Жарақаттан шығатын сұйықтық түрлері

Кіріспе

Тереңнен шығатын немесе жарадан бөлінетін сұйықтық

Экссудат – организмнің тері тесіктерінен немесе жарадан шығаратын сұйықтығы, бұл процесс экссудация деп аталады. Экссудат латын тіліндегі exsūdāre сөзінен ("ex" – "сыртқа", "sūdāre" – "терлеу") шыққан, мағынасы "тамшылап шығу".

Медицина

Экссудат – қан айналымы жүйесінен зақымданулар мен қабыну ошақтарына сүзіліп шығатын кез келген сұйықтық. Ол ірің тәрізді немесе мөлдір болуы мүмкін. Денеге жарақат келгенде, тері жалаңаш қалғанда, ол қан тамырларынан шығып, жақын жердегі тіндерге сіңеді. Бұл сұйықтықтың құрамында сарысу, фибрин және лейкоциттер болады. Экссудат кесулерден немесе инфекцияның не қабынудың ошақтарынан шығып кетуі мүмкін.

Түрлері

Жұлынды немесе сірінді эксудат белсенді және өлі нейтрофилдер, фибриноген және некроздық паренхималық жасушалар бар плазмадан тұрады. Бұл эксудат ауыр инфекциялармен байланысты және көбінесе ірің деп аталады. Фибриноздық эксудат негізінен фибриноген мен фибриннен құралған. Ол ревматикалық кардитке тән, бірақ стрептококк ангинасы және бактериялық пневмония сияқты барлық ауыр жарақаттарда да кездеседі. Фибриноздық қабынуды жою жиі қиын, себебі қан тамырлары эксудатқа өсіп, фибринмен алынған кеңістікті толтырады. Көбінесе, жағдайды жақсарту үшін көп мөлшерде антибиотиктер қажет болады. Катаральдық эксудат мұрын мен жұтқыншақта байқалады және шырыштың жоғары мөлшерімен сипатталады. Сероздық эксудат (кейде сероздық транссудат деп жіктеледі) көбінесе жеңіл қабыну кезінде, ақуыздың салыстырмалы түрде төмен деңгейінде кездеседі. Оның консистенциясы сарысуға ұқсас және туберкулез сияқты кейбір ауруларда байқалуы мүмкін. (Транссудат пен эксудат арасындағы айырмашылыққа төменде қараңыз) Зыянды (немесе қатерлі) плевралық эффузия – қатерлі жасушалардың болуымен сипатталатын эффузия. Әдетте ол эксудат ретінде жіктеледі. Эксудаттардың түрлері: серозды, сероз-қанды, қанды, қан кету және іріңді дренаж. Серозды: Жарадан ағып шығатын мөлдір, сабан түсті сұйықтық. Бұл жазылу процесінің қалыпты бөлігі. Сероз-қанды: Дренажда аз мөлшерде қан болады; қызыл қан жасушаларының серозды дренажбен араласуынан қызғылт түсті болады. Бұл жазылу процесінің қалыпты бөлігі. Қанды: Бұл дренаж түрінде қан тамырларының зақымдануынан қызыл қан болады, бұл жараны тазалау кезінде болуы мүмкін. Қанды дренаж қалыпты емес. Қан кету: Бұл дренаж түрінде қан тамырынан ағып шыққан таза қан болады. Қан кетуді тоқтату үшін шұғыл емдеу қажет. Бұл дренаж түрі қалыпты емес. Іріңді дренаж: Бұл дренаж түрі жаман иісті және сары, сұр немесе жасыл түсті болуы мүмкін. Бұл инфекцияның белгісі.

Purulent or suppurative exudate consists of plasma with both active and dead neutrophils, fibrinogen, and necrotic parenchymal cells. This kind of exudate is consistent with more severe infections, and is commonly referred to as pus. Fibrinous exudate is composed mainly of fibrinogen and fibrin. It is characteristic of rheumatic carditis, but is seen in all severe injuries such as strep throat and bacterial pneumonia. Fibrinous inflammation is often difficult to resolve due to blood vessels growing into the exudate and filling space that was occupied by fibrin. Often, large amounts of antibiotics are necessary for resolution. Catarrhal exudate is seen in the nose and throat and is characterized by a high content of mucus. Serous exudate (sometimes classified as serous transudate) is usually seen in mild inflammation, with relatively low protein. Its consistency resembles that of serum, and can usually be seen in certain disease states like tuberculosis. (See below for difference between transudate and exudate)
Malignant (or cancerous) pleural effusion is effusion where cancer cells are present. It is usually classified as exudate. Types of exudates: serous, serosanguineous, sanguineous, hemorrhaging and purulent drainage. Serous: Clear straw colored liquid that drains from the wound. This is a normal part of the healing process. Serosanguineous: Small amount of blood is present in the drainage; it is pink in color due to the presence of red blood cells mixed with serous drainage. This is a normal part of the healing process. Sanguineous: This type of drainage contains red blood due to trauma of blood vessels, this may occur while cleaning the wound. Sanguineous drainage is abnormal. Hemorrhaging: This type of drainage contains frank blood from a leaking blood vessel. This will require emergency treatment to control the bleed. This type of drainage is abnormal. Purulent drainage: This type of drainage is malodorous and can be yellow, gray, or greenish in color. This is an indication of an infection.

Эксудаттар мен транссудаттар

Транссудаттар мен экссудаттардың маңызды айырмашылығы бар. Транссудаттар қабынудың нәтижесі емес, гидростатикалық немесе коллоидты-осмостық қысымның бұзылуынан туындайды. Олардың ақуыз құрамы экссудаттарға қарағанда төмен. Транссудаттар мен экссудаттарды медициналық тұрғыдан ажырату үшін алынған сұйықтың салыстырмалы тығыздығы өлшенеді. Салыстырмалы тығыздық сұйықтың ақуыз құрамын анықтау үшін қолданылады. Салыстырмалы тығыздық жоғары болса, дене қуыстарына қатысты капиллярлық өткізгіштіктің өзгеру мүмкіндігі де артады. Мысалы, транссудаттың салыстырмалы тығыздығы әдетте 1,012-ден төмен, ал ақуыз құрамы 100 мл-ге 2 г-дан (2%) кем болады. Эксудатты транссудаттан ажырату үшін Ривальта сынағы қолданылуы мүмкін. Өсімдіктерде транссудаттар мен экссудаттардың арасындағы айырмашылық бар-жоғы әлі анықталған жоқ.

Өсімдіктерден алынған эксудаттар

Өсімдіктерден шығатын эксудаттарға шырындар, қоймалсыңдар, латекс және шайыр жатады. Кейде нектар да эксудат деп есептеледі. Өсімдік тұқымдары спермосфераға әртүрлі молекулаларды бөліп шығарады, ал тамырлар ризосфераға эксудаттарды шығарады; бұл эксудаттардың ішінде қышқылдар, қанттар, полисахаридтер және эктоферменттер бар, және олардың барлығы тамыр көміртегінің 40% құрайды. Бұл қосылыстардың шығарылуы өсімдікке де, ризосфера микроорганизмдеріне де түрлі пайда әкеледі.