Солтүстік елдердегі Саами халықтарының дәстүрлі діні
Sámi shamanism
Скандинавиялық Сами халқының дәстүрлі діні – жануарлар, өсімдіктер мен тастарға жан бар деп сенетін анимизм, политеизм және шаманизм. Сами мәдениетін таныстыру.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік елдердегі саам халқының дәстүрлі діні.
Traditional religion of the Sami people in the Nordic countries
Саам халқының дәстүрлі рухани тәжірибесі мен сенімдері анимизм, политеизм және антропологтар шаманизм деп санайтын нәрселерге негізделген. Діни дәстүрлер Сапми аймақтарында айтарлықтай өзгешеленеді. Саамдардың дәстүрлі діні әдетте анимизм деп есептеледі. Саамдардың сенімі бойынша, барлық маңызды табиғи нысандарда (жануарлар, өсімдіктер, тастар және т.б.) жан бар, ал көпқұдайлық тұрғысынан қарағанда, саамдардың дәстүрлі сенімдері көптеген рухтарды қамтиды. Саамдардың дәстүрлі сенімдері мен әдет-ғұрыптары өлгендерді және жануарлар рухтарын құрметтеуге баса назар береді. Халықты асырап-бағатын жергілікті жануарлармен, мысалы, бұғылармен қарым-қатынас туыстық байланыс үшін өте маңызды. Фин мифологиясындағыдай, Солтүстік жұлдызға дейін жететін әлем ағашы немесе тіреу символы да болуы мүмкін. Кейбір саамдардың орман рухы Лайб Олмай дәстүрлі түрде орман жануарларымен байланысты, олар оның малдары деп есептеледі, және ол аң аудауда жақсы немесе жаман ықпал етеді деп айтылады. Оның қанағаттануы соншалықты маңызды болған, бір автордың айтуынша, сенушілер оған әр таңда және әр кешке дұғалар айтып, құрбандықтар шашқан.
Traditional Sámi spiritual practices and beliefs are based on a type of animism, polytheism, and what anthropologists may consider shamanism. The religious traditions can vary considerably from region to region within Sápmi. Traditional Sámi religion is generally considered to be Animism. The Sámi belief that all significant natural objects (such as animals, plants, rocks, etc.) possess a soul, and from a polytheistic perspective, traditional Sámi beliefs include a multitude of spirits. Sámi traditional beliefs and practices commonly emphasizes veneration of the dead and of animal spirits. The relationship with the local animals that sustain the people, such as the reindeer, are very important to the kin group. The symbol of the world tree or pillar, which reaches up to the North Star and is similar to that found in Finnish mythology, may also be present. Laib Olmai, the forest spirit of some of the Sámi people, is traditionally associated with forest animals, which are regarded as his herds, and he is said to grant either good or bad luck in hunting. His favour was so important that, according to one author, believers said prayers and made offerings to him every morning and every evening.
Сиедис
Солтүстік Скандинавияның ландшафтында сиеидтерді кездестіруге болады – бұл қоршаған аймақтан ерекшеленетін, едәуір рухани маңызы бар жерлер. Әрбір отбасының немесе рудың жергілікті рухтары болады, оларға қорғаныш пен жақсылық үшін құрбандықтар шалады. Сторджункаре кейде тау басында, үңгірде немесе өзендер мен көлдердің жанында орнатылған, адам немесе жануарға ұқсас тастар ретінде сипатталады. Оларға қыста жас бұтақтар, ал жазда жапырақтар мен шөптер төселіп, құрмет көрсетілген. Сторджункаре барлық жануарларға, балықтарға және құстарға билік етеді, оларды аулайтындарға немесе балық аулайтындарға сәттілік сыйлаған. Оларға бұғылар құрбандыққа шалынды, әр рудың және отбасының өз құрбандық тауы болған.
In the landscape throughout Northern Scandinavia, one can find sieidis, places that have unusual land forms different from the surrounding countryside, and that can be considered to have spiritual significance. Each family or clan has its local spirits, to whom they make offerings for protection and good fortune. The Storjunkare are described sometimes as stones, having some likeness to a man or an animal, that were set up on a mountain top, or in a cave, or near rivers and lakes. Honor was done to them by spreading fresh twigs under them in winter, and in summer leaves or grass. The Storjunkare had power over all animals, fish, and birds, and gave luck to those that hunted or fished for them. Reindeer were offered up to them, and every clan and family had its own hill of sacrifice.
Ноаиди
Ноаиди – қауымдық мүдделер үшін адам әлемі мен саиво, яғни әлем астындағы әлем арасында делдалдық қызмет атқаратын адам, ол әдетте саами барабаны мен фадно деп аталатын үй флейтасын рәсімдерде пайдаланады.
A noaidi is a mediator between the human world and saivo, the underworld, on the behalf of the community, usually using a Sámi drum and a domestic flute called a fadno in ceremonies.