Кіріспе

Бейсболда сынған доп – бұл соққыға жақындаған кезде түзу қозғалмайтын доп; ол бүйірге немесе төмен қарай қозғалады, кейде екеуі де (слайдерге қараңыз). "Сынған доп" деген атаумен нақты бір допты атамайды, бұл қисық, слайдер немесе бұрандалы сияқты "сынуға" ұшырайтын кез келген доп. Көбінесе сынған доптарды қолданатын тақталаушыны "жөнқболшы" деп атайды. Сынған допты ұстап алушыға тікелей доптан ұстау қиынырақ, себебі сынған доптар кейде тақтаға жеткенше жерге тиіп қалады (қасақана немесе қасақана емес). Оң қолмен тақталайтын ойыншы үшін қисық доп төмен және солға қарай қозғалады. Сол қолмен тақталайтын ойыншы үшін ол төмен және оңға қарай қозғалады. Сынған допты тоқтату үшін ұстап алушы ойланып, дайындалуы керек. Сонда тақталаушы ұстап алушыға, ал ұстап алушы өзіне сенімі болуы керек, топыраққа түскен кез келген допты тоқтату үшін; егер базада жүгірушілер болса, доп ұстап алушыдан қашып кетсе, олар алға жылжиды. (Тақталаушы оң немесе сол қолымен тақталай ма, соған қарай ұстап алушы денесін қай бағытта бұруы керектігі анықталады. Бұл қажетті қозғалыс соққышыға келесі доптың бағытын көрсетуі мүмкін; сондықтан тәжірибелі ұстап алушы допқа дайындалғанда ниеттерін жасыруы керек.) Егер сынған доп сынылмаса, ол "ілулі" сынған доп деп аталады, нақтырақ айтқанда, "ілулі" қисық немесе тіпті нақтырақ "цемент араластырғыш" – егер ол "ілулі" слайдер болса, ол жай ғана айналады. "Ілулі" доп биік, баяу допты көрсетеді, оны соққышы оңай көреді және көбінесе қосымша базаны немесе хоум-ранды ұтып алуға мүмкіндік береді. Дон Маттингли "Хитинг оңай: .300-ге соққы берудің ABC-сі" еңбегінде "сынған допты соғу – сіз үйренуге тиіс ең қиын нәрселердің бірі" деп жазды, себебі доптың соққы аймағындағы өте қысқа уақыты.

Физика

Жалпы, Магнус эффекті физика заңдарын сипаттайды, олар допты қисық қылып тастауға мүмкіндік береді. Жылдам доп ауада кері айналып ұшады, бұл бейсболдың алдындағы және астындағы ауада жоғары қысым аймағын құрайды. Бейсболдың көтеріңкі тігістері доптың шекаралық қабатын дамыту қабілетін күшейтеді, соның салдарынан жоғарғы және төменгі аймақтар арасындағы қысымның айырмашылығы артады. Доптың жоғары қысымға енуі гравитацияның әсерін ішінара тежейді. Осылайша, жылдам доп 60 фут 6 дюйм қашықтыққа, айналмасыз (ноклбол эффектін ескермей) лақтырылған допқа қарағанда аз түседі. Ал керісінше, жоғары айналыммен тасталған доптың үстінде жоғары қысым аймағы пайда болады, бұл допты ұшу кезінде төмен қарай бұрады. Бұрышты доп гравитацияны тежеудің орнына, қосымша төмен қарай күш қосады, соның нәтижесінде доп ұшу кезінде күрт түседі.

Тарих

Бейсбол туралы аңыз бойынша, бұрылыс допты 1870-ші жылдардың басында Кэнди Каммингс ойлап тапқан деседі, бірақ бұл мәлімдеме даулы. "Скеуболдың" немесе бұрылыс доптың алғашқы көрсетілісі 1870 жылдың тамызында Бруклиндегі Капитолий алаңында Фред Голдсмит арқылы жасалды. 1869 жылы "Нью-Йорк Клиппер" газетінің тілшісі Фонни Мартинді "доп ешқашан түзу сызықпен келмейтін, кері қисықпен ұрып алуға өте қиын соққышы" деп сипаттады. Егер бұл байқау дұрыс болса, онда бұл Каммингс пен Голдсмитке дейінгі уақытқа жатады. 1876 жылы бұрылыс допты жетілдірген алғашқы университет бейсболшысы – қазір Кейс Вестерн Резерв университеті деп аталатын Вестерн Резерв колледжінің студенті Кларенс Эмир Аллен болды, ол ешқашан бір ойынға да жеңілген емес. Аллен де, оның командаласы Джон П. Барден де 1870-ші жылдардың соңында бұрылыс допты қолданғаны үшін танымал болды. 1880-ші жылдардың басында Нью-Йорктегі Гамильтон колледжінің питчері Клинтон Сколард (1860–1932) өзінің бұрылыс доптарымен аты шықты, кейіннен ол белгілі американдық ақын ретінде танылды. 1885 жылы балалар журналы "Сент Николас" "Ғылым қалай жеңіске жетті" деген мақала жариялады. Онда бір бала қарсыластарының соққыларын жеңу үшін бұрылыс допты қалай меңгергені туралы айтылған. "Нью-Йорк Клиппер" 1863 жылдың 26 қыркүйегінде Принстон университетінде (сол кезде Нью-Джерси колледжі) өткен ойын туралы хабарлағандай, Ф. П. Генридің "допты күшті бұрып баяу лақтыруы жылдам лақтырудан жеңіске жетті". 1866 жылға қарай Принстонның көптеген ойыншылары "қисық доптарды" лақтып, соққы беріп жүрді. Гарвард университетінің президенті Чарльз Элиот бұрылыс допқа қарсы болды, оны Гарвард студенттеріне лайық емес, адал емес тәжірибе деп мәлімдеді. 1884 жылы Йель университетінде өткен спорт конференциясында сөз сөйлеген спикер (Гарвардтан келгені саналады, мүмкін Гарвард президентінің туысы, профессор Чарльз Элиот Нортон) былай деді: "Питчердің допты батушыға адал, тікелей жолмен жеткізуінің орнына, соңғысы оны соққыға түсіру үшін күшін барынша жұмсауы керек, енді ол оны бұрау арқылы оны жаңылыстыруға тырысады – менің ойымша, осылай аталады. Ал мұны спорт ғылымы мен шеберліктің соңғы жеңісі деп қарастырады. Мен сізге тоқтату уақыты келді деймін! Спорттағы мақтан тұтатын прогресс алдамшылық пен көсеге бойлау бағытында болғанда". Бұрынғы кезде Томми Бриджес, Боб Феллер, Виржил Траккс, Герб Скор, Камило Паскуаль және Сэнди Куфакс сияқты жетекші лига питчерлерінің бұрылыс доптары ерекше деп есептелді.