Қытай христиандық лидері Уотчмэн Ни

Кіріспе

Watchman Nee, Ni Tuosheng, немесе Nee T'o sheng (4 қараша 1903 – 30 мамыр 1972) – қытайлық шіркеу басшысы және 20 ғасырда Қытайда қызмет еткен христиан ұстазы. Оның жақтандыру қызметіне Плимут ағайындарының ықпалы тиді. 1922 жылы ол Фучжоу қаласында жергілікті шіркеулердің бастауы деп есептелетін шіркеу жиналыстарын ұйымдастырды. Өзінің 30 жылдық қызметі барысында Ние Киелі кітапты түсіндіретін көптеген кітаптар жариялады. Ол Қытайдың барлық аймақтарында шіркеулер құрып, Киелі кітапты зерттеушілер мен шіркеу қызметкерлерін даярлау үшін көптеген конференциялар өткізді. Коммунистік революциядан кейін Ние діні үшін қуғынға ұшырап, түрмеге қамалды және өмірінің соңғы жиырма жылын түрмеде өткізді. 2009 жылдың 30 шілдесінде АҚШ Конгресінде Кристофер Х. Смит (R–NJ) оны құрметпен еске алды.

Отбасы және балалық шағы

Уотчман Ни 1903 жылғы 4 қарашада, императорлық кеден қызметіндегі беделді офицер Ни Вэнь Хсю және американдық методист миссионерлік мектебінде бала кезінде өте жақсы оқыған Лин Хе Пингтің (Пейс Лин) тоғыз баласының үшіншісі болып дүниеге келді. Оның әкесінің әкесі – дарынды англикандық уағызшы болған. Лин Хе Пинг Шанхай қаласындағы қытайлық батыс қыздар мектебінде ағылшын тілін жақсарту мақсатында оқып жүргенде, медицинадағы болашақ мансабынан бас тартып, евангелист және уағызшы болып қызмет еткен Дора Юмен танысты. Нейдің ата-анасы екеуі де методист болғандықтан, ол нәресте кезінде методист шіркеуінің епискобымен крещениеден өтті.

Мектепке дейінгі тәрбие

1916 жылы 13 жасында Ни Фучжоу қаласындағы Шіркеу миссионерлік қоғамының жергілікті орта мектебіне барып, батыс үлгісіндегі білімін бастады. Кейін ол Фучжоудағы Троица колледжінің орта мектебінде оқыды, онда зеректігімен және жоғары мақсатына ұмтылысымен көзге түсті. Оның сыныптастарының арасында Уотчман Нидің жақын досы Лиланд Вангтың інісі Уилсон Ванг болды. Екі бала да су тасқынынан, оның салдарынан холера, оба таралып, аймаққа ауыр жағдай келгеніне қарамастан, колледжді бітірді. Қорытынды емтихан нәтижесінде екеуі де шамалы айырмамен баға алды, Уилсон Ванг сыныптың бірінші орынын алса, Уотчман Ни екінші орынды иеленді.

Қайта құру және оқыту

1920 жылдың көктемінде, Ни 17 жасқа толғанда, Дора Ю Фучжоудағы Көктегі Бейбітшілік шіркеуінде он күндік жаңарту жиындарын өткізуге шақырылды. Нидің анасы осы жиындарға қатысқаннан кейін, ұлына бұрынғы әділетсіз жазасы үшін кешірім сұрады. Ни оның осы әрекетіне қатты әсерленіп, ертеңгі күні уағыз жиынына барып, онда не болып жатқанын көруге бел буды. Нидің өзінің айтуынша, жиыннан оралғаннан кейін:

Тринити колледжінің студенті болған Ни сыныптастарымен құтқарылу тәжірибесі туралы сөйлесе бастады. Кейін ол былай деп еске алды:

Дініне келгеннен кейін Ни христиан қызметкері болу үшін оқуға түсуді қалады. Ол алғаш Шанхайдағы Дора Юдің Киелі кітап институтына оқуға түсті, бірақ ол әлі де жоғары мектептің оқушысы еді. Дегенмен, ол кешқы уақытта ұйықтау сияқты жаман және жалқау әдеттері үшін институттан шығарылды. Ақырында, Ни мінезін жақсартуға тырысуы оны британдық миссионер Маргарет Э. Барбермен жақын байланысқа әкелді, ол оның ұстазы және кеңесшісі болды. Ни рухани көмек алу үшін Барберге апта сайын барып тұратын. Барбер Ниді жас шәкірт ретінде қарастырып, жиі қатаң тәртіп орнатты. 1930 жылы қайтыс болғаннан кейін Барбер барлық мүліктерін Ниге қалдырды, ол былай деп жазды:

Плимут ағайындары байланысы

Барбер арқылы Уотчман Ни Д. М. Пантон, Роберт Говет, Г. Х. Пембер, Джесси Пенн Льюис, Т. Остин Спаркс және тағы басқалардың еңбектерімен танысты. Сонымен қатар ол Джон Нельсон Дарби, Уильям Келли және К. Х. Маккинтош сияқты Плимут бауырластарының ұстаздарынан кітаптар алды. Ни көптеген идеяларын, оның ішінде көптеген ақсақалдық жүйені, дін қызметкерлері мен мирян арасындағы шекараны жоққа шығаруды және Иеміздің соңғы кешкі асы төңірегіндегі құлшылықты Плимут бауырларынан алды. 1930 жылдан 1935 жылға дейін оның қозғалысы Джеймс Тейлор аға басқарған Эксклюзивті бауырластардың Рейвен Тейлор тобымен халықаралық байланыста болды. Бұл топ Жергілікті шіркеу қозғалысын, тіпті ол өздігінен дамыған болса да, Құдайдың параллель жұмысы ретінде "мойындады". Дегенмен Ни олардың басқа христиандардан оқшаулану тәжірибесінен бас тартты және олардың Иеміздің соңғы кешкі асын басқа христиандармен бірге тойлауға тыйым салған талабын қабылдамады. 1933 жылы Ұлыбритания мен АҚШ-қа сапар барысында Ни Т. Остин Спаркстың тәуелсіз қызметімен байланысты Хонр Оук христиандық қауымдастығымен және Ни Қытайда танысқан, Плимут бауырластары емес миссионерлермен бірге нан үзіп отырғаны белгілі болды. Осыдан кейін бірнеше хабар алмасып, Ни 1935 жылдың 31 тамызында бауырластардың жетекшілері қол қойған хат алды, онда олар Нимен және оның қозғалысымен рухани байланысты үзіп тастады.

Неке

Жасөспірім шағында Ни Чэрити Чангқа ғашық болды. Олардың отбасылары үш буыннан бері дос болып келді. Ни христиан болғаннан кейін, Чэрити Нидің алдында Исаны қынжырлады. Бұл оны мазалады. Соңында, көп күрескеннен кейін, Ни олардың қарым-қатынасынан бас тарту қажет деп ойлады. Он жыл өткен соң, Чэрити университетті бітіргеннен кейін христиан болды. Ол 1934 жылы Шанхайдағы шіркеу жиындарына қатыса бастады. 1928 жылы Ни «Рухани адам» атты үш томдық кітап жариялады. Сол жылдың ақпан айында Ни Шанхайда өзінің алғашқы «Жеңімпаздар конференциясын» өткізді. 1934 жылдың қаңтар айында Ни «Құдайдың орталығы және әмбебаптығы ретінде Мәсіх» және «Жеңімпаздар» тақырыбында арнайы конференция ұйымдастырды. Нидің айтуынша, бұл оның қызметіндегі маңызды бетбұрыс болды. Ол: «Менің христиандық өмірім доктриналар мен білімнен Құдайдың орталығы және әмбебаптығы болып табылатын Мәсіхке қарай өзгерді», – деді. 1934 жылдың ақпан айында Ни жергілікті шіркеулердің практикасын анықтап, түсіндіретін бірқатар лекциялар оқыды. Бұл лекциялар «Жиналыс өмірі» атты кітапта жарияланды. Сол жылдың мамыр айында Ни Уитнес Лиді Янтайдан Шанхайға көшіп, өзінің басылымдарын редакциялау жұмысына қосылуға шақырды. Көптеген шетелдік миссионерлерге де негізсіз айыптар тағылып, тұтқындалды. Қатаң насихат және түрмеге қамау туралы қорқыту арқылы сенушілер бір-бірін айыптауға итермеленді. 1952 жылдың 10 сәуірінде Уотчман Ни Шанхайда Манжурияның Манжули қаласынан келген қоғамдық қауіпсіздік қызметкерлерімен ұсталды. Оған пара алу, мемлекеттік мүлікті ұрлау, салықтан қашу, мемлекеттік келісімшарттар бойынша алдау және үкіметтік экономикалық ақпаратты ұрлау айыптары тағылды. Ни де «түзетуден» өтті. 1956 жылдың 11 қаңтарында бүкіл ел бойынша жергілікті шіркеулердің қызметкерлері мен ақсақалдарына қарсы кең ауқымды шабуыл жасалды. Кейбіреулері еңбек лагерлерінде қайтыс болды, ал басқалары ұзақ мерзімге түрмеге жабылды. 1956 жылдың 18 қаңтарында діни істер жөніндегі бюро Шанхайдағы Наньянь жолындағы шіркеу жиналыс залында он екі күндік айыптау отырыстарын бастады, онда Ниге қарсы көптеген айыптаулар қойылды. 1956 жылдың 21 маусымында Ни Шанхайдағы Жоғарғы сот алдында тұрды, онда ол Шанхайдағы шіркеу ақсақалдарымен қауымнан шығарылғаны және барлық айыптаулар бойынша кінәлі деп табылғаны жарияланды. Ол он бес жылға бас бостандығынан айырылып, еңбекпен түзетуге жіберілді. Бастапқыда ол Шанхайдағы Тиланьцзяо түрмесінде ұсталды, бірақ кейін басқа жерлерге ауыстырылды. Тек оның әйелі Чэрити ғана онымен кездесуге рұқсат алды. 1956 жылдың 29 қаңтарында қоғамдық қауіпсіздік Наньянь жолындағы ғимаратты басып алды, Нидің көптеген әріптестері тұтқындалып, оқшауланды, Уотчман Ниден бас тартуға мәжбүр болды. Кейбір әріптестері Уотчман Ниге айып тақты, ал басқалары, мысалы, Пейс Ванг, Рут Ли және Ю Ченхуа үндемегендіктен өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Осыдан кейін ел бойынша «Уотчман Нидің революцияға қарсы сектасын» айыптау үшін жаппай айыптау жиындары өткізілді.

As a teenager, Nee fell in love with Charity Chang. Their two families had been friends for three generations. When Nee became a Christian, Charity ridiculed Jesus in Nee's presence. This bothered him. Eventually, after much struggling, Nee felt he needed to give up on their relationship. Ten years later, after finishing her university education, Charity became a Christian. She began attending church meetings in Shanghai in 1934. In 1928, Nee published a three volume book entitled The Spiritual Man. In February of the same year, Nee held his first "Overcomer Conference" in Shanghai. In January 1934, Nee called a special conference on the subjects of "Christ as the Centrality and Universality of God" and "The Overcomers". According to Nee, this was a turning point for him in his ministry. He said, "My Christian life took a big turn from doctrines and knowledge to a living person, Christ, who is God's centrality and universality." In February 1934, Nee gave a series of talks in which he defined and expounded the practice of the local churches, stating that in the Bible, the church is never divided into regions and never denominated based on a teaching or doctrine. These talks were eventually published in the book The Assembly Life. In May of the same year, Nee encouraged Witness Lee to move to Shanghai from Yantai in order to join him and Ruth Lee in their work editing Nee's publications. False charges and arrests were also brought against many foreign missionaries. Through intensive propaganda campaigns and threats of imprisonment, believers were influenced to accuse one another. On April 10, 1952, Watchman Nee was arrested in Shanghai by Public Security officers from Manzhouli, Manchuria and charged with bribery, theft of state property, tax evasion, cheating on government contracts, and stealing of government economic information. Nee was also "re educated". On January 11, 1956, there was a nationwide sweep targeting the co workers and elders in the local churches. Some died in labor camps, while others faced long prison sentences. On January 18, 1956, the Religious Affairs Bureau began twelve days of accusation meetings at the church assembly hall on Nanyang Road in Shanghai, in which many accusations were brought against Nee in large accusation meetings. On June 21, 1956, Nee appeared before the High Court in Shanghai, where it was announced that he had been excommunicated by the elders in the church in Shanghai and found guilty on all charges. He was sentenced to fifteen years imprisonment with reform by labor. Initially, he was detained at Tilanqiao Prison in Shanghai but was later moved to other locations. Only his wife, Charity, was allowed to visit him. On January 29, 1956, Public Security took over the Nanyang Road building, and many of Nee's co workers were arrested, put into isolation, and forced to repudiate Watchman Nee. Some co workers joined in the accusation of Watchman Nee while others, such as Peace Wang, Ruth Lee, and Yu Chenghua remained silent and were punished with life imprisonment. Following this, mass accusation meetings were held across the country to condemn the "anti revolutionary sect of Watchman Nee".

Кейінгі тұтқындалуы мен өлімі

1972 жылы Ни қайтыс болғанға дейін бір жыл бұрын оның әйелі Чарти апат пен жоғары қан қысымынан қайтыс болды; Ниге оның жаназасына қатысуға рұқсат берілмеді. Чартидің үлкен қарындасы содан кейін түрмеде Ниге күтім жасауды өз міндетіне алды. Ни 1967 жылы босатылуға жоспарланған еді, бірақ 1972 жылдың 30 мамырындағы өліміне дейін түрмеде қамауда ұсталды. Оның өлімі туралы ешқандай хабарлама жарияланбады, сондай-ақ жаназа да өткізілмеді. Оның денесі 1972 жылдың 1 маусымында, оның отбасы түрмеге келгенге дейін кремацияланды. Ни сенімділік адамның қасиеттілігіне емес, мәңгілік сыйлықтарға баса назар аудару керек деп есептеді. Ни Матайда айтылған "сыртқы қараңғылықтың" құтқарылған христиандар үшін, бағынушылық танытпағандар үшін уақытша орын екенін айтты.