Кіріспе

Centre Steer – 4x4 Land Rover автокөлігінің прототипіне хоббишілер берген атау. Прототип болғандықтан, одан тек бір ғана дана жасалды және түпкілікті модель көптеген жағынан айтарлықтай өзгеше болды. Rover Motor Co. компаниясы 1947 жылдың соңында жасаған Land Rover, соғыс кезіндегі Willys Jeep-тен шабыт алып, ауыл шаруашылығына арналған көлік ретінде жоспарланған.

Жобалау және жасау

Автомобиль жасау үшін шикізатты үкімет компанияның экспорттық көрсеткіштеріне байланысты бөлді (бұл соғыстан кейінгі Ұлыбритания үшін аса қажетті сауда табысын әкелді). Осыған байланысты Land Rover бастапқыда Британ империясы мен Достастығына экспорттауға арналған. Rover бұл 4x4 машинаны өндірісті қайта іске қосудың уақытша шешімі ретінде қарастырды, соның арқасында компания қайтадан сәнді машиналар жасауға мүмкіндік алатын болды. Land Rover ең аз шығынмен жасалуы керек еді. Оның алғашқы прототипі 1947 жылдың қыркүйегінде жасалды. Оның ең ерекше ерекшелігі – екі жағында жолаушылар отыратын орындықтары бар орталықтан орналасқан рульдік тегершік болды. Бұған үш себеп болды: Land Rover тракторлармен атқарылатын жұмыстарды орындай алатын ауыл шаруашылығы көлігі ретінде жобаланған. Тракторларда орталықтандырылған рульдік басқару жүйесі болды, және бұл жүйе фермерлерге жақсы таныс еді; көліктің ортасында қозғалтқыш орналасқандықтан, екі жағындағы орынды жолаушылар орындықтарын алып тастағанда, жүкті сақтауға қосымша орын пайда болатын еді. Бұл орын сондай-ақ орындықтардың астында орналасқан негізгі беріліс қорабынан қозғалтқышпен (PTO) қуат алатын генератор немесе сорғы сияқты жабдықтарды орнатуға да қолданылатын еді; орталық рульдік басқару көлікті оң және сол жақтан басқару нұсқаларында жасау қажеттілігін жойды, бұл өндірісте ақша үнемдеуге мүмкіндік берді. Бұл көлік Jeep-тің 2 метрлік дөңгелек аралығын бөлісті, ол соңғы өндірілген көлікке көшірілді. Оның корпусының панельдері күрделірек болды, алдыңғы бөлігі дөңгелектелген және артқы корпусының ваннасы (өндірістік көлік өндірісті жеңілдету үшін көбінесе төртбұрышты, жалпақ панельдерді қолданды) болды. Centre Steer 1.6 литрлік 4 цилиндрлі 50 ат күшіне (37 кВт) ие бензиндік қозғалтқышты пайдаланды. Бұл Rover P3 седанының 4 жылдамдықты қолмен басқарылатын беріліс қорабымен жұптастырылды. Бұл агрегат Willys/Ford 2 жылдамдықты ауыстыру қорабымен жұптастырылды, ол Jeep-тен алынған. Бұл тек «жапырақ» төменгі берілістерін таңдауға ғана емес, сонымен қатар алдыңғы осіне қуатты жіберуді басқаруға мүмкіндік берді. 1948 жылғы Land Rover өндірісі P3 беріліс қорабын пайдаланды, бірақ Rover жобалаған және жасаған мүлдем басқа ауыстыру қорабы орнатылды. Бұл Rover-дің «бос дөңгелек» механизмін қамтиды, ол тұрақты 4 дөңгелекті жетек жүйесін қамтамасыз етті. Жолдан тыс жағдайда екі осіне де толық сүйреуді қамтамасыз ету үшін бос дөңгелекті бұғаттауға болады. Centre Steer негізгі дизайн мен механикалық элементтердің тұжырымдамасы ретінде қолданылды және алғашқы сату буклетінің жарнамалық суреттерінде пайдаланылды, бірақ бұл суреттер әдеттегі ерте Land Rover-ге ұқсату үшін өңделді. Өндірістік көліктер тез арада орталық рульсіз және күрделі шанақсыз дамыды. Жобалау тобы орталық рульді пайдалану қиын және кейбір жағдайларда ыңғайсыз деп тапты. Бұл тұжырымдама 1947 жылдың қазан айындағы «Land Rover» бағдарламасының бастапқы даму сызбаларында сақталды. Алайда, 1947 жылдың желтоқсанына қарай Land Rover-дің стандартты үлгісі сурет тақтасында оң және сол жақтан басқарылатын көлікке айналды. Орталық рульдік көлік Rover-дің Солихалл зауытында және оның айналасында сынақтан өтті. Фермада егін оратын және астық бастыратын машинаны басқаратын суреттері бар, бірақ бұл суреттердің көпшілігі жарнамалық фотосуреттер еді. 2011 жылы жүргізілген зерттеулер нәтижесінде Centre Steer мен стандартты Land Rover арасындағы Land Rover дизайнының сызбалары табылды. Бұл көлік туралы мақала, 1947 жылғы Land Rover макеті, 1948-53 жылғы сәуір 2011 жылғы Land Rover Register бюллетенінде жарияланды және Land Rover макеті бастапқыда орталық рульмен жобаланғанын көрсетті.

Қазіргі жағдай

Орталық рульді прототиптің әлі де бар-жоғы белгісіз. Көптеген адамдар, оның ішінде бастапқы дизайн тобының көпшілігі, 1948 жылы I серияның соңғы дизайны өндірісі басталғаннан кейін ол жақын арада бұзылған деп санайды. Басқалары оны құтқарып алып, шалғайдағы шаруа қожалығының амбарында сақтап, оны таба алуды күтіп отыр дегенді айтады. "Centre Steer" прототипін табу көптеген Land Rover жанкүйерлері үшін "қиялға жете алмаған арман" болып қала береді. Жаңа зерттеулер 1947 жылдың желтоқсан айының басында соңғы Land Rover дизайнының дайын болғанын көрсетті, бұл "Centre Steer" прототипін алғашқы сату буклетінде пайдаланған жарнамалық суреттерге қолдануға мүмкіндік берді, бірақ оны өндірістік үлгіге ұқсату үшін ауамен ретуш жасаған. 2004/2005 жылдары Ұлыбританиядағы Land Rover жанкүйері, Билл Хейфилд мырза, түпнұсқаның сақталған суреттерін зерттегеннен кейін орталық рульді көліктің дәл көшірмесін жасады. Толық жұмыс істейтін көлік бұл жаңа дизайндағы мүмкіндіктерді де, кемшіліктерін де көрсетті. Көшірмеде дәл сол қозғалтқыш пен қоробка қолданылды, ал мұндай көлікті үй шеберханасында құрастырудың қажеттілігі Rover компаниясының күрделі престеу және кесу жабдықтарынсыз өз көлігін қалай жасағанын көрсетті – мысалы, тік парақта ойықтар жасау арқылы иістің қалыптасуын, металға қысым түсіру, кеңейту ойықтарының есебінен иілуге мүмкіндік беру, содан кейін берік панельді жасау үшін ойықтарды дәнекерлеу. Бұрын көптеген адамдар орталыққа орнатылған рульдік жүйенің жасалу мүмкіндігіне күмәнданды. Хейфилд мырза орталық руль бағанасынан сол жақ қанаттың астына орнатылған рульдік релеге дейін тізбекті жетектеді, осы принцип Jeep көліктерінде де қолданылған. Басқару жүйесінің қалған бөлігі де Jeep-тің қайта айналымды шарлы/жетекші механизмдерінен алынған.