Кіріспе

Чичестердегі канал, Англия
Ж.М.У. Тернердің суреті

Чичестер каналы – Англиядағы кеме жүзе алатын арна. Қазіргі уақытта екі шетінен жүзуге болады, бірақ маршруттың ортасындағы екі төменгі деңгейлі заманауи көпірлер кедергі келтіреді. Оның бағыты көбінесе сақталған, Чичестер портындағы Бёрдхэмнен Чичестерге дейін, теңізден 3,8 миль (6 км) қашықтықта екі шлюз арқылы өтеді. Канал (алғашқыда Портсмут және Арундель каналының бір бөлігі) 1822 жылы ашылды және құрылысы үш жылға созылды. Канал 26 метрге дейін ұзындығы, 5 метрге дейін ені және 2 метрге дейін суға батып жүретін кемелерді қабылдай алатын. Чичестер – римдік қоныс (Noviomagus Reginorum), және 1820 жылдары Чичестер ойпаты құрылған кезде 300 динарий табылған.

Жоспарлау, құрылыс және бастапқы пайдалану

Чичестерді теңізге тікелей байланыстыратын канал туралы ұсыныстар кемінде 1585 жылға дейін барып жетеді, сол кезде парламент актісі Чичестерді теңізге байланыстыратын кесіндіге рұқсат берді. 19-ғасырдың басында тағы да ұсыныстар жасалды, 1801, 1802, 1803 және 1811 жылдары жобалар ұсынылды, бірақ олардың ешқайсысы іске аспады. Нәтижесінде, теңізге алғашқы байланыс 1822 жылы ашылған Портсмут және Арундел каналының тармағы арқылы жасалды. 1817 жылы Чичестер мен Чичестер порты арасындағы бөлік, каналдың қалған бөліктерінен өзгеше, 100 тонналық кемелерді тасымалдауға жеткілікті үлкен болып салынуы керек деп шешілді. Бұл шешімді іске асыру үшін 1819 жылы жаңа парламент актісі қабылданды. Сол жылы Чичестер тармағының құрылысы басталды. Олар бекініс орнының ішін қазып жатқанда, 300 динардан тұратын қазына табылған. Чичестер каналы болатын каналдың бөлігі 1822 жылдың 9 сәуірінде ресми түрде ашылды.

Портсмут және Арундел каналы Лондоннан Портсмутқа қауіпсіз ішкі канал маршрутын қамтамасыз етудің үлкен жоспарының бір бөлігі ретінде жоспарланды, бірақ маршрут аяқталған кезде Франциямен соғыс аяқталды. Құрылысының мақсаты жойылғаннан кейін, канал коммерциялық сәттілікке жете алмады және Чичестер бөлімінен басқа, 1847 жылға қарай пайдаланылмай қалды.

Чичестер корпорациясының меншігінде

1892 жылы канал Чичестер корпорациясына берілді. Сол жылдың қараша айында қалалық геодезист каналды толық жұмысқа келтіру үшін 1000 фунт стерлинг қаражат бөлді; негізгі жұмыстар – шлюздерді, көпірлерді жөндеу және каналдан өсімдіктер мен лайды тазалау. 1898 жылы бар болғаны 704 тонна жүк тасымалданды, ал сол жылғы төлемдер 18 фунт стерлинг құрады. 1906 жылы соңғы тіркелген тауарлық тасымал жүзеге асты, онда порттан ойысқа қиыршық тас тасымалданды. Сол жылы Доннингтон мен Бёрдхэмдегі айналмалы көпірді жөндеу немесе ауыстыру қажеттігі анықталды. Вестхампнет ауылдық округтік кеңесі оларды тұрақты көпірлермен алмастыруды ұсынды (бұл каналды тоқтатып тастауға әкелген болар еді), бірақ Чичестер корпорациясы каналды кемелер қатынасы үшін ашық ұстағысы келді. 1923 жылға қарай корпорация енді үлкен жүктер тасымалданбайтынын мойындады; ол тұрақты көпірлерді құрылысын мақұлдап, қаржыландырды. Канал 1928 жылдың маусым айына дейін сауда үшін ресми түрде ашық болды, содан кейін ол ресми түрде қолданыстан шығарылды. 1932 жылы Кэтфилд көпірі мен Салтернс шлюзы арасындағы канал бөлігі қайта ашылды, бұл яхталарды орналастыруға мүмкіндік берді. Ашық бөлігі бастапқыда Д. С. Вернонға жалға берілді, бірақ 1934 жылы ол оны Чичестер яхт компаниясына берді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Ұлыбританияда Екінші дүниежүзілік соғыста каналдың жағалау жолы 4-ші жаяу әскер дивизиясы (Ұлыбритания) тарапынан неміс басқындылығына қарсы тұру мақсатымен танкке және баржаға қарсы маршрут ретінде пайдаланылды. Бұл үшін 4 айналмалы көпір бұзылып, Лавант өзенінің бір бөлігі су деңгейін 3 футқа (1 метрге) көтеру үшін басқа бағытқа бұрылды (соның салдарынан жағалау жолы су астында қалды) және Катфилд көпірінің үстінде шағын бөгет салынды.

Соғыстан кейінгі кезең

1953 жылы канал мен оны қоршаған жерлер 7500 фунт стерлингке Батыс Сассекс округіне сатылды. 1994 жылғы қаңтарда Чичестердің төменгі бөлігіндегі су тасқыны каналға бағытталды. 2009 жылы Кашер шлюзінің қалпына келтіру жұмыстары су егесіктердің (water voles) табылғандығына байланысты тоқтатылды. Бұл міндетті түрде жеңіліп қоймайтын кедергі емес; Глостершир жабайы табиғат қорымен серіктестікте Stroudwater Navigation каналындағы экологиялық жұмыстарға қараңыз, онда канал құрылысымен қатар жаңа сулы-батпақты орталар құру арқылы сирек кездесетін түрлердің ареалын кеңейтуге көмектеседі. 2021 жылдың мәліметі бойынша, теңіз шлюзі жұмыс істемейді және портың басында құлауға бастаған.