Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жеміс және өсімдік
Berry and plant
Ribes triste, солтүстік қызыл жеміс, батпақты қызыл жеміс немесе жабайы қызыл жеміс деп белгілі, қаз тұқымдасына жататын Азия және Солтүстік Америкада өсетін бұта. Ол Канаданың және АҚШ-тың солтүстігінің көп бөлігінде, сондай-ақ Шығыс Азияда (Ресей, Қытай, Корея, Жапония) кеңінен таралған. Ribes triste ылғалды тасты орманды жерлерде, батпақтарда және жартастарда өседі. Оның биіктігі 1-2 метрге жетеді, көбінесе төмен иілген, жайыла өсетін бұтақтары бар. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, диаметрі 5-8 см болатын бес бөлікті алақан тәрізді тілімделген. Гүлдері 5-10 см ұзын, төмен қарап тұратын гүлшоғырларда орналасқан. Гүлшоғыр осі безді. Әр гүлшоғырда маусым және шілде айларында 6-13 кішкентай, күлгін гүлдер жетіледі. Жемісі жарық қызыл түсті, кейбір қарақұмықтарда болатын түктерден мүлдем құрылыған. Жемісі жеуге жарамды, бірақ ащылау.
Ribes triste, known as the northern redcurrant, swamp redcurrant, or wild redcurrant, is an Asian and North American shrub in the gooseberry family. It is widespread across Canada and the northern United States, as well as in eastern Asia (Russia, China, Korea, Japan). Ribes triste grows in wet rocky woods, swamps, and cliffs. It grows to tall, with a lax, often creeping branches. The leaves are alternate, palmately lobed with five lobes, in diameter. The flowers are in pendulous racemes, long. The axis of the raceme is glandular. Each raceme bears 6 13 small, purplish flowers that appear in June and July. The fruit is a bright red berry, without the hairs that some currants have. The fruit is edible but rather sour.
Құрама Штаттардағы қорғалу жағдайы
Ол Коннектикут және Огайо штаттарында құрып бара жатқан түр ретінде, ал Пенсильвания штатында қауіп астындағы түр ретінде тізілген.
It is listed as endangered in Connecticut and Ohio, and as threatened in Pennsylvania.
Арамшөп ретінде
Мичиган штатында Ribes өсімдігі зиянды жәндіктердің бірі саналады және штаттың белгілі бір аймақтарында оны отырғызуға тыйым салынған. Эскимостар жидектерді жейді, ал инупиаттар оларды шикі немесе пісіріп жейді, басқа жидектермен араластырып, дәстүрлі десерт дайындайды. Олар сондай-ақ жидектерді қауратамықтармен және талқура жидектерімен қосып, қайнатып, сироп жасайды. Ирокездер жемістің қамырын жасап, кішкентай нан пісіріп, кейін пайдалану үшін сақтайды. Кейін олар нан пісірген қамырды жылы суға малып, соусты пісіреді немесе жүгері нанымен араластырады. Олар шикі немесе пісірілген жемістерді күнде немесе отта кептіріп, аң ауғанда алып жүретін азық ретінде пайдаланады. Ожибвелер жидектерді шикі жейді, сонымен қатар оларды пісіріп, қайың қабығына жайып, кішкентай нан пісіріп, қысқа сақтайды. Қыста олар көбінесе жидектерді пісірілген жүгерімен бірге жейді. Сондай-ақ, олар жидектерден джем мен консервілер де жасайды. Жоғарғы Танана тайпасы жидектерді тағам ретінде жейді.
Ribes is listed a plant pest in Michigan and the planting of it in certain parts of the state is prohibited. Eskimos eat the berries and the Inupiat eat them raw or cooked, mix them with other berries which are used to make a traditional dessert. They also mix the berries with rosehips and highbush cranberries and boil them into a syrup. The Iroquois mash the fruit, make them into small cakes, and store them for future use. They later soak the fruit cakes in warm water and cooked them a sauce or mixed them with corn bread. They also sun dry or fire dry the raw or cooked fruit for future use and take the dried fruit with them as a hunting food. The Ojibwe eat the berries raw, and also preserve them by cooking them, spreading them on birch bark into little cakes, which are dried and stored for winter use. In the winter, they often eat the berries with cooked with sweet corn. They also use the berries to make jams and preserves. The Upper Tanana eat the berries as food.