Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әлеуметтік теория
Sociological theory
«Ұжымдық мінез-құлық» терминін алғаш рет Франклин Генри Гиддингс қолданды, кейін Роберт Парк пен Эрнест Берджесс, Герберт Блюмер, Ральф Х. Тернер және Льюис Киллиан, сондай-ақ Нил Смельсер қолданды. Олар бұл терминді қолданып, қалыптасқан әлеуметтік құрылымды (заңдар, дәстүрлер және институттарды) көрсете алмайтын, бірақ «спонтанды» түрде пайда болатын әлеуметтік процестер мен құбылыстарды атады. Терминнің қолданылу аясы жасушаларға, құстар мен балықтар сияқты әлеуметтік жануарларға және құмырсқалар сияқты жәндіктерге дейін кеңейтілді. Ұжымдық мінез-құлық түрлі формаларда көрінеді, бірақ көбінесе қоғамдық нормаларды бұзады. Ұжымдық мінез-құлық қатты зиян келтіруі мүмкін, мысалы, көтерілістер немесе топтық зорлық-зомбылық, немесе керісінше, әдемі, сәнге құмарлық сияқты, кез келген нәрсе болуы мүмкін. Ұжымдық мінез-құлық әрқашан топтық динамикамен басқарылады, адамдарды қалыпты әлеуметтік жағдайларда ешқашан ойламаған істерге итермелейді.
The expression collective behavior was first used by Franklin Henry Giddings and employed later by Robert Park and Ernest Burgess, Herbert Blumer, Ralph H. Turner and Lewis Killian, and Neil Smelser to refer to social processes and events which do not reflect existing social structure (laws, conventions, and institutions), but which emerge in a "spontaneous" way. Use of the term has been expanded to include reference to cells, social animals like birds and fish, and insects including ants. Collective behavior takes many forms but generally violates societal norms. Collective behavior can be tremendously destructive, as with riots or mob violence, silly, as with fads, or anywhere in between. Collective behavior is always driven by group dynamics, encouraging people to engage in acts they might consider unthinkable under typical social circumstances.
Өрісті анықтау
Тернер мен Киллиан өздерінің теориялық тұжырымдарын фотосуреттер мен ұжымдық мінез-құлықтың іс-қимылындағы кинофильмдер түріндегі көрінетін дәлелдермен негіздеген алғашқы әлеуметтанушылар болды. Осыған дейін әлеуметтанушылар көбінесе куәгерлердің айғақтарына сүйенген, бірақ олар күтілгендей сенімді емес екені анықталды. Тернер мен Киллианның тәсілі Блюмердің пікірлеріне көп сүйенген, ол әлеуметтік "күштер" шын мәнінде күш емес екенін айтқан. Актер белсенді: ол басқалардың іс-әрекеттерін түсіндіреді және осы түсініктің негізінде әрекет етеді.
Turner and Killian were the first sociologists to back their theoretical propositions with visual evidence in the form of photographs and motion pictures of collective behavior in action. Prior to that sociologists relied heavily upon eyewitness accounts, which turned out to be far less reliable than one would hope. Turner and Killian's approach is based largely upon the arguments of Blumer, who argued that social "forces" are not really forces. The actor is active: He creates an interpretation of the acts of others, and acts on the basis of this interpretation.
Мысалдар
Мұнда ұжымдық мінез-құлықтың бірнеше мысалы келтірілген: 1992 жылғы Лос-Анджелес көтерілісі, 1958 жылғы хула-хуп әуесі, 1929 жылғы қор биржасының күйреуі, сондай-ақ 1933–34 жылдардағы Вирджиниядағы және 1944 жылы Иллинойс штатының Матуон қаласындағы "көрінбейтін газ" оқиғалары. Осындай алуан түрлі оқиғалардың барлығы бір ғылыми салаға жатады деген тұжырым – теориялық болжам, және барлық әлеуметтанушылар онымен келіспейді. Алайда, Блюмер мен Нил Смельзер осы пікірге қосылған, сондай-ақ басқа да ғалымдар оны қабылдады, бұл осы тұжырымдама белгілі бір жетекші әлеуметтанушылардың ойын қанағаттандырғанын көрсетеді.
Here are some instances of collective behavior: the Los Angeles riot of 1992, the hula hoop fad of 1958, the stock market crashes of 1929, and the "phantom gasser" episodes in Virginia in 1933–34 and Mattoon, IL in 1944. The claim that such diverse episodes all belong to a single field of inquiry is a theoretical assertion, and not all sociologists would agree with it. But Blumer and Neil Smelser did agree, as did others, indicating that the formulation has satisfied some leading sociological thinkers.
Төрт нысан
Басқа да ұжымдық мінез-құлық түрлерін жіктеуге арналған схемалар болғанымен, әлеуметтанушылардың көпшілігі Блюмер ұсынған төмендегі төрт санатты ең пайдалы деп есептейді.
Although there are several other schema that may be used to classify forms of collective behavior the following four categories from Blumer are generally considered useful by most sociologists.
Көпшілік
Ғалымдар әлеуметтік оқиғалардың қайсыбір түрлері ұжымдық мінез-құлық санатына жататыны туралы пікір алмастырып отыр. Шындығында, барлық авторлар келісетін жалғыз түр – бұл көпшілік. Кларк МакФайл көпшілікті және ұжымдық мінез-құлықты бір-бірімен толыққандай синонимдер деп санайтын ғалымдардың бірі. Кейбіреулер МакФайлдың еңбегін тым әрі кеткен қарапайымдық деп есептесе де, оның маңызды үлесі – басқалардың болжамдарынан асып, көпшіліктерді тәжірибелік тұрғыдан зерттеуді бастауында болуы. Ол олардың әртүрлі типтерден тұратын күрделі жиын екенін анықтады. Көпшіліктерді классикалық тұрғыдан қарастырған Густав Лебонның «Көпшілік: Халық психологиясын зерттеу» атты еңбегінде автор француз революциясы кезіндегі көпшіліктерді жануарларға тән иррационалды сезімдерге қайта оралу ретінде түсіндірді және осыдан келіп, мұндай қайта оралу көпшіліктерге тән екенін тұжырымдады. Лебон көпшіліктердің адамдарды рационалды ойлау қабілетінен айыратынын және олар көпшіліктен шыққаннан кейін ғана осы қабілетті қайтаруға мүмкіндік беретініне сенді. Ол болжады, бірақ бұл қалай болатынын түсіндіре алмады. Фрейд «Топтық психология және Эго талдауы» еңбегінде осыған ұқсас пікір білдірді. Мұндай авторлар өз идеяларының әртүрлі көпшіліктер арқылы расталатынына сенді, олардың бірі – экономикалық көпіршік. Голландияда лала гүлінің маниясы (1637 ж.) кезінде лала гүлінің бағасы астрономиялық биіктерге көтерілді. Мұндай маниялар мен басқа да тарихи ерекшеліктер Чарльз МакКейдің «Құтты адамдар арасындағы ерекше жаңылыстар және көпшіліктің ақымақтығы» атты еңбегінде сипатталған. Чикаго университетінде Роберт Парк пен Герберт Блюмер Лебонның және басқалардың көпшіліктердің шынымен эмоционалды екендігі туралы болжамдарымен келісті. Бірақ олар үшін көпшілік кез келген эмоцияны сезінуге қабілетті, тек ашу мен қорқыныш сияқты жағымсыз эмоциялар ғана емес. Кейбір авторлар көпшілік туралы жалпы түсінікті кеңейтіп, қатысушылар бір жерде жиналмай, үлкен аумаққа тараған жағдайларды да қамтиды. Тернер мен Киллиан мұндай жағдайларды диффузды көпшілік деп атайды, мысалдары – Билли Грэмнің діни жиындары, жыныстық қауіптер туралы үрей, колдовствоға қарсы аулау және «қызыл» қорқыныш. Олардың көпшілік туралы кеңейтілген анықтамасы, егер ықшам көпшіліктерге қатысты дұрыс болған тұжырымдар диффузды көпшіліктерге де қатысты болса, негізделген. Кейбір психологтар үш негізгі адам эмоциясы бар екенін айтады: қорқыныш, қуаныш және ашу. Нил Смелсер, Джон Лофланд және басқалар осы эмоцияларға сәйкес үш түрлі көпшілік түрін ұсынды: үрей (қорқыныштың көрінісі), мания (қуаныштың көрінісі) және ашулы шабуыл (ашудың көрінісі). Үш эмоцияның әрқайсысы ықшам немесе диффузды көпшілікті сипаттауы мүмкін, нәтижесінде көпшіліктің алты түрі пайда болады. Лофланд осы типтерді ең толыққанды талқылады.
Scholars differ about what classes of social events fall under the rubric of collective behavior. In fact, the only class of events which all authors include is crowds. Clark McPhail is one of those who treats crowds and collective behavior as synonyms. Although some consider McPhail's work overly simplistic, his important contribution is to have gone beyond the speculations of others to carry out pioneering empirical studies of crowds. He finds them to form an elaborate set of types. The classic treatment of crowds is Gustave LeBon, The Crowd: A Study of the Popular Mind, in which the author interpreted the crowds of the French Revolution as irrational reversions to animal emotion, and inferred from this that such reversion is characteristic of crowds in general. LeBon believed that crowds somehow induced people to lose their ability to think rationally and to somehow recover this ability once they had left the crowd. He speculated, but could not explain how this might occur. Freud expressed a similar view in Group Psychology and the Analysis of the Ego. Such authors have thought that their ideas were confirmed by various kinds of crowds, one of these being the economic bubble. In Holland, during the tulip mania (1637), the prices of tulip bulbs rose to astronomical heights. An array of such crazes and other historical oddities is narrated in Charles MacKay's Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds. At the University of Chicago, Robert Park and Herbert Blumer agreed with the speculations of LeBon and other that crowds are indeed emotional. But to them a crowd is capable of any emotion, not only the negative ones of anger and fear. A number of authors modify the common sense notion of the crowd to include episodes during which the participants are not assembled in one place but are dispersed over a large area. Turner and Killian refer to such episodes as diffuse crowds, examples being Billy Graham's revivals, panics about sexual perils, witch hunts and Red scares. Their expanded definition of the crowd is justified if propositions which hold true among compact crowds do so for diffuse crowds as well. Some psychologists have claimed that there are three fundamental human emotions: fear, joy, and anger. Neil Smelser, John Lofland, and others have proposed three corresponding forms of the crowd: the panic (an expression of fear), the craze (an expression of joy), and the hostile outburst (an expression of anger). Each of the three emotions can characterize either a compact or a diffuse crowd, the result being a scheme of six types of crowds. Lofland has offered the most explicit discussion of these types.
Қоғам
Бум ортақ сезімді білдіретін халықты, бір мәселені талқылайтын жұртшылықтан ажыратады. Осылайша, жұртшылық – қоғамның барлық мүшелерімен бірдей емес. Әрине, бұл "жұртшылық" сөзінің қалыпты қолданылуы емес. Парк пен Блюмер пікірінше, қанша мәселе болса, сонша жұртшылық болады. Жұртшылық бір мәселені талқылау басталғанда пайда болады және сол мәселе бойынша шешім қабылданғанда тарап кетеді.
Boom distinguishes the crowd, which expresses a common emotion, from a public, which discusses a single issue. Thus, a public is not equivalent to all of the members of a society. Obviously, this is not the usual use of the word, "public." To Park and Blumer, there are as many publics as there are issues. A public comes into being when discussion of an issue begins, and ceases to be when it reaches a decision on it.
Массасы
Көпшілікке және қоғамға Блюмер ұжымдық мінез-құлықтың үшінші түрін – массаны қосады. Ол көпшілік пен қоғамнан өзгешелігі, өзара әрекеттесу түрімен емес, массалық ақпарат құралдарын пайдаланып, аудиторияға үндеу жасау арқылы анықталады. Алғашқы массалық ақпарат құралы – баспа болды.
To the crowd and the public Blumer adds a third form of collective behavior, the mass. It differs from both the crowd and the public in that it is defined not by a form of interaction but by the efforts of those who use the mass media to address an audience. The first mass medium was printing.
Әлеуметтік қозғалыс
Біз Блюмердің ұжымдық мінез-құлықтың соңғы түрі – әлеуметтік қозғалысқа кездескенде интеллектуалды ойлау жолымызды өзгертеміз. Ол олардың бірнеше түрін бөліп көрсетеді, соның ішінде Француз революциясы сияқты белсенді әлеуметтік қозғалыстар мен Анонимді алкоголиктер сияқты экспрессивті қозғалыстар бар. Белсенді қозғалыс қоғамды өзгертуге тырысады, ал экспрессивті қозғалыс өз мүшелерін өзгертуге ұмтылады. Әлеуметтік қозғалыс – бұл мақаланың басында берілген ұжымдық мінез-құлықтың алғашқы анықтамасына ең аз сәйкес келетін түрі. Бұл оқиғалар басқа түрлерге қарағанда аз өзгешеленеді және басқа түрлердей жиі өзгермейді. Сонымен қатар, еңбек қозғалысы мен көптеген діни секталардың тарихы көрсеткендей, әлеуметтік қозғалыс ұжымдық мінез-құлық ретінде басталып, уақыт өте келе берік әлеуметтік институтқа айналуы мүмкін. Осы себепті әлеуметтік қозғалыстар көбінесе социологияның жеке саласы саналады. Олар туралы жазылған кітаптар мен мақалалар, басқа ұжымдық мінез-құлық түрлерін зерттеулердің барлық жиынтығынан әлдеқайда көп. Әлеуметтік қозғалыстар туралы көптеген мақалалар Wikipedia-да жарияланған, ал әлеуметтік қозғалыстар саласына арналған мақала осы эсседен гөрі әлдеқайда ұзын болар еді. Ұжымдық мінез-құлықты зерттеу көп жылдар бойы нәтиже бермеді, бірақ Тернер мен Киллианның «Ұжымдық мінез-құлық» және Смельзердің Ұжымдық мінез-құлық теориясы жарық көргеннен кейін прогресске ие болды. Екі кітап та америкалық әлеуметтанушылардың назарына ұжымдық мінез-құлық тақырыбын қайтадан түртті және екі теория да ұжымдық мінез-құлықты түсінуге зор үлес қосты. АҚШ және басқа елдерде 60-шы жылдардың соңы мен 70-шы жылдардың басында болған әлеуметтік дүрбелеңдер көпшілік пен әлеуметтік қозғалыстарға деген қызығушылықты жаңартты. Бұл зерттеулер ұжымдық мінез-құлықты зерттеушілердің бұрынғы көзқарастарына көптеген қиындықтар тудырды.
We change intellectual gears when we confront Blumer's final form of collective behavior, the social movement. He identifies several types of these, among which are active social movements such as the French Revolution and expressive ones such as Alcoholics Anonymous. An active movement tries to change society; an expressive one tries to change its own members. The social movement is the form of collective behavior which satisfies least well the first definition of it which was offered at the beginning of this article. These episodes are less fluid than the other forms, and do not change as often as other forms do. Furthermore, as can be seen in the history of the labor movement and many religious sects, a social movement may begin as collective behavior but over time become firmly established as a social institution. For this reason, social movements are often considered a separate field of sociology. The books and articles about them are far more numerous than the sum of studies of all the other forms of collective behavior put together. Social movements are considered in many Wikipedia articles, and an article on the field of social movements as a whole would be much longer than this essay. The study of collective behavior spun its wheels for many years, but began to make progress with the appearance of Turner and Killian's "Collective Behavior" and Smelser's Theory of Collective Behavior. Both books pushed the topic of collective behavior back into the consciousness of American sociologists and both theories contributed immensely to our understanding of collective behavior. Social disturbances in the U. S. and elsewhere in the late '60s and early '70s inspired another surge of interest in crowds and social movements. These studies presented a number of challenges to the armchair sociology of earlier students of collective behavior.
Түсіндіру үшін жасалған теориялар
Әлеуметтік ғалымдар көпшілік мінез-құлқын түсіндіру үшін теориялар жасады. Жұқпалы теорияны француз ойшылы Густав Ле Бон қалыптастырған. Ле Бонның сөзіне қарағанда, көпшілік өз мүшелеріне гипноздық әсер етеді. Анонимділікке қоршалған көптеген адамдар жеке жауапкершіліктен бас тартып, көпшіліктің жұқпалы сезімдеріне бой ұсынады. Осылайша, көпшілік өздігінен өмір сүріп, эмоцияларды оятып, адамдарды иррационалды, тіпті зорлық-зомбылыққа итереді. Ле Бонның теориясы, көпшілік мінез-құлқының ең алғашқы түсіндірмелерінің бірі болғанымен, әлі де социологиядан тыс көптеген адамдар тарапынан қабылданады. Дегенмен, сыншылар «ұжымдық сананың» жүйелі зерттеулерде құжатталмағанын айтады. Сонымен қатар, ұжымдық мінез-құлық күшті эмоцияларды қамтитын болса да, мұндай сезімдер міндетті түрде иррационалды емес. Тернер мен Киллиан «жұқпаның» шын мәнінде болмайтынын және ұжымдық мінез-құлыққа қатысушылардың рационалды ойлау қабілетін жоғалтпайтынын нақты дәлелдейді. Конвергенция теориясы – жұқпалы теория көпшіліктің адамдарды белгілі бір әрекетке итермелейтінін айтса, конвергенция теориясы белгілі бір әрекет жасағысы келетін адамдардың көпшілік құру үшін бірігетінін мәлімдейді. Флойд Оллпорт жасап, кейін Нил Миллер мен Джон Доллард «Оқу теориясы» деп кеңейткен барлық конвергенция теорияларының негізгі аргументі – ұжымдық мінез-құлық эпизодқа қатысушы адамдардың әдетте жасырын қалған бейімділіктерін көрсетеді. Ол ұқсас қасиеттері бар адамдар осы жасырын бейімділіктерін ашып көрсетуге болатын ойдағылас адамдарды іздейді деп тұжырымдайды. Адамдар кейде көпшілік ішінде жалғыз өзі батыл қадам жасамайтын нәрселерді істейді, себебі көпшілік жауапкершілікті бөлісе алады, бірақ мінез-құлықтың өзі жеке тұлғалардан басталады делінеді. Сонымен қатар, көпшілік бірдей ойдағы адамдардың көптігін құру арқылы сезімді күшейте алады. Шығушы нормалар теориясы – әлеуметтанушылар Ральф Тернер мен Льюис Киллианның айтуынша, көпшілік әртүрлі мүдделер мен ниеттері бар адамдардан құралған жиын ретінде басталады. Әсіресе, тұрақсыз көпшіліктерде – экспрессивтік, әрекет етуші және наразылық білдіретін көпшіліктерде – нормалар шалаң және өзгермелі болуы мүмкін, мысалы, бір адам дүкеннің әйнек терезесін сындырса, ал басқалары қосылып, тауар тонауға кіріседі. Адамдар түсініксіз, екіұшты немесе шатастыратын жағдайға тап болғанда жаңа нормалар «туындайды» және адамдар осы жаңа нормаларды ұстанады, бұл қалыпты әлеуметтік мінез-құлыққа қайшы келуі мүмкін. Тернер мен Киллиан сондай-ақ, қатысушылардың әртүрлі мотивацияларына байланысты әртүрлі мінез-құлық үлгілерін ұстанатын бірнеше санатқа бөлінетінін айтады. Қосылған құн теориясы – профессор Нил Смельсер ұжымдық мінез-құлықтың әлеуметтік жүйеде, қоғамдастықта немесе топтағы жиналған шиеленістің («қысымның») сырғанауы екенін айтады. Егер дұрыс детерминанттар болса, онда ұжымдық мінез-құлық сөзсіз пайда болады. Керісінше, егер негізгі детерминанттардың біреуі болмаса, ұжымдық мінез-құлық жоғалған детерминанттар орнына келгенше пайда болмайды. Бұл негізінен әлеуметтік, бірақ физикалық факторлар, мысалы, орналасқан жері мен ауа райы да ұжымдық мінез-құлықтың дамуына ықпал етуі немесе кедергі келтіруі мүмкін. Күрделі бейімделмелі жүйелер теориясы – голланд ғалымы Яап ван Гиннекен жұқпа, конвергенция және шығушы нормалардың жаңадан ашылған күрделі бейімделмелі жүйелердің мета-санатына тән синергия, пайда болу және автопоэз немесе өзіндік құрудың мысалдары екенін мәлімдейді. Бұл сонымен қатар жылдам өзгерістердегі ерекше ерекшеліктердің және жолға тәуелділіктің маңызды рөлін түсіндіруге көмектеседі. Ортақ ниет теориясы – когнитивтік психолог профессор Майкл Томаселло таным эволюциясы туралы түсініктері және әсіресе ортақ ниеттің әлеуметтік шындықты қалыптастыруға қосқан үлесі туралы білімі арқылы ортақ ниеттің психологиялық құрылымын жасады. Ортақ ниеттілік ана мен бала арасындағы әлеуметтік оқыту кезінде жас организмдер қарапайым рефлекстерді ғана көрсете алатын беймәлім процестерді қамтамасыз етеді. Бұл дұрыс жауабын білетін анамен бірге тұратын балалардың танымдық қабілетін арттырады. Бұл өзара әрекеттесу сенсорлық белгілер арқылы диаданың ішінде байланыссыз жүреді. Профессор Игорь Валь Данилов бұл өнімділіктің ортақ экологиялық контекстте бір танымдық тапсырма кезінде маңызды стимулды бөлісу арқылы табысқа жеткенін айтады. Сонымен қатар, зерттеулер ортақ ниеттіліктің физиологиялық синхрония және топтық динамикаға байланысты жасы үлкен организмдердің топтарында да пайда болатынын көрсетеді. Сондықтан, бұл өзара әрекеттесу қатысушылардың топ шешімдеріне инабаттылық танытуына мүмкіндік береді, адамдарды әдеттегі әлеуметтік жағдайларда ойламастай көрінетін әрекеттерге итермелейді. Ортақ ниет кезінде жүретін нейробиологиялық процестердің гипотезасы организмдердің сенсорлық белгілер арқылы топ ішінде байланыссыз маңызды сенсорлық стимулды қалай бөлісе алатынын түсіндіреді.
Social scientists have developed theories to explain crowd behavior. Contagion theory – the Contagion Theory was formulated by French thinker Gustave Le Bon. According to Le Bon crowds exert a hypnotic influence over their members. Shielded by their anonymity, large numbers of people abandon personal responsibility and surrender to the contagious emotions of the crowd. A crowd thus assumes a life of its own, stirring up emotions and driving people toward irrational, even violent action. Le Bon's Theory, although one of the earliest explanations of crowd behavior, is still accepted by many people outside of sociology. However, critics argue that the "collective mind" has not been documented by systematic studies. Furthermore, although collective behavior may involve strong emotions, such feelings are not necessarily irrational. Turner and Killian argue convincingly that the "contagion" never actually occurs and participants in collective behavior do not lose their ability to think rationally. Convergence theory – whereas the Contagion Theory states that crowds cause people to act in a certain way, Convergence theory states that people who want to act in a certain way come together to form crowds. Developed by Floyd Allport and later expanded upon by Neil Miller and John Dollard as "Learning Theory", the central argument of all convergence theories is that collective behavior reveals the otherwise hidden tendencies of the individuals who take part in the episode. It asserts that people with similar attributes find other like minded persons with whom they can release these underlying tendencies. People sometimes do things in a crowd that they would not have the courage to do alone because crowds can diffuse responsibility but the behavior itself is claimed to originate within the individuals. Crowds, in addition, can intensify a sentiment simply by creating a critical mass of like minded people. Emergent norm theory – according to sociologists Ralph Turner and Lewis Killian, crowds begin as collectivities composed of people with mixed interests and motives. Especially in the case of less stable crowds—expressive, acting and protest crowds—norms may be vague and changing, as when one person decides to break the glass windows of a store and others join in and begin looting merchandise. When people find themselves in a situation that is vague, ambiguous, or confusing new norms "emerge" on the spot and people follow those emergent norms, which may be at odds with normal social behavior. Turner and Killian further argue that there are several different categories of participants, all of whom follow different patterns of behavior due to their differing motivations. Value added theory – professor Neil Smelser argues that collective behavior is actually a sort of release valve for built up tension ("strain") within the social system, community, or group. If the proper determinants are present then collective behavior becomes inevitable. Conversely, if any of the key determinants are not present no collective behavior will occur unless and until the missing determinants fall into place. These are primarily social, although physical factors such as location and weather may also contribute to or hinder the development of collective behavior. Complex Adaptive Systems theory – Dutch scholar Jaap van Ginneken claims that contagion, convergence and emergent norms are just instances of the synergy, emergence and autopoiesis or self creation of patterns and new entities typical for the newly discovered meta category of complex adaptive systems. This also helps explain the key role of salient details and path dependence in rapid shifts. Shared intentionality theory – Cognitive psychologist professor Michael Tomasello developed the psychological construct of Shared intentionality through his insights into cognition evolution and, specifically, the knowledge development about the contribution of Shared intentionality to the formation of social reality. Shared Intentionality provides unaware processes in mother child dyads during social learning when young organisms can only manifest simple reflexes. It increases the cognitive performance of children indwelling with mothers who know the correct answer. This interaction proceeds without communication within the dyad using sensory cues. Professor Igor Val Danilov argues that this performance succeeds due to sharing an essential stimulus during a single cognitive task in the shared ecological context. Furthermore, research shows that Shared intentionality can appear even in groups of more mature organisms due to their physiological synchrony and group dynamics. Therefore, this interaction can provide subliminal compliance of the participants to the group decisions, encouraging people to engage in acts they might consider unthinkable under typical social circumstances. The hypothesis of neurobiological processes occurring during Shared intentionality explains how organisms can share relevant sensory stimuli without communication within the group using sensory cues.