Жорже Амадоның "Квинчас Берро д'Агуаның екі өлімі"

Кіріспе

Бразилиялық жазушы Хорхе Амадоның туындысы – «Квинкас Ватериеллдің екі өлімі» (A Morte e a Morte de Quincas Berro d'Água) – 1959 жылы жазылған бразилиялық модернистік повесть. Алғаш рет ол Бразилияның «Сенор» журналында жарияланды. 2012 жылы ағылшын тілінде «The Double Death of Quincas Water Bray» деген атпен қайта басылды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Кітапта Баия штатының Сальвадор қаласындағы кемтар аудандарда тұратын танымал жұмыссыз Квинкас Уотерьеллдің бір күні таңертең өлген күйде табылғаны туралы айтылады. Екі топ адам Квинкастың естелігі үшін күреседі: оның жаңа достары мен ескі отбасы. Оның қызы Ванда бастаған отбасы үшін Квинкас Уотерьелл – Жоаким Соарес да Кунья, бұрынғы "Мемлекеттік жалға беру кеңесінің үлгілі қызметкері". Ванданың айтуынша, әкесі Ванда мен анасы Дона Отацилияны "илан" деп, ал Ванданың күйеуі Леонардоны "ақымақ есек" деп атап, отбасын тастап кеткен. Олардың шындықты жасыруға тырысқанына қарамастан, Жоаким Соарес да Кунья "хокки-тонктардың босқын патшасы" және "кешенелердің патриархы" Квинкасқа айналды. Леонардо оны әріптестерінен, ал Ванда достарынан жасыруға тырысады, бірақ Жоаким Соарес да Куньяның жергілікті баспасөз беттерінде Квинкас Уотерьелл ретінде танымал болғанын еске ала алмайды. Енді Ванда, Леонардо, Квинкастың әпкесі Мароккас және інісі Эдуардо Квинкастың денесіне қарауға және оның өткеніне тым көп назар аудармай, лайықты жерлеуге тиіс. Олар қарапайым костюм мен аяқ киімге келіседі, бірақ іш киімсіз, себебі оны ешкім көрмейді, сондай-ақ шіркеуге лайықты табыт пен шамдар тапсырыс береді. Сол түні олар Квинкасты күзету үшін табыттың төңірегіне жиналады, әрқайсысы оның ісінеп мазақтайтын күлімсірінен аулақ болуға тырысады, ол оларды қаншалықты жек көретінін еске салады. Бірте-бірте олар үйлеріне қайтады, Квинкасты оның бақшадағы достарына қарауға қалдырады. Квинкастың өлімі туралы хабарды отбасының суық қабылдауы, оның бақшадағы достарының осы хабарға қандай реакция жасағанымен қатар келді. Оның ең жақын достары – Curió, аяқ шеберлерінің ойындағы сатушы, ол адамдарды тарту үшін өзін клоун сияқты болып кескен; Bangs, картамен алаяқтықпен күнешілік ететін алып қара нәсілді адам; Армиядан шығарылған Мартим, ол жиі үйленуге келісетін әйелдердің кеңдігінен өмір сүрді; және Breezy, ол бақаларды ұстап, оларды медициналық зерттеушілерге тәжірибелер үшін сататын. Төрт досы Квинкастың қайғысына бөлейді, "Әке кетті!" деп зарлап айқайлайды. Кешке достары соңғы құрмет көрсетуге келеді және отбасы кеткеннен кейін мәйітке күтім жасайды. Олар Квинкастың өміріне қалай әсер еткенін еске алады және оның қалай есімдік алғанын еске түсіреді: бірде ол алкоголь деп ойлаған нәрседен бір жұтым ішкеннен кейін, оны түкіріп тастап, "Суууу!" деп айқайлады. Барлығы Квинкас үшін жылайды, ал Мартим Квинкастың сүйіктісі болған жезөкше Квитерияға қалай көмектесетінін ойлайды. Түнде мәйітпен жалғыз қалған төрт досы Квинкасты соңғы тойға қатыстырады, оған әзіл айтады, ішімдік сыйлайды және Бризи жаңа ғана ұстаған әдемі бақаны сыйға тартады. Содан кейін олар Квинкасты кемежайға соңғы сапарға алып, капитан Мануэльдің сүйікті балық сорпасын бөлісуді шешеді. Кемежайға бара жатқанда, олар Квитерияны қоса, бір топ жезөкшелерді алып кетеді, сонда ол өлі адаммен соңғы рет кездесе алады. Квинкас теңізді жақсы көрді, ал достары оны сорпамен тойдырғаннан кейін, оны капитан Мануэльдің қайығына алып, балық аулауға шығады. Кенеттен дауыл қайықты шайқап, олар жағаға қарай жүгіреді, бірақ Квинкастың денесі теңізге лақтырылады. Бұл Квинкас үшін лайықты соң болды, өйткені ол бірде "соңғы сағатына дейін теңіздің жалғыз куәгері болатынына" қасиетті ант берген еді.

The book is about what happens after Quincas Wateryell, a popular bum who lives in the slums of Salvador, Bahia, is found dead one morning. Two groups of people compete over Quincas's memory: his new friends and his old family. To his family, led by his daughter Vanda, Quincas Wateryell is Joaquim Soares da Cunha, formerly an "exemplary employee of the State Rent Board." According to Vanda, her father disgraced the family by walking out on them, calling Vanda and her mother Dona Otacilia "vipers" and Vanda's husband Leonardo a "silly ass." Despite all their efforts to hide what really happened, Joaquim Soares da Cunha became Quincas, "vagabond king of the honky tonks" and "patriarch of the prostitutes." Leonardo attempts to hide it from his coworkers, and Vanda tries to keep it from her friends, but they cannot ignore the reputation that Joaquim Soares da Cunha has earned in the local press as Quincas Wateryell. Now, Vanda, Leonardo, and Quincas's sister Aunt Marocas and brother Eduardo, must tend to the body and give it a proper burial, without attracting too much attention to Quincas and his past. They settle on a simple suit and shoes, but no underwear, because no one will ever see that, and order a casket and candles fit for a church. That night they gather around the casket to keep watch over Quincas, each trying to ignore his leering smile, which reminds them of how much he despised them. Gradually, they go home, leaving Quincas to be watched by his friends from the slum. The cold reception that the news of Quincas's death is received by his family is juxtaposed by the way his friends from the slum receive the same news. His closest friends are Curió, a store barker in Shoemaker's Hollow, who paints his face like a clown to attract people; Bangs, a towering black man who makes his living as a card sharp; Private Martim, a soldier who had been discharged from the army who lived off the generosity of the women he was frequently engaged to; and Breezy, who supported himself catching frogs and selling them to medical researchers for experiments. The four men lead the neighborhood in mourning for Quincas, wailing "Daddy's gone!" That evening, the friends come to pay their last respects and end up taking care of the body after the family leaves. They recall the impact that Quincas had on their lives, and remember how he got his curious nickname: once, after taking a swig from a bottle of what he thought was alcohol, he spat it out and roared: "Waaaaaaater!" They all sob for Quincas, and Private Martim worries about how he will now take care of Quitéria, a prostitute who was Quincas's girlfriend. Left alone at night with the body, the four of them get Quincas to participate in one last party, telling him jokes serving him liquor, and making a gift of a beautiful frog that Breezy had just caught. They then decide to take Quincas on one last trip to the docks to share Cap'n Manuel's delicious fish stew that was Quincas's favorite. On their way to the dock, they pick up a group of prostitutes, including Quitéria, so she can have one last fling with the dead man. Quincas always loved the sea, and after the friends feed him the stew, they take him on board Cap'n Manuel's boat for a fishing excursion. Suddenly a storm tosses the boat, and they rush for shore, but Quincas's body is tossed overboard. It is a fitting end for Quincas, who once made a "solemn oath" that the sea "would be the only witness to his final hour."

Негізгі тақырыптар

Бұл қысқа кітап – ХХ ғасырдың ортасындағы таптық бөлшектенген бразилиялық қоғамды қатыгез сынға алатын және отбасылық қарыздармен салыстырғанда, нағыз достықтың байланысын әсерлі түрде суреттейтін туынды.

Бейімделулер

1989 жылы шыққан "Бернидің үйінде демалыс" комедиялық фильмі (режиссері Тед Котчефф, сценарийін Роберт Клейн жазған) және 1993 жылы шыққан "Бернидің үйінде демалыс" фильмінің жалғасы (сценарийін және режиссерлігін Роберт Клейн жасаған) ұқсас сюжетке ие, фильмдердің басты кейіпкерлері повестьтегідей мәйітпен айналысады. 1998 жылы бұл оқиға Осама Фавзи режиссерлік еткен "Ганнет эль Шайатин" атты египеттік тәуелсіз фильм ретінде бейімделді. Ол көптеген ұлттық және халықаралық жүлделерді жеңіп алды. 2010 жылы бразилиялық "Quincas Berro d'Água" фильмі түсірілді, екі фильм де американдық "Бернидің үйінде демалыс" фильмдерінен қосымша шабыттанды.