Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вронки (Вронке) – Польшаның Үлкен Польша воеводствосындағы, батыс-орталық Польшада орналасқан қала. Szamotuły округінде орналасқан. Познань қаласының солтүстік-батысында, Варта өзенінің жанында және Нотеч орманның шетінде жатыр. Халық саны шамамен 11 000 адамды құрайды.
Town in Greater Poland Voivodeship, Poland
Wronki (Wronke) is a town in the Szamotuły County, western central Poland, situated in the Greater Poland Voivodeship. It is located close to the Warta River to the northwest of Poznań on the edge of Noteć Forest, and has a population of approximately 11,000.
Тарих
Қаланың атауы поляк тілінде "wrona" – қарға деген сөзден шыққан, бұл қаланың гербінде де бейнеленген. Жергілікті әңгімелерге сүйенсек, 1002 жылы Болеслав Батыл Вронки өзенінің жағасында ойсырап қалған. Вронки туралы ең алғашқы жазба 1279 жылға дейін барады. Қаланың Варта өзені мен ірі қалалар – Познань және Шчецин қалаларын байланыстыратын сауда жолының торабында орналасқандығының арқасында кеш орта ғасырларда сауда мен қолөнер дамыды. 1793 жылы Польшаның екінші бөлінісі кезінде Пруссияға қосылып, 1807 жылы поляктар қайтадан иелігіне алып, қысқа ғұмырлы Варшава Герцогтығының құрамына енді, 1815 жылы Пруссияға қайтадан қосылды, ал 1871 жылдан 1919 жылға дейін Германияның бір бөлігі болды. Пруссия мен Германияның құрамында болған кезде қаланың атауы Вронке деп германшаландырылды. Халық германизация саясатына ұшырады, бірақ поляктардың қарсыласу орталығы болып қала берді, олар түрлі білім беру, өнеркәсіптік және спорттық ұйымдар құрды, сондай-ақ қаладағы ең көне поляк ерікті өрт сөндіру бөлімдерінің бірі негізі салынды. 1932 жылы неміс тіліндегі Die Stimme журналында 933 жылы Вронкиде Польшадағы алғашқы синагога салынғаны туралы мақала жарияланды, ал 1933 жылы Вронки маңындағы яһудилер Польшадағы яһуди өмірінің мыңжылдығын тойлады деп сенді. Польшаның неміс оккупациясы кезінде (Екінші дүниежүзілік соғыс) поляк халқы жаппай тұтқындалды, түрмеге қамалды, қырғынға ұшырады, Германияға мәжбүрлі еңбекке жіберілді және жер аударылды (поляк ұлтына қарсы нацистік қылмыстарға қараңыз). 1939 жылдың қараша және желтоқсан айларында Вронки тұрғындары Меджиско мен Сзамотулыда жаппай атқыланды, ал 1940 жылы немістер жергілікті түрмеде ұсталған 280 полякты Кобыльники орманды жерінде өлтірді. 1939 жылдың желтоқсан айында неміс полициясы мен Selbstschutz көптеген поляктарды, көбінесе интеллигенцияны, дүкендер мен шеберханалардың иелерін қуды. Бірнеше поляктарды немістер жергілікті түрмеде яһудилерге көмектескені үшін ұстады. 1978 жылдан 1998 жылға дейін әкімшілік жағынан бұрынғы Пила воеводтығының құрамында болды.
The town's name comes from wrona, the Polish word for a crow, which is also reflected in the town's coat of arms. According to local rumour, in 1002 Boleslaw the Bold was once caught offside on the banks of Wronki River. The oldest known mention of Wronki comes from 1279. Trade and crafts developed in the Late Middle Ages, due to the town's location both on the Warta river and on the trade route which connected major cities Poznań and Szczecin. It was annexed by Prussia in 1793 in the Second Partition of Poland, regained by Poles and included in the short lived Duchy of Warsaw in 1807, re annexed by Prussia in 1815, and from 1871 to 1919 it also was part of Germany. The name was Germanized to Wronke when it was part of Prussia and Germany. The population was subjected to Germanisation policies, nevertheless it remained a center of Polish resistance, and Poles established various educational, industrial and sporting organizations, also one of the oldest Polish volunteer fire departments was founded in the town. In 1932, the German language journal Die Stimme published an article stating that in 933, a synagogue the first in Poland was constructed in Wronki, and in 1933 Jews near Wronki celebrated what they believed to be the millennium of Jewish life in Poland. During the German occupation of Poland (World War II), the Polish population was subjected to mass arrests, imprisonment, massacres, deportations to forced labour to Germany and expulsions (see Nazi crimes against the Polish nation). In November and December 1939, inhabitants of Wronki were among Poles murdered in mass executions in Mędzisko and Szamotuły, and in 1940 the Germans murdered 280 Poles, previously held in the local prison, in the Kobylniki forest. In December 1939, the German police and Selbstschutz expelled many Poles, mostly the intelligentsia, and owners of shops and workshops. Several Poles were held by the Germans in the local prison for aiding and rescuing Jews. From 1978 to 1998, it was administratively located in the former Piła Voivodeship.
Экономика
Қала ақ тауарлар үшін маңызды орталық болып табылады, ең әйгілісі – қаланың туындысы Amica SA компаниясының бас кеңсесі, сондай-ақ қалада кір жуғыш машиналар мен тоңазытқыштар шығаратын Samsung Electronics Manufacturing Poland зауыты да орналасқан. Қалада сонымен қатар Польшадағы ең ірі түрме – Вронки түрмесі де бар.
The town is a major hub for white goods, most notably the headquarters of Amica SA, who hail from the town, and is also where Samsung Electronics Manufacturing Poland who produce washing machines and fridges in the town. The town also contains Wronki Prison, the largest prison in Poland.
Спорт
Қала Блякитни Вронки футбол клубымен ұсынылған, ол Amica Wronki-нің алдыңғы және кейінгі клубы. Amica Wronki үш рет Польша кубогын және екі рет Польша Суперкубогын жеңіп алған, сондай-ақ 1995 жылдан 2006 жылға дейін Польшаның жоғары дивизионында және 2000-шы жылдардың басында УЕФА кубогында бақ сынаған. Қазіргі уақытта қалада Лех Познань академиясы мен олардың резервтік командасы Лех Познань II орналасқан. Вронки 2006 жылғы 19 жасқа дейінгі Еуропа чемпионаты мен 2014 жылғы 18 жасқа дейінгі Еуропа рагби чемпионатының бір бөлігі болды.
The town is represented by football club Błękitni Wronki, the predecessor and successor of Amica Wronki, who were three times Polish Cup and two times Polish SuperCup winners, and who competed in Poland's top division from 1995 to 2006, and in the UEFA Cup in the early 2000s. Currently the town is home to the academy of Lech Poznań and the home for their reserve team, Lech Poznań II. Wronki co hosted the 2006 UEFA European Under 19 Championship and 2014 European Under 18 Rugby Union Championship.
Көлік
Вронки теміржол станциясы Познань-Шцецин темір жолында орналасқан, және қала Познань, Шцецин, Вроцлав, Краков және Катовице сияқты Польшаның ірі қалаларымен теміржол байланысы бар.
The Wronki railway station is located on the Poznań–Szczecin railway, and the city has railway connections with major Polish cities like Poznań, Szczecin, Wrocław, Kraków and Katowice.