Кіріспе
Августинның өмірбаяндық еңбегі (лат. Confessiones) – Гиппоның Августиніне тиесілі, 397 және 400 жылдары аралығында латын тілінде жазылған 13 кітаптан тұратын өмірбаяндық туынды. Бұл еңбек Августинның күнәлі жастық шағы мен христиан дініне келуін баяндайды. Заманауи ағылшын тіліндегі аудармалары кейде осы кітапты ұқсас атаулы басқа кітаптардан ажырату үшін "Августинның Құпиялары" деген атпен жарияланады. Оның түпнұсқа атауы "Он үш кітаптан тұратын Құпиялар" болған, және ол әр кітапты толық бөлім ретінде дауыстап оқу үшін жазылған. "Құпиялар" Августинның ең маңызды мәтіндерінің бірі саналады. Бұл кітап батыстың алғашқы автобиографиясы деп есептеледі (Овидий біздің заманымыздан бұрынғы бірінші ғасырдың басында "Тристия" атты туындысымен осы жанрды ойлап тапқан) және ол орта ғасырлардағы христиан жазушылары үшін үлгі болып қызмет еткен. Генри Чадвик "Құпиялар" кітабы "батыс әдебиетінің ұлы шедеврлерінің бірі болып қала береді" деп жазған.
Confessions (Latin: Confessiones) is an autobiographical work by Augustine of Hippo, consisting of 13 books written in Latin between AD 397 and 400. The work outlines Augustine's sinful youth and his conversion to Christianity. Modern English translations of it are sometimes published under the title The Confessions of Saint Augustine in order to distinguish the book from other books with similar titles. Its original title was Confessions in Thirteen Books, and it was composed to be read out loud with each book being a complete unit. Confessions is generally considered one of Augustine's most important texts. It is widely seen as the first Western autobiography ever written (Ovid had invented the genre at the start of the first century AD with his Tristia) and was an influential model for Christian writers throughout the Middle Ages. Henry Chadwick wrote that Confessions will "always rank among the great masterpieces of western literature".
Қорытынды
Бұл шығарма толық автобиография емес, өйткені ол Августин 40 жасына толған кезде жазылған, ал ол одан соң ұзақ өмір сүріп, тағы бір маңызды еңбегін – «Құдай қаласы» атты шығармасын жазды. Дегенмен, ол оның ой-өрісінің қалыптасуының толық және үздірілмейтін баяны болып табылады және 4-5 ғасырлардағы кез келген тұлғаның ең толық жазбасы есебінде саналады. Бұл маңызды теологиялық еңбек, онда рухани толғаныстар мен түйсіктер кездеседі. Августин осы еңбегінде күнәлі және адал өмір сүргеніне қатты өкінішін білдіреді. Манихей дінін ұстанғаны және жұлдыз жорамалына сенгені үшін өкінгенін айтады. Ол досы Небридийдің жұлдыз жорамалының қате емес, сонымен қатар зұлым екенін түсіндірудегі және әулие Амвросийдің оны христиан дініне өткізудегі рөлін баяндайды. Бірінші тоғыз кітабы автобиографиялық, ал соңғы төртеуі түсіндірмелерден тұрады және көбірек философиялық сипатқа ие. Ол жыныстық күнәларына шын ниеттен қайғырып, жыныстық моральдың маңыздылығы туралы жазады. Кітаптар Құдайға дұға ретінде жазылған, сондықтан атауы Дәуіт псалмдарына негізделген; және ол «Себебі сен бізді өзің үшін жараттың, ал жүрегіміз сенде тыныс тапқанша тыныштық таба алмайды» деген сөздермен басталады. Бұл еңбек Троицаның түрлі жақтарын және үштік туралы сенімді бейнелейтін кітаптарға бөлінеді деп саналады.
Конспекті (кітап бойынша)
Оның балалық шағы мен 14 жасқа дейінгі кезеңі. Балалық шағынан бастап, Әулие Августин жеке балалық шағын зерделеп, балалық шақтың мәні туралы жалпы қорытындылар жасайды: түпкі күнәге байланысты өз бетімен қалған бала, табиғаты бойынша зорлыққа бейім. Кейін ол, Киелі кітапты оқудың орнына, ләззат пен әлемдік әдебиеттерді таңдағанын еске алады, бұл шешімдері үшін мұғалімдерінің жазасына лайық болғанын кейін түсінеді, бірақ бала кезінде оны мойындамаған. Августин жасөспірімдік шағын да талқылайды, онда 16 жасында жасаған екі ауыр күнәсын айтады: Құдайсыз құштарлық пен көршісінің бағынан алмұрт ұрлау, өзінің тамаққа мұқтаж болмағандығына қарамастан. Ол осы кітапта, өзінің көптеген жақсы алмұрттары болғанына қарамастан, неге достарымен бірге алмұрт ұрлағанын сұрайды. Алмұрт жегендегі сезімдерін және қалғанын шошқаларға лақтырғанын түсіндіреді. Августин, егер ол басқалармен бірге болмаса, ештеңе ұрламас еді деп санайды. Карфагенде риториканы оқып, Цицеронның «Гортензий» еңбегімен танысып, даналыққа құштарлықты дамытады. Киелі кітапқа сенімсіздігі үшін мақтандығын кінәлайды, сондықтан жақсылық пен жамандық туралы шындықты манихейшілдік арқылы іздеуге тырысады. Кітаптың соңында анасы Моника ұлының католик дініне қайта оралуы туралы арман көреді. 19 мен 28 жас аралығында Августин аты-жөні белгісіз әйелмен қарым-қатынас жасайды, ол адал болғанымен, заңды әйелі емес, одан Адеодат атты ұлы болады. Туған Тагастесіне оқыту үшін оралғанда, досы ауырып, католик шіркеуінде крещениеден өтеді, сәл жақсарып, қайтыс болады. Досының өлімі Августинді күйзеліске ұшыратады, ол достың мағынасын, Құдайға деген сүйіспеншілікпен салыстырады және досының өлімі оған Құдайға деген сүйіспеншілігінің жетіспеуінен қатты әсер еткенін түсінеді. Бұрын жақсы көрген нәрселері оған жек көрінеді, өйткені бәрі жоғалғанды еске салады. Содан кейін Августин қайғылы өмірін, құлаған досынан артық жақсы көретінін айтады. Ол осы кітапты манихейшілдік пен астрология арқылы шындықты табуға тырысқанын айтып аяқтайды, бірақ шіркеудің адал мүшелері, олардың ақыл-ойы мен мақтанышы аз, Құдайға деген үлкен сенім арқылы шындықты тапқан. 29 жасында Августин манихейлік ілімдерге сенімін жоғалта бастайды, бұл процесс манихейлік епископ Фауст Карфагенге келгенде басталады. Августин манихейшіліктің мәніне көңілі тоймайды, бірақ оны алмастыратын ештеңе таба алмайды. Ол осы аңыздарды қабылдауға дайын, өйткені олардың жалған екенін дәлелдейтін рухани негізі әлі қалыптаспаған. Ол Римге келіп, білім беру жүйесінің тәртіптірек екенін біледі. Римде ұзақ тұрмайды, өйткені оның ілімі Миланда сұралады, онда ол епископ Амвросиймен кездеседі. Ол Амвросийдің стилі мен көзқарасын бағалайды, ал Амвросий оны Құдайға рухани, бейнелі тұрғыдан қарауға итермелейді, бұл оны шіркеудің катехумені лауазымына жеткізеді. Амвросийдің уағыздары Августинді католик дініне жақындатады, ол оны басқа философиялық бағыттардан артық көреді. Бұл бөлімде оның жеке қиындықтары, соның ішінде амбициясы жалғасады, ол осы кезде "уақытша бақыт" болып табылатын маскүнемдікпен бақытты табудағы сәтсіздігін салыстырады. Августин өзінің достары Алипий мен Небридийдің діндік шындықты ашуға қосқан үлесін атап өтеді. Моника осы кітаптың соңында оралып, Августинге үйленуді ұйымдастырады, ол бұрынғы кәнизасынан ажырасып, жаңа әуесқой табады және өзін "құштарлықтың құлы" деп санайды. Жақсылық пен жамандықтың мәнін анықтауға тырысқан Августин неоплатониктердің Құдай туралы көзқарасына тап болады. Алайда ол бұл оймен келіспейді, өйткені олар Құдайдың мәнін түсінгенімен, Мәсіхті Құдай мен адамдар арасындағы делдал ретінде қабылдамайды. Ол неоплатониктерге деген пікірін таудың шыңына теңеп көрсетеді: «Ағаш өскен таудың шыңынан бейбіт жерді көру бір нәрсе, ал оған баратын жолды таппау – басқа нәрсе. Оған апаратын жолды ұстану, оны көктегі Әміршінің қамқорлығымен қауіпсіз ету қажет, онда көктегі әскерді тастап кеткендер тонаушылық жасамайды, өйткені олар жаза ретінде одан аулақ болады». Осыдан кейін ол елші Пауылдың еңбектерін оқып, олар оны «таң қалдырады». Ол христиан дініне өтуге байланысты ішкі күйзелісін сипаттайды. Екі досы, Симплициан мен Понтициан, Августинге Мариус Виктор және Әулие Антонийдің өмір жолы туралы айтады. Бақта ойланып отырғанда, Августин «ал және оқы» деген баланың даусын естиді. Августин Пауылдың кітабын (codex apostoli, 8.12.29) алып, ашылған жерін оқиды: «Жақындыққа, маскүнемдікке, ойсыздыққа және құмарлыққа берілмеңдер, ашу мен қызғанудан аулақ болыңдар, бірақ Иса Мәсіхті киіңдер, ал етке қатысты, құштарлықтарың туралы ойламаңдар». Бұл оқиға оның католик дініне өтуін бекітеді. Досы Алипий оның үлгісін қабылдайды. Крещениеге дайындалу кезінде Августин риториканы оқытуын аяқтайды. Амвросий Августинді Адеодат пен Алипиймен бірге крещениелейді. Августин содан кейін Милан шіркеуі, анасының басшылығымен, Юстинаның Амвросийге қарсы қудалауына қарсы қалай қорғағанын айтады. Анасымен Африкаға оралғанда, олар Остияда діни көрініс көрседі. Одан кейін Әулие Моника қайтыс болады, содан кейін достары Небридий мен Верекундус қайтыс болады. Кітаптың соңында Августин осы өлімдерді жаңа қабылдаған дінінің тілегімен еске алады: «Олар менің ата-анамды осы өткір жарықта, менің бауырларымды Сенің алдыңда, Әке, католик анамызда [Шіркеуде] және мәңгілік Иерусалимдегі қалаластарымды еске алсын, олар Сенің халқыңның саяхатының басталысынан соңғы қайта оралуға дейін аңсайды. Осылайша, оның соңғы тілегі көптеген адамдардың дұғалары арқылы осы мойындауларым арқылы одан да толыққанды орындалады». Августин жеке естеліктерден естеліктердің өзін және өзінің бағалауына ауысады, ол мойындаудың құндылығы, дұғаның мағынасы және адамдар Құдайға қалай жете алатыны туралы ойланады. Осы соңғы тұжырым мен дене мен жан туралы ойлары арқылы ол Мәсіхтің болуын негіздеуге жетеді. Августин жаратылыстың және уақыттың мәнін, сондай-ақ олардың Құдаймен қарым-қатынасын талдайды. Ол қазіргі уақытқа қатысты мәселелерді зерттейді. Ол уақыттың үш түрі бар екенін санайды: өткен нәрселерге қатысты қазіргі уақыт, яғни естелік; қазіргі уақыттағы нәрселерге қатысты қазіргі уақыт, яғни ойлау; және болашақтағы нәрселерге қатысты қазіргі уақыт, яғни күту. Ол осы кітаптағы ойларын қолдау үшін, әсіресе аспан мен жердің жаратылуына қатысты Жаратылыс кітабына сүйенеді. Жаратылысты талқылау арқылы Августин рухани және материалдық мәнді бір-бірімен байланыстырады, сондай-ақ Жаратылыс кітабының риторикасын және оны талдаудың әртүрлі жолдарын жан-жақты талдайды. Жазбаларды су ағындарымен жабылған кең пейзажға теңеп, ол бірнеше дұрыс түсіндірулер болуы мүмкін екенін және әр адам мәтіндерден дұрыс қорытындылар жасай алатынын санайды. Ол мәтінді Жаратылыс кітабының аллегориялық түсіндіруін зерттеумен аяқтайды, оның арқылы үштік және Құдайдың адамды жаратуының маңыздылығын ашады. Оның түсіндіруіне сүйене отырып, ол...
Мақсаты
Мойындаулар тек адамдарды дінге қайтаруға ғана емес, сонымен қатар, дінге қайтарудың қалай жүзеге асырылуының нұсқауларын да ұсынды. Августин өз тәжірибесінен басқалардың рухани жолына сәйкес келетінін көрсетеді. Августин Құдайдың оны әрқашан қорғап, басшылыққа алғанын мойындайды. Бұл шығарманың құрылымында айқын көрінеді. Августин «Мойындаулар» кітабының әр бөлімін Құдайға дұға етумен бастайды. Мысалы, VIII және IX бөлімдер «Сен мені бұғаулап, құрбандыққа шаламын» деген сөздермен басталады. Альберт С. Аулер, Оңтүстік Методист университетінің дінтану профессоры, Августин әр бөлімді дұғамен бастағандықтан, «Мойындаулардың» – Августин келген жолдың маңызды тораптарын қайта бағалау, инабаттылық саяхаты екенін айтады. Ол Құдайдың инабаты осы жолдағы басты қозғаушы күш болғанына сенімді болғандықтан, өзінің жүрегінен туған сезімдерін Құдайға бағытталған, үздірілмейтін дұға түрінде жазды. «Мойындаулар» Құдайды дәріптеумен қатар, Августинның құтқарылу жолындағы Құдайдың көмегін де көрсетеді. Христиан дінінің заңдастырылғаннан кейін жазылған «Мойындаулар» екі ғасыр бұрынғыдай, христиандардың көпшілігі үшін шейіттік қауіпті болмайтын дәуірге жатады. Керісінше, христиандардың күресі көбінесе ішкі тартыстармен байланысты болатын. Августин құштарлық сияқты дүниелік құштарлықтармен күрескенін анық көрсетеді. Августинның дінге келуі 391 жылы дін қызметкері болып тағайындалуымен және 395 жылы епископ болып тағайындалуымен тез арада жалғасты. Мұндай шапшаң өрлеу, әрине, Августинге сын-есімдерді тудырды. «Мойындаулар» 397–398 жылдары аралығында жазылған, бұл шығарманың тууына өзінің іс-әрекетін ақтау себеп болуы мүмкін. Августин X кітаптың 1-бөлімінде «Мен шындықпен әрекет етуді қалаймын, жүрегіммен сендердің алдыңызда және осы кітапты оқитын көптеген адамдардың алдында мойындауды жасамақшымын» деген сөздерімен күнәларын мойындайды және Құдайды инабаты арқылы даңқтайды. «Мойындау» дегеніміз – оның кемшіліктерін сыншыларға да, Құдайға да татуластыру үшін осы екі мағынаны білдіреді.
Герменевтика
Августин Киелі кітапты түсіндіруді жақсартудың бір жолын ұсынды. Оқырман Киелі жазбалардың барлығы Құдайдан уахиландырылғанына, әрбір автор өзі сенбеген немесе жалған деп білген нәрсені жазбағанына сенуі керек. Оқырман филологиялық тұрғыдан өз түсіндірмелерін, жазбадағы мәтінді және хабаршы мен автордың (латынша: intentio) бастапқы ниетін ажыратып, бөлек ұстауы тиіс. Әдетте, оқырман автордың Киелі кітапты жазғанда не ойлағанын анықтай алмайды, бірақ жазба мәтініне қайшы келмей, сол бастапқы мағына мен ниетке жақындасуға барынша күш салуы керек. Түсіндіру «ақиқат шегінде» (XII.25) болуы керек, одан асып кетпеуі тиіс. Р.С. Пайн Коффиннің 1961 жылғы аудармасының кіріспесінде, Августин өзінің өткеніне қатысты қатал баға беруінің мақсатты екенін айтады, осылайша оның оқырмандары оны қасиетті тұлға ретінде емес, Құдайдың мейірімімен кешірілген күнәкар ретінде көреді. Августин сипаттаған күнәлардың көпшілігі кең таралған (мысалы, бала кезінде алмұрт ұрлау) болғандықтан, бұл мысалдар оқырманға автормен өзін-өзі сәйкестендіруге және Августинмен бірге оның жеке жолмен сенімге келуіне көмектеседі. Бұл сәйкестендіру – «Құпиялардың» (Confessions) протрептикалық және параэнетикалық сипатының бір бөлігі. «Құпиялардың» мәніне сәйкес, Августин тек өзі үшін ғана емес, сонымен қатар бұл еңбек көпшілікке арналғаны анық. Августиннің аудиториясына крещение алған христиандар, катехумендер және басқа діндердің өкілдері де кірген. Питер Браун «Дене және қоғам» атты кітабында «Құпиялар» Августин сияқты тәжірибелерден өткен адамдарға арналғанын жазады. Сонымен қатар, Августин Манихейлік ағымдағы тәжірибесінің арқасында Манихейліктермен ерекше байланысқа ие болды. Осылайша, «Құпиялар» – сенімге қайта оралуға шақыру болып табылады.
Мұра
"Куәліктер" христиан теологиясының ғана емес, жалпы философия тарихындағы ең ықпалды еңбектердің бірі болып табылады. Кьеркегор және оның Экзистенциализм философиясы Августин жанының мәнін зерделеуінен үлкен әсер алды. Витгенштейн бұл кітапты, мүмкін, "ешқашан жазылған ең маңызды кітап" деп санады.
Ағылшын тіліндегі аудармалары
Суреттер кітаптары, ауд. Джон К. Райан (Нью-Йорк: Image Books, 1960). Христиандық классикасы, ауд. Альберт С. Аутлер (Филадельфия: Westminster Press, 1955). New Advent, ауд. Дж. Г. Пилкингтон (Эдинбург: T. & T. Clark, 1886). Georgetown, ауд. Э. Б. Пузи (Оксфорд: J. H. Parker; Лондон: J. G. және F. Rivington, 1838). Э. Б. Пузидің 1838 жылғы аудармасы: Кормак Бёрк қайта қараған «сіз» нұсқасы (2012) New City Press, ауд. Мария Боулдинг, O. S. B.; ред. Джон Э. Ротелл, O. S. A. (Хайд Парк, Нью-Йорк: New City Press, 1997). Сенім: Әулие Августин; ауд. Fr Benignus O'Rourke O. S. A, Мартин Лэрдтің алғы сөзімен (Лондон: DLT Books, 2013). Гипполық Әулие Августин. «Құпиялар», Р. С. Пайн-Коффин аударған. Хармондсворт Миддлсекс, Англия: Penguin Books, 1961. Августин. «Құпиялар»: Сара Руденнің жаңа аудармасы. Нью-Йорк: Modern Library, 2017.
Saint Augustine of Hippo. Confessions, translated by R. S. Pine–Coffin. Harmondsworth Middlesex, England: Penguin Books, 1961. Augustine. Confessions: A New Translation by Sarah Ruden. New York: Modern Library, 2017.
Комментарийлер
"Августиннің «Өзі туралы мойындауларына» кіріспе", Джеймс Дж. О'Доннелл авторы. Латын тілінде, Джеймс Дж. О'Доннеллтің түсіндірмелерімен.