Балаклава: тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Балаклава (Балаклáва, Балаклáва, , Σύμβολον) – Қырым түбегіндегі мекен және Севастополь қаласының құрамына кіретін елді мекен. Бұл Балаклава ауданының әкімшілік орталығы, бұрын Қырым облысының құрамында болған, кейін Севастополь муниципалитетіне қосылды. Халық саны:

Тарих

Балаклава тарихында бірнеше рет иелігі ауысқан. Қазіргі орналасқан жерінде ежелгі гректер Симболон (Σύμβολον) деген елді мекенді құрған, ол олар үшін маңызды сауда қаласы болған. Орта ғасырларда оны Византия империясы, ал 1365 жылы генуэздер басып алған. Византиялықтар қаланы Ямболи, ал генуэздер Кембало деп атаған. Генуэздер Жерорта теңізі мен Қара теңізде ірі сауда империясын құрды, Шығыс Еуропада құл сатып алып, Крым арқылы Мысырға жөнелткен, бұл Венециялықтармен қызу бәсекелестік тудырған тиімді нарық болды. Балаклава шығанағының үстіндегі тік жардың басында орналасқан генуэздік бекіністің қиратылыстары танымал туристік орынға айналған және соңғы кезде ортағасырлық фестивальдерге алаң болды. Бұл бекініс Мицкевичтің 1826 жылғы Қырым сонеттері циклындағы соңғы өлеңінің тақырыбы болып табылады. 1475 жылы Цембало қаласын түріктер басып алып, оны Балық Юва (Балық ұясы) деп атады, кейіннен Балаклава аталды. 1768-1774 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезінде орыс әскері 1771 жылы Қырымға басып кірді. Он үш жылдан кейін Қырым Ресей империясының құрамына толықтай қосылды. Содан кейін Қырым татарлары мен түрік халқының орнын архипелагтан келген грек православтары басып алды. Қала Қырым соғысы кезінде Балаклава шайқасымен әйгілі болды, оның себебі – Жеңіл бригаданың қаһарлы, өзіне-өзі зиян келтірген шабуылы. Британдық атты әскерлердің шатасуы салдарынан олар үш жағынан орыстар ұстап тұрған аңғарға жіберілді. Шабуылда шамамен 250 адам қаза тапты немесе жараланды, ал 400-ден астам жылқы жоғалды, бұл атты бригаданың құрамын екі жағынан кемітіп, әлемдегі ең жақсы жеңіл атты әскердің бір бөлігін әскери мақсатсыз жойды. Альфред, Лорд Теннисон шайқасты "Жеңіл бригаданың шабуылы" атты өлеңінде бейнеледі. Балаклава – бас пен мойынды жабатын, көздер мен ауызға тесіктері бар, тығыз тоқымадан жасалған киім, оның аты осы елді мекеннен шыққан, сол жерде әскерлер алғаш рет киген. Сондай-ақ, 19 ғасырдың соңында ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде құрылған көптеген қалалар Балаклава деп аталды (Балаклава (нақтылауды қараңыз)). 1954 жылы Балаклава, Қырымның баршасымен бірге, Ресей Федеративтік Социалистік Республикасынан Украина КСР-іне берілді. 1957 жылы Кеңес үкіметі оны Севастопольдің муниципалдық шегіне ресми түрде қосты және қала мәртебесін жойды. КСРО ыдырағаннан кейін қала, Қырым жартыаралымен бірге, қазіргі Украина мемлекетінің құрамына кірді. Қалада өткен соғыстардағы, Ұлы Отан соғысы, Қырым соғысы және Ресей азамат соғысындағы әскери ерліктерді еске алуға арналған ондаған ескерткіштер орналасқан. 2014 жылы Ресей Федерациясының халықаралық жағынан мойындалмаған Қырымды аннексиялауынан бері Балаклава, Қырымның қалған бөлігімен бірге, Ресей тарапынан басқарылуда. 2019 жылы Ресей билігі Балаклаваға Севастополь құрамындағы қала мәртебесін берді.

Balaklava has changed possession several times during its history. A settlement at its present location was founded under the name of Symbolon (Σύμβολον) by the Ancient Greeks, for whom it was an important commercial city. During the Middle Ages, it was controlled by the Byzantine Empire and then by the Genoese who conquered it in 1365. The Byzantines called the town Yamboli and the Genoese named it Cembalo. The Genoese built a large trading empire in both the Mediterranean and the Black Sea, buying slaves in Eastern Europe and shipping them to Egypt via the Crimea, a lucrative market hotly contested with by the Venetians. The ruins of a Genoese fortress positioned high on a clifftop above the entrance to the Balaklava Inlet are a popular tourist attraction and have recently become the stage for a Medieval festival. The fortress is a subject of Mickiewicz's penultimate poem in his 1826 cycle of Crimean Sonnets. In 1475, Cembalo City was conquered by the Turks and was subsequently renamed Balyk Yuva (Fish's Nest) which then became Balaklava. During the Russo Turkish War, 1768 1774, the Russian troops invaded Crimea in 1771. Thirteen years later, Crimea was definitively annexed by the Russian Empire. After that, the Crimean Tatar and Turkish population was forcefully replaced by Greek Orthodox people from the Archipelago. The town became famous for the Battle of Balaclava during the Crimean War thanks to the suicidal Charge of the Light Brigade, a British cavalry charge due to a misunderstanding sent up a valley strongly held on three sides by the Russians, in which about 250 men were killed or wounded, and over 400 horses lost, effectively reducing the size of the mounted brigade by two thirds and destroying some of the finest light cavalry in the world to no military purpose. Alfred, Lord Tennyson immortalized the battle in verse in his Charge of the Light Brigade. The balaclava, a tight knitted garment covering the whole head and neck with holes for the eyes and mouth, also takes its name from this settlement, where soldiers first wore them. Also numerous towns founded in English speaking countries in later parts of the 19th Century were named "Balaklava" (see Balaklava (disambiguation)). In 1954, Balaklava, together with the whole of Crimea, was transferred from the Russian FSFR to the Ukrainian SSR. In 1957 it was formally incorporated into the municipal borders of Sevastopol by the Soviet government and lost city status. Upon the break up of the USSR, the town, along with the entire Crimean peninsula, became constituent parts of the modern state of Ukraine. There are dozens of monuments in the town dedicated to the remembrance of military valor in past wars, including the Great Patriotic War, the Crimean War and the Russian Civil War. Since the internationally unrecognized 2014 annexation of Crimea by the Russian Federation, Balaklava, along with rest of Crimea, is administered by Russia. In 2019 Russian authorities granted Balaklava status of a city within Sevastopol.

Жер асты су асты кемелерінің базасы

Ескерткіштердің бірі – 1993 жылға дейін қызмет еткен, бұрынғыда құпия саналған, жер асты су асты кемелерінің базасы. Бұл базаның дерлік бұзылмайтыны және тікелей атомдық соққыға төтеп беруге арналғаны айтылады. Сол кезде Балаклава Кеңес Одағындағы ең құпия тұрғын аймақтарының бірі болды. Балаклаваның халқының көп бөлігі бір кезде осы базада жұмыс істеді; тіпті туыстары да жақсы себепсіз және тиісті құжаттарсыз Балаклава қаласына кіре алмады. Кеңес Одағының 1991 жылы тарағаннан кейін база 1993 жылға дейін жұмыс істеді, одан кейін оны жабу процесі басталды. Бұл процесте ядролық қарулар мен кішкентай торпедалар алынып тасталды. 1996 жылы соңғы ресейлік су асты кемесі базадан кетті. База қазір Балаклава әскери-теңіз музей кешені ретінде жұртшылыққа ашық.