Кіріспе

Американдық астроном (1931–1993)

Роберт Бернхэм-младший (16 маусым 1931 – 20 наурыз 1993) – американдық астроном, ең белгілісі – классикалық үш томдық «Бернхэмнің аспандық нұсқаулығын» жазуымен танымал. Ол көптеген астероидтарды, соның ішінде Марс орбитасын кесіп өтетін 3397 Лейла астероидын және алты комета ашты. Бернхэмнің соңғы жылдары трагикалық болды; ол мүсірленген күйде және жалғыз қайтыс болды. Дегенмен, оны аспанды терең зерттеушілердің бір буыны астрономияға оның ерекше үлесі – «Аспандық нұсқаулық» арқылы еске алады. 3467 Бернхайм астероидінің негізгі белдеуі оның құрметіне аталған. + Бернхэмнің аспандық нұсқаулығы (1978 жылғы Dover басылымы) 1-том. 2-том. 3-том.

Алғаш рет 1966 жылы жеке жарияланған, ал 1978 жылы Dover Publications қайта жаңартып басылған «Аспандық нұсқаулық» әуесқой астрономия журналдарында жақсы бағаланды және осы мамандық саласында бестселлерге айналды. Кітап әлі де басылып шығып тұр және әуесқой астрономия әдебиетінің классикасы саналады. Альбирейдің (β Cygni) түс контрасты:

Альбирей – аспандағы ең әдемі екі жұлдыздың бірі, көптеген бақылаушылар оны кішкентай телескоп арқылы көктегі ең жақсы жұлдыз деп санайды. Жарқыраған жұлдыз – алтын сары немесе «топаз», шамасы 3,09, спектрі K3; «сапфир» серігінің шамасы 5,11, спектрі B8 V. Бөлінуі 34,3", бұл кішкентай қуатты телескоп үшін оңай объект. Егер тұрақты ұстаса, тіпті жақсы бинокльдер де оларды екіге бөле алады. Альбирейдің ерекшелігі – оның керемет түс контрасты, оны окүлярды ең өткір нүктеден сәл ығыстырып қарағанда жақсы көруге болады. Агнес Клерк (1905) осы түстерді «алтын және көк» деп атады, бұл «аспандағы ең әдемі түс әсерін» береді. Орташа әуесқой телескопы үшін осындай тартымды жұп жоқ болуы мүмкін, бірақ өте кішкентай немесе өте үлкен телескоптарда немесе тым жоғары үлкейтуде түс әсері азаяды. Бұл керемет жұпты жылтыр жұлдыз шаңының фонында екі қарама-қарсы асыл тас ретінде көрсету үшін жақсы 6 дюймдік телескопта 30x-тан артық қажет емес. Айналасындағы аймақ өте бай, ал кең бұрышты телескоптар үшін солтүстік-шығыстағы жұлдыз бұлттары бүкіл аспанда теңдесі жоқ. Месье 22:

Месье 22 – галактикалық жазықтыққа ең жақын шарлы галактикалардың бірі. Сонымен қатар, ол эклиптикадан бір градустан да аз қашықтықта орналасқан, сондықтан астрофотографтар шоғырланған жерде жарқын планетаны түсіруге мүмкіндік алады; мысалы, 1977 жылдың 12 желтоқсанында Меркурий планетасы өріс арқылы өтті; 1978 жылдың қаңтар айының басында Венера шамамен бірдей жағдайда болды. Мұндай оқиғалар әрқашан астрономиялық басылымдарда айтылмайды, сондықтан бақылаушы өз болжамын Наутикалық альманахта планеталардың орналасуын мезгіл-мезгіл тексеріп отыру арқылы жасауы керек. Бернхэм және саби:

Жапондықтар «саби» деп атап, ағылшын тілінде дәл баламасы жоқ, бірақ оны шамамен тікелей ішкі сезіну деп анықтауға болады, арқылы біз кейбір сыртқы қарапайым және қарапайым нысанда терең мәнді немесе үлкен көркемдік сапаны табамыз. Мысалы, Тиффанидің алмаз білезігінде «саби» болмауы мүмкін, ал қарапайым білімсіз балықшының ағаштан жасаған өрнегі оның ішінде «сабимен» толы болуы мүмкін. Бернхэм, Плеядалар және Ібіліс мұнарасы:

Америкалық үнді аңыздарында Плеядалар Матео Тепе немесе Ібіліс мұнарасымен байланысты, бұл қызықты және таңғажайып әсерлі тау жыныстары, ол үлкен тас сияқты ағаш тұқымы сияқты Вайомингтің солтүстік-шығыс жазықтарынан 1300 фут биіктікке көтеріледі. Киованың аңызына сәйкес, мұнараны алып аюлар қуып келген жеті үнді қызын қорғау үшін Ұлы Рух көтерген; қыздар кейіннен аспанға Плеядалар шоғыры ретінде орналастырылды, ал аюлардың тырнақтарының іздері мұнараның екі жағындағы тік сызықтарда осы күнге дейін көрінеді. Шайеннің де осындай аңызы бар. Бернхэм спинтарископты да атап өтті.

Лоуэллден кейінгі өмір

1979 жылдың сәуірінде, «Celestial Handbook» кітабы Dover баспасынан шыққаннан кейін бір жыл өткен соң, Бернхамға дұрыс қозғалыс туралы зерттеу аяқталуға жақын және обсерватория оны ұзақ жылдар бойы атқарып келген қызметінде сақтап қалуға шамасы келмейтіні туралы хабарланды. Бірнеше ай бұрын ескертілгеніне қарамастан, ол басқа мүмкіндіктер іздемеді де, нәтижесінде, Лоуэллде жиырма бір жыл қызмет еткеннен кейін сол жылдың желтоқсан айында жұмысы аяқталды. Обсерваториядағы күзетші лауазымынан басқа ұсынылған қызметті қабылдағысы келмеді және ол кетіп қалды.

3467 Бернхаймді атау

Норм Томас, Бёрнемнің Лоуэлл обсерваториясындағы бұрынғы әріптесі, Бёрнемге астероидқа өз есімін қоюды жоспарлап отырғанын айтты. 1981 жылдың 26 қыркүйегінде Томас негізгі белдеудегі астероидті ашты, бірақ 19 ғасырдағы басқа астроном Шерберн Уэсли Бёрнхэмнің есімімен аталған 834 Burnhamia астероиды осы атауды алғандықтан, басқаша жазу қажет болды. Томас Бёрнем отбасының ата-бабалық богемдік тегін еске алу үшін Bernheim деп атауды таңдады.

Өлім және өлімнен кейінгі "интервью"

Бернхам 1993 жылы алпыс бір жасында жалғыз және мүсірлікте қайтыс болды. Оның отбасы оның өлімі туралы екі жылдан кейін ғана білді (көрініп тұрғанындай, оның өзінің тілегімен), тіпті содан кейін де баспасөзге хабарламады, себебі олар оның әуесқой астрономия қауымдастығындағы беделін білмеді. Бернхам сирек интервью берді, бірақ 1982 жылы "Нұсқаулықтың" ең танымал кезеңінде, ол "Астрономия" журналы үшін өзін-өзі әжуалы түрде сұраққа тартып жазған мақала жазды. Осы эсседің әлдеқайда толық нұсқасы, "The Celestial Handbook" авторымен сұхбат, 1983 жылғы сәуірде жазылған, Бернхамның қағаздарынан табылған еді және ол алғаш рет 2011 жылғы маусымда The Village Voice газетінде, оның қайтысынан 18 жыл өткен соң толығымен жарияланды.