

Ерте өмір

Жозеф Давильмар Теодор "Бон Да" 1846 жылдың 25 наурызында Уанаминтте дүниеге келген. Ол Исме Теодор мен Аделаида Сежурненің ұлы. Оның әкесі Grande Riviere du Nord қаласынан, ал анасы Jeremie қаласынан шыққан. Ол 18 жасынан бастап Сильвен Сальнавемен бірге жұмыс істеді және Гаити теңіз күштерінде қызмет етті. Ол Даджабондағы Гаити консулы, Уанаминт қаласының мэрі және 1888 жылы Республика сенаторы болды. Көптеген бұрынғы гаитиліктер сияқты, ол ауыл шаруашылығы арқылы байлыққа ие болды. 1897 жылдың 17 наурызында ол айына 100 гурд мөлшерінде зейнетақы ала бастады, бұл бүгінгі күнгі ақшамен 3230,27 гурдқа тең.

Революция

1911 жылы Теодор Сенат төрағасы болды. 1914 жылдың 2 ақпанында ол танымал Росальво Бобомен тығыз байланыста болып, жаңа президентке қарсылық көрсетті. Ол соңғысымен бірге Оресте Заморға қарсы ашық соғыс ашты. Ол солтүстікте какао фермерлерінің көтерілісін ұйымдастырып, егер олар Замордың "заңдолiттерiне" қарсы бүлікке қосылса, оларға жалақы төлейтінін уәде берді. 5 ақпанда Артибонитте Оресте Замор әскерінің тосқауыл салғандықтан Порт-о-Пренске жетпеген Давильмар Теодордың әскері Кап-Аитиенге келді және қаланы жүйелі түрде тонауға кірісті. Қала тоналып, өртке берілді, бірақ американдық USS Nashville соғыс кемесі Кап-Аитиенге жеткен кезде тәртіпсіздіктер тоқтатылды. Теодор содан кейін Grande Rivière du Nord-ті бағындырып, Какос көтерілісін ұйымдастырды.

Төрағалық және құлау

8 ақпанда, бірнеше күн бұрын әскері Давильмар Теодордың көтерілісші әскерін жеңген Оресте Замор Ұлттық Ассамблеяға шабуыл жасап, Гаити президенті болып сайланды. 19 қазанда Давильмар атқарушы биліктің басшысы болды. 7 қарашада ол Оресте Замордың орнын басып, жеті жылға Гаити президенті болып сайланды. Ол билікке келгеннен кейін өзінің одақтасы Росальво Бобоны Ішкі істер министрі және Қаржы министрі етіп тағайындады. Жаңа президент ретінде Теодор АҚШ үкіметімен кедендік, темір жол және банктерді басқаруға алмасу шарты жасады. Өкінішке орай, ол көтеріліске қатысқаны үшін уәде еткендей шаруаларға ақы төлей алмағаны, Жаң Вильбрун Гийом Сэмнің пайдасына отставкаға кетуіне әкелді. Оның кезінде, 1914 жылдың 17 желтоқсанында АҚШ теңіз жаяу әскері USS Machias (PG 5) әскери кемесінен түсіп, Ұлттық банк ғимаратына кірді және 500 000 долларлық алтын монетасы бар қораптарды алып кетті. Бұл ақша Сити банкіне салынған, бірақ Гаитиге ешқашан қайтарылмады. Ақша мен билеттер құнын жоғалтты. Президенттің лақап атымен аталған "Бонс Да" әскерге жалақы төлеу үшін басылды. 1915 жылдың 1 қаңтарынан бастап ұлттық банкты қорғаушы ретінде Францияның орнын алған АҚШ жаңа валютаны мойындаудан бас тартты. Әртүрлі әлеуметтік топтарға қатысты экономикалық қиындықтарды жеңе алмаған және Вильбрун Гийом Сэм басқарған Какостың жаңа жасағынан кейін президент 1915 жылдың 22 ақпанында отставкаға кетті.

Шөгеру және өлім

Теодор отставкаға кеткеннен кейін Кюракаоға, содан кейін Ямайкаға жер аударылды. 1915 жылғы революциядан кейін ол Гаитиге оралып, астанаға қоныстанды, ол 1917 жылдың 13 қаңтарында қайтыс болды. Жаңа президент Филипп Сюдре Дартигенев америкалықтардың бұйрығымен бұрынғы президентке арналған мемлекеттік аза тұту рәсімін ұйымдастырудан бас тартты, өйткені ол американдықтарға қарсы саясат ұстанған.