Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландиядағы ауыл
Village in Scotland
Вормит – Шотландияның солтүстік-шығысындағы Файф аймағында, Тай шығанағының оңтүстік жағалауында орналасқан ауыл. Ол Тай теміржол көпірінің оңтүстік басында жатыр, және Вудхейвен мен Тайдағы Ньюпортпен бірге, Вормит Тайдағы Ньюпорт қалалық округінің құрамына кіреді. Ауылдың аты шұбата (wormwood) өсімдігінен шыққан деп саналады.
Wormit is a village on the south shore of the Firth of Tay in north east Fife, Scotland. It is located at the southern end of the Tay Rail Bridge and together with Woodhaven and Newport on Tay, Wormit is a part of The Burgh of Newport on Tay. The name of the village is thought to be derived from the plant wormwood.
Құрт станциясы
Вормит теміржол станциясы 1889 жылдың 1 мамырында ашылып, 1969 жылдың 5 мамырында жабылды. Ол Ньюпорт теміржолының жабық тармағында, Эдинбург/Данди бағытындағы негізгі теміржол желісінен оңтүстік жағындағы Көпірден басталатын, Вормит/Ньюпортты қамтамасыз ететін желіде жұмыс істеді. Жабылудан кейін Вормит станциясы бөлшектелді де, Эдинбургтің батысындағы Бонесс және Киннел мұралық теміржолында қайта құрастырылды. 1955 жылы Вормит станциясында үш адам қаза болып, қырық бір адам жарақаттанған ауыр пойыз апаты болды.
Wormit Railway Station, opened on 1 May 1889 and closed on 5 May 1969, was operated on a closed branch line, The Newport Railway, which left the main line (Edinburgh/Dundee) railway immediately at the south end of the Bridge to serve Wormit/Newport. After closure, Wormit Station was later dismantled and rebuilt at the heritage Bo'ness & Kinneil Railway to the west of Edinburgh. In 1955, there was a serious train crash in Wormit Station in which three people were killed and forty one were injured.
Қуат
Вормит Шотландияда электр қуаты орнатылған алғашқы ауыл екенін мәлімдейді. Вормит төбесінде орналасқан жел диірмені қуат өндірді, ал желдің күші жетпейтін кезде бу машинасы оны толықтырды. Кейіннен 1930 жылға дейін бұл көмір газымен жұмыс істейтін қозғалтқышқа алмастырылды, содан кейін Вормит жалпыұлттық желіге қосылды. Вормиттегі алғашқы үйлердің көптерін салған Александр Стюарт жел диірменінің және бу машинасының иесі болды, ол үй иелеріне электр жарығын, сондай-ақ қарапайым көше жарығын ұсынды. Тұтынушылар тоқсан сайын 10 шиллинг төлеп, қалағанша электр қуатын пайдалана берді. Электр қуаты бар алғашқы үйлердің қабырғаларына күн сәулесі бейнеленген, оларды әлі де ауылдағы ең жоғары қатардағы қабатты үйлердің бойынан көруге болады.
Wormit claims to be the first Scottish village to have installed electricity. A windmill located on Wormit Hill generated the power, with a steam engine supplementing this when the wind was low. This was later replaced by a coal gas engine until the 1930s, when Wormit was connected to the national grid. Alexander Stewart, who built many of Wormit's early houses, owned the windmill and steam engine and offered electrical lighting to homeowners as well as basic street lighting. Consumers paid 10 shillings a quarter and could use as much electricity as they liked. The first houses to have electricity had sun rays painted on the front, and these can still be seen along the highest row of terraced housing in the village.
Норвегиялық байланыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Норвегия королі Хакон VII Вормиттегі үйге келді, ол үй Норвегия армиясының офицерлерінің базасы ретінде пайдаланылды. Әскерлер корольге арнап жатын бөлмесінің қабырғасына теңіз мотивін суреттеді, ол үйдің ішінде әлі де сақталған. No. 333 эскадрилья RNoAF құрамындағы норвегиялық Catalina ұшақтары Файфтың Вудхейвен қаласында орналасқан еді, ал Норвегия туы портта әлі де желбіреп тұр. Бұл орыннан кейін Вормит қайық клубы ашылды, ол жыл бойының көп бөлігінде Тай өзенінде, көбінесе Тай темір көпірі мен Тай жол көпірі арасында ойын-саяхат кемелерін жүзеді.
During the Second World War, King Haakon VII of Norway visited a house in Wormit used as a base by officers of the Norwegian Army. The soldiers painted a sea motif for the king on the walls of a bedroom, and it is still present in the house. Norwegian Catalina flying boats of No. 333 Squadron RNoAF were stationed at Woodhaven, Fife, and a Norwegian flag is still flown in the harbour, which has since been changed back into Wormit Boating Club, from where occasional pleasure sailings operate for much of the year upon the River Tay, mainly between the Tay Rail Bridge and Tay Road Bridge.
Қойма
Вормит су қоймасы 1923 жылы қала халқының өсуіне дайындалып салынды, бірақ соғыс кедергі келтірді және қойма шығындардың көп болуына байланысты пайдаланудан тоқтатылды. Солфорд университетінің акустикалық инженерия профессоры Тревор Кокс бұл қойманы "Ұлыбританиядағы ең ерекше дыбысталатын жерлердің" бірі деп атады. Бұл – ұзындығы, ені және биіктігі бар үлкен бетонды қорап. Кәдімгі бөлмеде дыбыс тез басылады, себебі дыбыс толқындары қабырғалардан кері шағылып, энергиясын жоғалтады. Вормит су қоймасында бөлменің үлкендігі кері шағылыс арасындағы уақыттың ұзақтығын арттырады, сондай-ақ дыбыс толқындары бетоннан шағылғанда аз энергия жоғалтады, нәтижесінде дыбыстар ұзақ сақталады. Бұл тәжірибеде қойма ішінде шар жарылды.
Wormit water reservoir was built in 1923 in anticipation of the population of the town growing, but war intervened and the reservoir was eventually decommissioned due to costs. Trevor Cox, a professor of acoustic engineering at the University of Salford, identified the reservoir as one of the "strangest sounding places in the UK". It is a large concrete box long, wide and high. In a normal room, sounds die away quickly due to sound waves reflecting in to the walls, losing energy. In Wormit water reservoir, the size of the room means the time between reflections is much greater, coupled with sound waves losing less energy when reflecting off concrete, meaning sounds last for much longer. This was demonstrated by an experiment in which a balloon was popped inside the reservoir.
Атақты тұрғындар
Джон Медоус Джексон, FRSE (1907–1998), математик және физик, 1940-шы және 50-ші жылдары осы жерде тұрды. Томас Симингтон Холлидей, MBE, FRSA (1902–1998), суретші және мүсінші, көп жылдар бойы Вормитте өмір сүрді. Ричард Гадд (1989), актер, жазушы және комедияшы, Вормитте туған.
John Meadows Jackson, FRSE (1907–1998), mathematician and physicist, lived here in the 1940s and 50s. Thomas Symington Halliday, MBE, FRSA (1902–1998), artist and sculptor, lived in Wormit for many years. Richard Gadd (1989 ), actor, writer and comedian, born in Wormit.