Джон Хоу: Англиялық пуритан ділбасының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Джон Хоу (17 мамыр 1630 – 2 сәуір 1705) – ағылшын пуритан дін ғалымы. Ол қысқа мерзімге Оливер Кромвельдің жеке рухани кеңесшісі қызметін атқарды.

Өмір

Хау Лофборо қаласында дүниеге келген. Бес жасында әкесімен бірге Ирландияға кетті, себебі әкесі Уильям Лаудтың бұйрығымен қызметінен босатылған еді. Бірақ 1641 жылы Англияға оралып, Ланкастерде әкесімен бірге тұрақтап қалды. Ол Кембридж қаласындағы Крайст колледжінде және Оксфорд қаласындағы Магдалена колледжінде (B.A., 1650; M.A., 1652) оқыды, онда ол біраз уақыт колледждің мүшесі және капелланы болды. Кембриджде ол Ральф Кудворт пен Генри Мордың ықпалына ілесіп, олардан жазбаларында көрінетін Платондық бағытты алған болуы мүмкін. Шамамен 1654 жылы ол Девон графтығындағы Грейт-Торрингтонның тұрақты дін қызметкері болып тағайындалды. Оның өзінің айтуынша, ол осы жерде ораза күндері сағат тоғыздан кешкі төртке дейін, он бес минуттық үзіліспен уағыз айтқан, сол кезде жұрт ән салып отырған. 1656 жылы Лондонға сапар барысында Оливер Кромвелл оны Уайтхоллде уағыз айтуға көндірді, нәтижесінде Хоу, өзінің қалауынша болмаса да, Кромвеллдің капелландарының біріне айналды. Ричард Кромвелл зейнетке шыққаннан кейін ол Торрингтондағы бұрынғы шіркеуіне қайта оралды. 1662 жылы Бірыңғайлық заңы қабылданғанда ол шіркеуден кетіп, бірақ бірнеше уақыт көршілес аймақта тұрып, жеке үйлерде уағыз айтты. Осы кезеңде ол Эксетер епископы, оның ескі досы Сет Уордтың алдына шақырылды, ол Хоуды қайта орналастыруға тырысты. 1666 жылы Хоу «Бес мильдік заңды» қабылдады, бірақ «адам заңдары Құдай сөзіне сай болғанша» деген шектеумен. 1671 жылы ол Ирландиядағы Антрим замкісінің лорды Массериннің капелланы болды. Ол осы жерде Ирландиядағы пресвитериандық ұйымның алға басушысы болған Антрим жиналысының мүшесі болды. 1676 жылы ол Лондонға оралып, Хабердашерс залында Лазарус Сейманның орнын басты. 1685 жылы басқа пікірлерге қатысты қатаңдық күшейгендіктен, ол Лорд Уортонмен континентке сапар шегу туралы шақыруды қабылдады және келесі жылы Утрехт қаласына қоныстанды. 1687 жылы Джеймс II дін бостандығы туралы жарлық шығарғаннан кейін Хоу Лондондағы бұрынғы лауазымына оралды. Осы уақыттан бастап өмірінің соңына дейін ол тағдыр, Үштік және үйлесім туралы ағымдағы талқылауларға белсенді қатысты. 1688 жылы ол Вильгельм Оранскийға құттықтау айтқан наразы министрлердің делегациясын басқарды. Ол Лондонда қайтыс болды.

Howe was born at Loughborough. At the age of five he went to Ireland with his father, who had been ejected from his living by William Laud, but returned to England in 1641 and settled with his father in Lancaster. He studied at Christ's College, Cambridge, and at Magdalen College, Oxford (B. A., 1650; M. A., 1652), where for a time he was fellow and college chaplain. At Cambridge he came under the influence of Ralph Cudworth and Henry More, from whom he probably received the Platonic tinge that marks his writings. About 1654 he was appointed to the perpetual curacy of Great Torrington, Devon. In this place, according to his own statement, he was engaged in the pulpit on fast days from nine to four, with a recess of fifteen minutes, during which the people sang. While on a visit to London in 1656 Oliver Cromwell prevailed upon him to preach at Whitehall, with the result that Howe, much against his preferences, became one of Cromwell's chaplains. Upon Richard Cromwell's retirement he returned to his former parish at Torrington. When the Act of Uniformity 1662 was passed he quit his church, but remained for some time in the neighbourhood, preaching in private houses. In this period he was cited before the Bishop of Exeter, his old friend Seth Ward, who vainly urged Howe to be reordained. In 1666 Howe accepted the Five Mile Act, but with the limiting clause, "so far as the laws of man are agreeable to the Word of God." In 1671 he became chaplain to Lord Massereene, of Antrim Castle, Ireland. Here he was a member of the Antrim Meeting, the precursor of the Presbyterian organization in Ireland. In 1676 he returned to London as the successor of Lazarus Seaman at Haberdashers' Hall. In 1685, on account of the greater severity shown to the dissenters, he accepted an invitation to accompany Lord Wharton to the Continent, and the year following settled at Utrecht. When James II issued his declaration for liberty of conscience in 1687 Howe returned to his old position in London. From this time till his death he took an active interest in current discussions on predestination, the Trinity, and conformity. In 1688 he headed a deputation of dissenting ministers in an address of welcome to William of Orange. He died in London.