Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Самиукта Махараштра қозғалысы, көбінесе Самиукта Махараштра Самити деп танылатын, 1956 жылдан 1960 жылға дейін Батыс және Орталық Үндістанда жеке маратхи тілді штат құруды жақтаған үнді ұйымы болды. Самити Бомбей штатының маратхи тілді аймақтарынан жаңа штат құруды, Бомбей қаласын оның астанасы етіп белгілеуді талап етті. Самити 1960 жылдың 1 мамырында Махараштра штаты маратхи тілінде құрылғанда өз мақсатына қол жеткізді. Оның мүшелері Солтүстік Карнатакадағы Белгаум, Карвар, Дхарвад және Бидар сияқты маратхи тілді аймақтарды, сондай-ақ жаңадан қосылған Гоа және Дамаон штаттарын Махараштраға қосуды жақтады, бірақ 1967 жылғы Гоа халық пікірінің нәтижесінде Махараштрамен бірігу жобасы қабылданбады.
Former Indian organization
Samyukta Maharashtra Movement, commonly known as the Samyukta Maharashtra Samiti, was an organisation in India that advocated for a separate Marathi speaking state in Western India and Central India from 1956 to 1960. The Samiti demanded the creation of a new state from Marathi speaking areas of the State of Bombay, a Marathi state, with the city of Bombay as its capital. The Samiti achieved its goal when the state of Maharashtra was created as a Marathi linguistic state on 1 May 1960. Members continued to advocate for the inclusion of Marathi speaking areas in northern Karnataka such as Belgaum, Karwar, Dharwad and Bidar into Maharashtra, and the newly annexed state of Goa and Damaon until the 1967 Goa Opinion Poll rejected merger with Maharashtra.
Тарих
Самьюкта Махараштра қозғалысы ұйымы 1956 жылдың 6 ақпанында Пунадағы Тилак Смарак Мандирде құрылды. Самити өзінің Атқарушы кеңесін жариялады. Шрипад Амрит Данге – Президент, Т. Р. Нараване – вице-президент, ал С. М. Жоши – бас хатшы болып сайланды. Самьюкта Махараштра Самитинің көптеген белсенділері – С. М. Жоши, Шрипад Амрит Данге, Нараян Ганеш Гор, Нана Патил және Уддхаврао Патил сияқты солшыл идеология ұстанған адамдар болды. Басқа да көшбасшылардың арасында Аннабхау Сате, Майна Гаванкар, Валчанд Котари, Пралхад Кешав Атре, Кешав Ситарам Тхакерэй, Пандуранг Махадев Бапат, Бхаусахеб Раут, Амар Шейх, Г. Т. Мадхолькар, Мадху Дандавате және Ю. К. Соуни есімдері бар. Үгіт-насихат жұмысының аясында Пралхад Кешав Атре өзінің «Маратха» газетінде премьер-министр Джавахарлал Неруді, Бомбей штатының бас министрі Морарджи Десаиды және Мумбай қаласының тілдік жағынан қайта құрылған Махараштра немесе Гуджараттан бөлінуін жақтаған Мумбай Конгресс партиясының саясаткері С. К. Патилды сынап жазды. Үндістан Ұлттық Конгресі тәуелсіздікке дейін тілдік штаттар құруға уәде берген еді. Бірақ тәуелсіздік алғаннан кейін Джавахарлал Неру мен Сардар Валлабхай Пател тілдік штаттар құруға қатысты қарсылық танытты. Олар тілдік штаттарды Үндістанның тұтастығына қауіп деп қарады. «Раштрия Сваямсевак Сангх» және оның басшысы Мадхав Садашив Голвалькар алғаш рет және, мүмкін, соңғы рет Неру мен Пателді тілдік принцип бойынша картаны қайта құруға қарсы қолдады. Телугу ұлтшылы Поти Шрирамулу ораза тұтып қайтыс болғаннан кейін штаттарды қайта ұйымдастыру комиссиясы құрылды. 1956 жылы Штаттарды қайта ұйымдастыру комитеті Андхра-Прадеш, Керала және Карнатака штаттарын тілдік принцип бойынша құруды ұсынды, бірақ Махараштра мен Гуджарат үшін екі тілді штат құруды ұсынды, астанасы Бомбей болса, ал Видарбха Махараштра құрамына кірмеуі керек еді. Сонымен қатар, бұрынғы Хайдарабад штатының маратхи тілді халқын және Орталық провинциялар мен Берар штатының маратхи тілді аймақтарын біріктіру үшін Видарбха штатын құру ұсынылды. 1955 жылдың 21 қарашасында полиция Бомбей қаласының Флора фонтанында демонстрация жасағандарға оқ атты. Кейіннен Флора фонтаны олардың құрметіне «Хутатма Чок», яғни «Шейіттер жол тоғысы» деп аталды. Қауіпсіздік күштері наразылық кезеңінде әртүрлі жерлерде барлығы 106 адамды атқан деп есептеледі. 21 қарашадағы оқиғаға байланысты сынға ұшыраған Бомбей штатының сол кездегі бас министрі Морарджи Десаи қызметтен алынып, оның орнына Яшвантрао Чаван тағайындалды. Нерудің Штаттарды қайта ұйымдастыру комиссиясымен келіспеуі Неру кабинетінің сол кездегі қаржы министрі С. Д. Дешмухтың 1956 жылдың қаңтарында лауазымынан кетуіне әкелді. Бұл 1956 жылдың 1 қарашасында ашылған «Самьюкта Махараштра Паришад» қозғалысының құрылуына себеп болды, бұл үлкен саяси қозғалыс тудырды. Кешаврао Джедхе басшылығымен Пунада партияның жалпы отырысы өткізіліп, 1956 жылдың 6 ақпанында Самьюкта Махараштра Самити құрылды. 1957 жылғы екінші жалпы сайлауда Самити 133 орынның 101-ін, оның ішінде Бомбейден 12 орынды жеңіп алып, Конгресс партиясының көшбасшыларын жеңді. Конгресс партиясы Гуджарат, Маратвада және Видарбханың қолдауымен ғана үкімет құра алды. Самьюкта Махараштра Самити 1960 жылдың 1 мамырында мақсатына жетті, сол күні Бомбей штаты Махараштра және Гуджарат штаттарына бөлінді. Алайда Гоа (сол кезде португалдық колония), Белгаум, Карвар және оған іргелес аймақтар, Самьюкта Махараштра Самитинің жоспарында Махараштра құрамына кіруі тиіс болған, Махараштра штатына қосылмады. Самьюкта Махараштра Самитинің көрнекті басшылары 1960 жылдың 1 мамырынан кейін ұйымнан кетуді шешті, бірақ Самитидің сол кездегі төрағасы Уддхаврао Патил 1960 жылы құрамына кірмеген Карнатаканың 862 маратхи тілді ауылы үшін күресін жалғастырды.
The Samyukta Maharashtra Movement organisation was founded on 6 February 1956, at Tilak Smarak Mandir in Pune. The Samiti declared its Executive Council. Shripad Amrit Dange as the President. T. R. Naravane as Vice President and S. M. Joshi as General Secretary were selected. Many of the Prominent activists of Samyukta Maharashtra Samiti were leftists such as S. M. Joshi, Shripad Amrit Dange, Narayan Ganesh Gore, Nana Patil and Uddhavrao Patil. Other leaders included Annabhau Sathe, Maina Gawankar, Walchand Kothari, Pralhad Keshav Atre, Keshav Sitaram Thackeray, Pandurang Mahadev Bapat, Bhausaheb Raut, and Amar Shaikh, G. T. Madkholkar, Madhu Dandavate, Y. K. Souni. As a part of the campaign, Pralhad Keshav Atre used his Maratha newspaper to criticise Prime minister Jawaharlal Nehru, Morarji Desai (then chief minister of Bombay state) and S. K. Patil, the Mumbai Congress party politician who favored separation of Mumbai city from a linguistically reconstituted Maharashtra or Gujarat. The Indian National Congress had pledged to introduce linguistic states prior to Independence. However, after Independence, Jawaharlal Nehru and Sardar Vallabhbhai Patel were adamantly opposed to linguistic states. They perceived linguistic states as a threat to the integrity of India. For the first time and perhaps the only time, Rashtriya Swayamsevak Sangh and its chief Madhav Sadashiv Golwalkar supported Nehru and Patel against redrawing of the map along linguistic lines. The catalyst to the creation of a States Re organization Commission was the fasting death of Telugu nationalist Potti Sriramulu. In 1956, the SRC (States Re organisation Committee) recommended creation of linguistic states of Andhra Pradesh, Kerala and Karnataka but recommended a bi lingual state for Maharashtra Gujarat, with Bombay as its capital but Vidarbha outside Maharashtra. Further, they recommended the creation of Vidharba state to unite the Marathi speaking people of former Hyderabad state with Marathi speaking areas of Central Provinces and Berar state. On 21 November 1955, demonstrators were fired upon by the police at Flora Fountain in the capital city of Bombay. Flora Fountain was subsequently renamed Hutatma Chowk or "Martyr's Crossroad" in their memory. It is estimated that in a total of 106 people were shot by security forces during the period of agitation and at different places. Morarji Desai, who was the then chief minister of Bombay State was later removed and replaced by Yashwantrao Chavan as a result of criticism related to the 21 November incident. Nehru's speech dissenting with the SRC led C. D. Deshmukh, the then Finance Minister of the Nehru Cabinet to resign his post in January 1956. This led to the creation of the predecessor movement Sanyukta Maharashtra Parishad, inaugurated on 1 November 1956, causing a great political stir and, under the leadership of Keshavrao Jedhe, a whole party meeting was held in Pune and Samyukta Maharashtra Samiti was founded on 6 February 1956. In the second general election of 1957, the Samiti defeated the stalwarts of Congress by securing 101 seats out of 133, including 12 from Bombay. The Congress party could form a government only with the support of Gujarat, Marathwada and Vidharba. The Samyukta Maharashtra Samiti achieved its goal on 1 May 1960, when the State of Bombay was partitioned into the Marathi speaking State of Maharashtra and the Gujarati speaking State of Gujarat. However Goa (then a Portuguese colony), Belgaum, Karwar and adjoining areas, which were also part of the Maharashtra envisaged by the Samiti, were not included in Maharashtra state. Prominent leaders of the Samyukta Maharashtra Samiti decided to quit the organization after 1 May 1960, but the then chairman of the Samiti, Udhavrao Patil, continued his fight for the 862 Marathi speaking villages of Karnataka that were excluded in 1960.
Нәтиже
Махараштра штаты Мумбаи және Нагпур қалаларын астана етіп, ал Гуджарат штаты Ахмадебад қаласын астана етіп, осы қозғалыс нәтижесінде 1960 жылғы 25 сәуірде Үндістан Парламенті қабылдаған Бомбейді қайта ұйымдастыру заңына сәйкес құрылды. Махараштра штатының тұңғыш бас министрі Яшвантрао Чаван басшылығымен алғашқы үкімет құрылды.
The state of Maharashtra with Mumbai and Nagpur as its capitals while Gujarat with capital Ahmedabad were formed as a result of this movement according to the Bombay Reorganisation Act, 1960 enacted by the Parliament of India on 25 April 1960. The inaugural government was formed under Yashwantrao Chavan, who became the first Chief Minister of Maharashtra.
Ескерткіштер
Хуатма Чок Смарагы Мумбайдағы Форт ауданындағы Флора фонтанының жанында салынды. Бұл ескерткіш бейбіт шеру кезінде полицияның ашық оқ атуынан қаза тапқан 106 шейіттің естелігіне арналған. "Самьюкта Махараштра Смрути Далан" 2010 жылы Дадарда салынды. Онда Махараштраның құрылу тарихы және қозғалыстың бастауы туралы мәліметтер көрсетілген. 2800 шаршы фут аумақты алып жатқан 3 қабатты галерея – мұражай мен өнердің біріккен орны.
Hutatma Chowk Smarak was created besides the Flora Fountain in the Fort, Mumbai. It was created in the memory of 106 Martyrs who were killed in an open firing of the police during a peaceful protest. Samyukta Maharashtra Smruti Dalan was constructed in 2010 at Dadar. It displays the history of the formation of Maharashtra and origins of the movement. Spread over an area of 2,800 sq ft, the 3 storey gallery is a confluence of museum and art.
Танымал мәдениет
"Хутатма" – Anjali Patil, Vaibhav Tatwawadi, Mohan Agashe және Sachin Khedekar есімді актерлер қатысқан, Zee5 телеарнасында көрсетілетін маратхи веб-сериалы. Бұл сериал осы қозғалысқа қатысқан адамдардың күресін көрсетеді. Сальман Рушдидің Букер сыйлығын жеңіп алған "Орта түннің балалары" атты классикалық романы Самиукта Махараштра және Махагужарат қозғалыстарының фондық оқиғасын қамтиды.
Hutatma a Marathi webseries on Zee5 starring Anjali Patil, Vaibhav Tatwawadi, Mohan Agashe, and Sachin Khedekar is based on the challenges faced by the people who participated in this Movement. Midnight's Children, a classic by Salman Rushdie, which won the Booker Prize has a backdrop of both the Samyukta Maharashtra movement as well as the Mahagujarat movement.