Кіріспе

Дзен буддасы ғибадатханасы Киотода, Жапония NOTOC Ginkaku ji (銀閣寺), ресми түрде Jishō ji (慈照寺) деп аталады, бұл Киото қаласының Сакио ауданындағы Дзен ғибадатханасы. Ол Муромачи дәуірінің Хигасияма мәдениетін көрсететін құрылыстардың бірі.

Тарих

Ашикага Йосимаса 1460 жылы зейнеткерлік вилласы мен бақтарды салу жоспарларын бастады, ол шогундардың әкімшілік жұмыстарынан демалуы үшін ойын-сауық вилласы ретінде пайдаланылды. Өлгеннен кейін Йошимаса бұл мүлікті Дзэн ғибадатханасына айналдырып, оған Жишо-джи деген ат берді. Қазіргі таңда ғибадатхана Ринзай Дзеннің Шококу-джи тармағымен байланысты. Екі қабатты Каннон ден (観音殿) – ғибадатхананың басты құрылысы. Оның құрылысы 1482 жылдың 21 ақпанында (Буммей 14, екінші айдың төртінші күні) басталды. Құрылыс дизайны үшін Йошимаса әкесі Ашикага Йошимицу тапсырыс берген алтын Кинкаку-джиді үлгі етіп алуға тырысты. Ол көбінесе күміс жалатылған болуы жоспарланғандықтан «Күміс павильон» деп аталады, бірақ бұл таныс лақап Едо дәуірінен (1600–1868) бастау алады. Онин соғысы кезінде құрылыс тоқтатылды. Йошимаса құрылысты ерекше күміс жалатылған қабатпен жабуды ниеттенгенімен, бұл жұмыс соншалықты кешіктірілді, соның салдарынан Йошимасаның өмірінің соңына дейін жоспарлар іске аспады. Құрылыстың қазіргі күйі Йошимасаның соңғы рет көрген түрімен сәйкес келеді деп есептеледі. Бұл «аяқталмаған» көрініс «ваби-саби» сапасының бір қырын көрсетеді. Кинкаку-джи сияқты, Гинкаку-джи де бастапқыда шогунның демалуы мен уединениесі үшін салынған. Шогун ретінде билік еткен кезінде Ашикага Йосимаса дәстүрлі мәдениеттің жаңа толқынына жол ашты, ол Хигасияма Бунка (Шығыс тауының мәдениеті) деп аталды. Виллаға зейнеткерлікке шыққаннан кейін Йошимаса павильонда отырып, Ōнин соғысының күшеюі мен Киотоның өртелуіне қарамастан, бақтың тыныштығы мен сұлулығын тамашалаған деседі. 1485 жылы Йошимаса дзен буддистік монахқа айналды. 1490 жылдың 27 қаңтарында (Энтоку 2, бірінші айдың жетінші күні) қайтыс болғаннан кейін вилла мен бақтар Йошимасаның буддалық есімімен аталған Джишо-джи болып қайта аталған буддалық ғибадатхана кешеніне айналды. 2008 жылдың ақпанында басталған кең ауқымды қалпына келтіру жұмыстарынан кейін Гинкаку-джи қайтадан әсем күйіне келді. Бақ пен ғибадатхана кешені жұртшылыққа ашық. Күміс жалатпа әлі қолданылмаған. Көптеген талқылардан кейін лакқа бояуды бастапқы күйіне қайта жасамау туралы шешім қабылданды. Лактық жабын ғибадатхананың бастапқы күміс түсінің көзі болды, лакқа бояудың үстінен көлдің күміс суының шағылысы түсті.

Бақ

Ғибадатхананың танымал ғимаратынан өзге, мүлікте әртүрлі ерекше балдырлармен жабылған орманды аймақтар да бар. Бұл жапон бағын көрнекті ландшафт суретшісі Соами жасаған делінеді. Жапон бақшаларының кейінгі кезеңдерінде әдемі тастар бұрынғы, қираған немесе кедейленген бақшалардан жаңасына көшірілген. Элизабет Барлоу Роджерстің «Ландшафт дизайны: мәдени және сәулет тарихы» кітабында былай делінген: «1474 жылы, шогунаттан зейнетке шыққаннан кейін Йосимаса (1436–1490) азаматтық соғыстан зардап шеккен Гүлді сарай мен Муромачи залынан тастар мен қарағайларды Хигасияма (Шығыс төбелері) етегіндегі вилласына көшірді. Ол 1438 жылдан өмірінің соңына дейін сонда тұрды, содан кейін вилла Дзен ғибадатханасына айналдырылды, Жишо-джи, немесе одан да жақсы танымал Гинкакудзи (Күміс павильон ғибадатханасы).» Бұл бақта Дзен мәдениеті толыққанды бейнеленбеген, себебі ол шогунаттың демалыс орны ретінде қаржыландырылған және басты мақсаты эстетикалық ләззат алу болған. Ол монахтар, зазен – отырып медитация жасайтындар үшін емес, олар үшін жобаланған. Гинкакудзи айналасындағы ортамен байланыста салынған. Бұл туралы Ичито Ишида мен Делмер М. Браунның «Азия зерттеулері журналында» жазылған: «Бірінші қабаттың оңтүстік-шығыс бұрышында қабырғаларда тесіктер бар, себебі ғимараттың сол бұрышында тоған орналасқан, одан әрі Хигасияма төбелері арасынан ай көтеріледі. Сонымен қатар, солтүстік-шығысқа қарай созылған көлдің жарығы оқуға жеткілікті болғандықтан, солтүстік-шығыс бұрышындағы бөлме кітапхана ретінде жоспарланған. Сондықтан табиғи нысандар ғимаратты тек қана қоршап тұрып, оның пішінін бұрмалап қоймайды, сонымен қатар құрылыс дизайнына ішкі күш береді». Гинкаку-джидің құм бағы аса танымал болды; және Фудзи тауын бейнелейтін мұқият жасалған құм үйіндісі бақтың маңызды бөлігі болып табылады.