Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түркі және Кайкос аралдарының тарихнамасы
Chronicle of the Turks and Caicos Islands
Еуропалық отарлаудан бұрын Түркі және Кайкос аралдарында тайно және лукайя тайпалары қоныстанған. Қазіргі Түркі және Кайкос аралдары еуропалықтардың назарына алғаш рет 1512 жылы түскен. Келесі ғасырларда аралдар бірнеше еуропалық державалардың иелігіне өтіп, соңында Британ империясы бақылауға алды. Ұзақ жылдар бойы аралдар Бермуда, Багам және Ямайка арқылы тікелей басқарылмады. 1973 жылы Багам аралдары тәуелсіздік алғаннан кейін аралдарға жеке губернатор тағайындалды және осы күнге дейін дербес британдық теңізден тыс аумақ статусын сақтап келеді. 2009 жылдың тамызында Ұлыбритания министрлердің жемқорлыққа қатысты айыпталуына байланысты Түркі және Кайкос аралдарының өзін-өзі басқару құқығын тоқтатты. 2012 жылдың қараша айында өткен сайлаулардан кейін аралдардағы жергілікті билік қайта жаңғыртылды.
Before European colonization, the Turks and Caicos Islands were inhabited by Taíno and Lucayan peoples. The first recorded European sighting of the islands now known as the Turks and Caicos occurred in 1512. In the subsequent centuries, the islands were claimed by several European powers with the British Empire eventually gaining control. For many years the islands were governed indirectly through Bermuda, the Bahamas, and Jamaica. When the Bahamas gained independence in 1973, the islands received their own governor, and have remained a separate autonomous British Overseas Territory since. In August 2009, the United Kingdom suspended the Turks and Caicos Islands' self government following allegations of ministerial corruption. Home rule was restored in the islands after the November 2012 elections.
Колонияға дейінгі тарих
1492 жылы Кристофер Колумб жаңа әлемді зерттеу сапары кезінде Гранд-Тюрк астанасына аяқ басқанға дейін көп бұрын, Түркс және Кайкос аралдарында тайно және лукаян халықтары мекен еткен. Осы алғашқы қоныс аударушылар теңізшілік, тұз жинау және егіншілік салаларында бай мұра қалдырды, ол бүгінге дейін сақталған. "Каноэ", "Кариб" және "Кайкос" сияқты сөздер аравак тілінен шыққан. Елдің аты да осы ең алғашқы тұрғындармен байланысты. "Түркс" атауы жергілікті түркінің бас кактусына сілтеме жасайды, ал "Кайкос" – лукаян тіліндегі "caya hico" деген сөзден алынған, ол "аралдар тізбегі" деген мағынаны білдіреді. Бұл сөздер алғашқы колонизатор Бернард Кайкос арқылы жергілікті тілге енген. Шамамен 700 жыл бойы Түркс және Кайкос аралдарында тайно және лукаян халықтары ғана тұрған, олар негізінен Мидл-Кайкос және Гранд-Тюрк аралдарына қоныстанған. Олар бейбіт өмір сүрген және егіншілік, балық аулау және бағбандалықпен айналысқан. Олар аралдардың дамылмаған бөліктерінде әлі де кездесетін 50-ге жуық өсімдік түрін өсірген. Ұрпақтан-ұрпаққа жеткен тағы бір ерекшелік – ұлуларға, әсіресе конхқа деген құштарлық, ол бүгінге дейін Caicos Conch фермасының жұмысының арқасында мол. Бұл ферма әлемдегі жалғыз конх шаруашылығы болып табылады. 2017 жылы "Ирма" және "Мария" дауылдарынан зардап шеккеннен кейін ол жабылды.
Long before Christopher Columbus first set foot on the capital island of Grand Turk during his discovery voyage of the new world in 1492, the islands of the Turks and Caicos were inhabited by Taino and Lucayan peoples. These original settlers left a rich heritage of seafaring, salt raking and farming, which still lingers on today. Words such as "canoe", Caribbean and "caicos" are derived from the Arawak language. Even the name of the country comes from these earliest inhabitants. Turks is a reference to the indigenous Turk's head cactus and Caicos is from the Lucayan term "caya hico" meaning string of islands, words which entered the natives' language through an early colonist, Bernard Caicos. For almost 700 years, the Taino and Lucayan were the sole residents of the islands, settling mainly in Middle Caicos and Grand Turk. They lived peacefully and were skilled in farming, fishing and gardening. They cultivated almost 50 types of plants, some of which can still be found on undeveloped sections of the islands. Another peculiarity that has been passed down through the generations is a love of shellfish, particularly conch – which is actually available in abundance to this day, thanks to the work of the Caicos Conch farm, the only commercial conch farm in the world. It closed after damages caused by Hurricane Irma and Hurricane Maria in 2017.
Елді мекендеуге дейінгі отаршылдық тарихы
1492 жылы Колумб келгеннен кейін көп ұзамай Лукайя цивилизациясы жойылып, аралдар шамамен 30 жыл бойы сиреп қалды. Кейко аралы атауын Лукайя тілінен алған, мағынасы – «аралдар тізбегі». Түркі аралдары түркілік шапка кактусы, Melocactus intortus, оның қызыл гүлшоғы Осман империясының соңында түрік еркектері киген фес бас киіміне ұқсайды деп аталған. 18 ғасырдың көп бөлігінде Бермуда мен Багам аралдары арасында дерлік соғыс жағдайы болды. 1701 жылы багамдықтар бермудалық «Сифлауэр» кемесін басып алғанда, Бермуда губернаторы Беннетт бермудалық кемелерге маркалық хаттар беруге бұйрық берді. Багам аралдарымен құқықтық күрес 1766 жылы Багам аралдарындағы корольдің өкілі Эндрю Симмер өз билігімен бермудалықтарға Түркілерде заң шығару және салық салу туралы конституция жазған кезде басталды. Мемлекеттік хатшы лорд Хиллсборо король атынан бермудалықтардың Түркілердегі қызметіне кедергі келтірмеу немесе шектеме қоймау туралы бұйрық шығарды. Осы бұйрықтың нәтижесінде Симмердің конституциясы таратылды. Бермудалықтар Түркілерде өздерін басқару үшін комиссарлар тағайындады, бұл жергілікті корольдік агенттің келісімімен жасалды. Олар жақсы басқару үшін ережелер жасады, бірақ Багам губернаторы Ширли Түркілерге арналған өз ережелерін жасады және оның ережелеріне қол қоймаған ешкім тұз шаюда жұмыс істей алмайды деп бұйырды. Содан кейін бір тұз жинаушы ұсталды, тұз табалары күшпен тартып алынып, бөлінді. Багам үкіметі 1768 жылы Түркілерге сот органдарын тағайындауға тырысты, бірақ бермудалықтар оларды қабылдамады. 1773 жылы Багам үкіметі Түркілерде өндірілген тұзға салық салуға тырысатын заң қабылдады, бірақ бермудалықтар оны төлеуден бас тартты. 1774 жылы Багамдықтар осыған ұқсас тағы бір заң қабылдады және оны Корольдің келісіміне ұсынды. Тақ бұл заңды Бермуда үкіметіне жіберді, ол оған қарсылық білдірді және Багамдықтардың Түркілерге қатысты билігін қабылдамады. Соның салдарынан Король Заңға Түркілерді қамтуға келісім бермеді, ал соңында қабылданған түрінде Багам аралдары, бірақ Түркілер кірді. Бермудалықтар Түркілерде өздерінің ережелері бойынша, корольдік агенттің келісімімен 1780 жылға дейін басқаруды жалғастырды, осы ережелердің ресми нұсқасы Тақтың келісімін алу үшін ұсынылғанға дейін. Бұл ережелердің корольдік бұйрық ретінде жариялануы, барлық британдықтардың Түркілерде тұз жинауға құқығы бар екенін («еркін еркіндік») айтты, егер олар ережелерге сәйкес келсе, бұл Багамдықтардың Түркілерге қатысты билігін жоққа шығарды. Жоғары билік олардың Бермуданың Түркілердегі қызметіне кедергі келтіру құқығын жоққа шығарғанына қарамастан, Багам үкіметі бермудалықтарды мазалауын жалғастырды (Түркілердің тұз саудасының тиімділігін ескере отырып, бұл таңқаларлық емес). Түркілердің тұз өнеркәсібі негізінен Бермуданың қорғауында болғанмен, ол 17 ғасыр бойы барлық британдықтардың сол жерде тұз жинау құқығы ретінде қарастырылды және Багамдықтардың аз саны қатысқан. 1783 жылы француздар Гранд-Түркке күш түсірді, оны сол кездегі капитан Горацио Нельсон басқарған 100 адамнан тұратын британдық күш шығара алмады. Осыдан кейін Багамдықтар Түркілерге қайта оралу үшін баяу болды, ал Бермудалықтар тұз өндіруді тез қайтадан бастады, тұз жинауға болатын алты ай ішінде жыл сайын Түркілерге алпыстан жетпіс беске дейін кеме жіберді. Бір мыңға жуық бермудалықтар тұз өндірумен айналысатын Түркілерде жыл бойы жұмыс істеді, ал өнеркәсіп өнімді болды. Багам аралдары, осы уақытта, қазір тәуелсіз американдық отарлардан лоялисттік босқындарды қабылдауда айтарлықтай шығындарға ұшырап, қажетті қаражат үшін Түркі тұзын салықтау идеясына оралды. Багам үкіметі Түрк аралдарына баратын барлық кемелерге алдымен Нассаудан лицензия алуды бұйырды. Бермудалықтар бұған қарсы шықты. Осыдан кейін Багам билігі 1786 жылы Бермудадағы «Достық» және «Фанни» кемелерін басып алды. Көп ұзамай Гранд-Кайкос аралында Бермуданың үш кемесі тұтқындалды, олар француз кемесінен 35 000 долларлық тауарды алып шықты. Француз каперлері сол кезде Бермуданың сол аймақтағы операцияларына қауіп төндіріп отырды, бірақ Багамдықтар олардың басты қамы болды. Багам үкіметі Түркілердің тұзына салық салды, оларды Багам аралдарына қосып, Багам парламентіне олардың өкілі ретінде орын берді. Бермудалықтар да бұл әрекеттерден бас тартты, бірақ Багамдықтардың үнемі қысымы тұз өнеркәсібінде төмендеу әсерін тигізді. 1806 жылы Бермудалық кедендік органдар Багамдықтардың аннексиясын мойындауға көшті, Түркі мен Бермуда арасындағы еркін сауданы тоқтату арқылы (бұл көптеген құл бермудалықтарға әсер етті, олар, бос адамдар сияқты, Түркілерде тек маусымдық түрде тұрып, жыл соңында Бермудадағы үйлеріне оралды). Сол жылы француз каперлері Түркілерге шабуыл жасады, кемелерді өртеп, үлкен кемемен қашып кетті. Багамдықтар көмектесуден бас тартты, ал Ямайкадағы Адмиралтейлік Түркілер олардың юрисдикциясынан тыс екенін мәлімдеді. 1813 жылдың тамызында және 1815 жылдың қазанында болған екі дауыл екі жүзден астам ғимаратты қиратты, маңызды тұз қоймаларын жойды және көптеген кемелерді батырды. 1815 жылға қарай АҚШ, Түркі тұзының негізгі тапсырыс берушісі, Ұлыбританиямен (және демек Бермудамен) үш жылдан бері соғыста болып, тұздың басқа көздерін тапқан. Дауылдың салдарынан және нарықтың жоғалтуынан көптеген бермудалықтар Түркілерді тастап кетті, ал қалғандары соншалықты күйрегендіктен, 1819 жылы Багам губернаторының келуін құптады. Британ үкіметі саяси бақылауды Багам аралдарына берді, және Түркі мен Кайкос аралдары 1840 жылдарға дейін оның құрамында қалды. Бірақ бермудалық тұз жинаушы Мэри Принс «Мэри Принс тарихында» Бермуданың сол жердегі қызметі туралы қатты айыптау жазды, бұл кітап империядағы құлдарды 1834 жылы азат етуге көмектесетін жойқын қозғалысты күшейтті.
Shortly after Columbus arrived in 1492, the Lucayan civilization disappeared and the islands remained sparsely populated for about 30 years. The island Caico[s] received its name from the Lucayan caya hico, meaning 'string of islands'. The Turks Islands were named after the Turk's cap cactus, Melocactus intortus, whose red cephalium resembles the fez hat worn by Turkish men in the late Ottoman Empire. A virtual state of war existed between Bermuda and the Bahamas through much of the 18th century. When the Bermudian sloop Seaflower was seized by the Bahamians in 1701, the response of Bermuda Governor Bennett was to issue letters of marque to Bermudians vessels. The legal struggle with the Bahamas began in 1766, when the King's representative in the Bahamas, Andrew Symmer, on his own authority, wrote a constitution which legislated for and taxed the Bermudians on the Turks. The Secretary of State, Lord Hillsborough, for the Crown, issued orders that the Bermudian activities on the Turks should not be obstructed or restrained in any way. As a result of this order, Symmer's constitution was dissolved. The Bermudians on the Turks appointed commissioners to govern themselves, with the assent of the King's local agent. They drew up regulations for good government, but the Bahamian governor Shirley drew up his own regulations for the Turks and ordered that no one might work at salt raking who had not signed assent to his regulations. Following this, a raker was arrested and the salt pans were seized and divided by force. The Bahamas government attempted to appoint judicial authorities for the Turks in 1768, but these were refused by the Bermudians. In 1773 the Bahamian government passed an act attempting to tax the salt produced in the Turks, but the Bermudians refused to pay it. In 1774, the Bahamians passed another, similar act, and this they submitted for the Crown's assent. The Crown passed this act on to the Bermudian government which objected to it, and which rejected Bahamian jurisdiction over the Turks. The Crown, as a consequence, refused assent of the Act as applied to include the Turks, and, in the form in which it finally passed, the Bahamas, but not the Turks, were included. The Bermudians on the Turks continued to be governed under their own regulations, with the assent of the royal agent, until 1780, when a more formal version of those regulations was submitted for the assent of the Crown, which was given. Those regulations, issued as a royal order, stated that all British subjects had the right ("free liberty") to rake and gather salt on the Turks, providing that they conformed to the regulations, which expressly rejected Bahamian jurisdiction over the Turks. Despite this refutation by a higher authority of their right to impinge upon Bermudian activities on the Turks, the Bahamian government continued to harass the Bermudians (unsurprisingly, given the lucrativeness of the Turks salt trade). Although the salt industry on the Turks had largely been a Bermudian preserve, it had been seen throughout the 17th century as the right of all British subjects to rake there, and small numbers of Bahamians had been involved. In 1783, the French landed a force on Grand Turk which a British force of 100 men, under then Captain Horatio Nelson, was unable to dislodge. Following this, the Bahamians were slow to return to the Turks, while the Bermudians quickly resumed salt production, sending sixty to seventy five ships to the Turks each year, during the six months that salt could be raked. Nearly a thousand Bermudians spent part of the year on the Turks engaged in salt production, and the industry became more productive. The Bahamas, meanwhile, was incurring considerable expense in absorbing loyalist refugees from the now independent American colonies, and returned to the idea of taxing Turks salt for the needed funds. The Bahamian government ordered that all ships bound for the Turk Islands obtain a license at Nassau first. The Bermudians refused to do this. Following this, Bahamian authorities seized the Bermuda sloops Friendship and Fanny in 1786. Shortly after, three Bermudian vessels were seized at Grand Caicos, with $35,000 worth of goods salvaged from a French ship. French privateers were becoming a menace to Bermudian operations in the area, at the time, but the Bahamians were their primary concern. The Bahamian government re introduced a tax on salt from the Turks, annexed them to the Bahamas, and created a seat in the Bahamian parliament to represent them. The Bermudians refused these efforts also, but the continual pressure from the Bahamians had a degrative effect on the salt industry. In 1806, the Bermudian customs authorities went some way toward acknowledging the Bahamian annexation when it ceased to allow free exchange between the Turks and Bermuda (this affected many enslaved Bermudians, who, like the free ones, had occupied the Turks only seasonally, returning to their homes in Bermuda after the year's raking had finished). That same year, French privateers attacked the Turks, burning ships and absconding with a large sloop. The Bahamians refused to help, and the Admiralty in Jamaica claimed the Turks were beyond his jurisdiction. Two hurricanes, the first in August, 1813, the second in October, 1815, destroyed more than two hundred buildings, significand salt stores, and sank many vessels. By 1815, the United States, the primary client for Turks salt, had been at war with Britain (and hence Bermuda) for three years, and had established other sources of salt. With the destruction wrought by the storm, and the loss of market, many Bermudians abandoned the Turks, and those remaining were so distraught that they welcomed the visit of the Bahamian governor in 1819. The British government eventually assigned political control to the Bahamas, which the Turks and Caicos remained a part of until the 1840s. One Bermudian salt raker, Mary Prince, however, was to leave a scathing record of Bermuda's activities there in The History of Mary Prince, a book which helped to propel the abolitionist cause to the 1834 emancipation of slaves throughout the Empire.
Багам және Ямайка юрисдикциялары
Аралдар 1848 жылға дейін Багам аралдарының құрамында болды, содан кейін тұрғындары Ямайка губернаторының бақылауымен кеңес президенті басқаратын жеке колония болу үшін өтініш білдірді. Бұл экономикалық жағдайды қиындатты. 1873 жылы аралдар комиссар мен Заңнамалық кеңес арқылы Ямайкаға қосылды; 1894 жылы бас колониялық шенеунік комиссар болып қайта аталды. 1917 жылы Канаданың премьер-министрі Роберт Борден Түрк және Кайкос аралдарын Канадаға қосуды ұсынды, бірақ бұл ұсынысты британ премьер-министрі Дэвид Ллойд Джордж қабылдамады. Аралдар Ямайканың тәуелділігі ретінде қала берді. Аралдар 1959 жылға дейін Ямайканың тәуелділігі болып қала берді, содан кейін әкімшілік басшысымен өз әкімшілігін алды, бірақ Ямайка губернаторы аралдардың губернаторы болып қалды. 1962 жылдың тамызында Ямайка Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін, Түрк және Кайкос аралдары тәждік колониясына айналды. 1965 жылдан бастап Багам аралдарының губернаторы сонымен қатар Түрк және Кайкос аралдарының губернаторы болып, аралдардың істерін қадағалады. 1950 жылдан 1981 жылға дейін АҚШ Гранд-Түркте зымыранды бақылау станциясына ие болды. Американың ғарыш бағдарламасының басында NASA оны пайдаланды. 1962 жылы жер төңірегінде үш рет айналғаннан кейін американдық ғарышкер Джон Гленн жақын маңдағы мұхитқа сәтті қонды және Гранд-Түрк аралына қайтарылды. Тұз өнеркәсібі, сондай-ақ шағын губка және қымыз экспорты Түрк және Кайкос аралдарын қамтамасыз етті (бірақ халықтың өсуі шектеулі болды және экономика тоқырады). 1960 жылдары американдық инвесторлар аралдарға келді, Прово аралында әуежай құрылысын қаржылады және архипелагтың алғашқы қонақ үйін, "Үшінші тасбақаны" салды. Туристердің ағыны басталып, тұз экономикасын толықтырды. "Клуб Мед" көп ұзамай Грейс-Бейде курорт ашты. 1980 жылдары Club Med әуежайды кеңейтіп, үлкен ұшақтарды қабылдауға мүмкіндік берді, содан бері туризм біртіндеп өсіп келеді. Бүгінде Түрк және Кайкос аралдарында шетелдік жұптардың үйленуі жиі кездеседі.
The islands remained part of the Bahamas until 1848, when the inhabitants successfully petitioned to be made a separate colony governed by a council president under the supervision of the governor of Jamaica. This arrangement proved to be a financial burden. In 1873, the islands were annexed to Jamaica with a commissioner and a Legislative Board; in 1894, the chief colonial official was restyled commissioner. In 1917, Canadian Prime Minister Robert Borden suggested that the Turks and Caicos join Canada, but this suggestion was rejected by British Prime Minister David Lloyd George. The islands remained a dependency of Jamaica. The islands remained a dependency of Jamaica until 1959, when they received their own administration under an administrator, although the governor of Jamaica remained the governor of the islands. When Jamaica was granted independence from Britain in August 1962, the Turks and Caicos Islands became a crown colony. From 1965 the governor of The Bahamas was also governor of the Turks and Caicos Islands and oversaw affairs for the islands. From 1950 to 1981, the United States had a missile tracking station on Grand Turk. In the early days of the American space program, NASA used it. After his three earth orbits in 1962, American astronaut John Glenn successfully landed in the nearby ocean and was brought back ashore to Grand Turk island. The salt industry, along with small sponge and hemp exports, sustained the Turks and Caicos Islands (only barely, however; there was little population growth and the economy stagnated) until in the 1960s American investors arrived on the islands and funded the construction of an airstrip on Provo Island and built the archipelago's first hotel, "The Third Turtle". A small trickle of tourists began to arrive, supplementing the salt economy. Club Med set up a resort at Grace Bay soon after. In the 1980s, Club Med funded an upgrading of the airstrip to allow for larger aircraft, and since then, tourism has been gradually on the increase. It is common for foreign couples to be married in the Turks and Caicos Islands today.
Өзін-өзі басқару
Багам аралдары 1973 жылы тәуелсіздік алған кезде, Түркі және Кайкос аралдары өз губернаторына ие болды (соңғы әкімші қайта құрылды). 1974 жылы Канаданың Жаңа демократиялық партиясының депутаты Макс Салтсман аралдарды Канадаға қосу туралы заң жобасын қолдануға тырысты, бірақ ол Канаданың Өкілдер палатасында қабылданбады. Аралдар өзінің алғашқы конституциясын 1976 жылдың 30 тамызында қабылдады, бұл Конституция күні, ұлттық мереке. Содан бері аралдарда өз үкіметтері бар, олардың басшысы – бас министр (қазіргі премьер-министр). 1976 жылы Түркі және Кайкос аралдарындағы алғашқы жалпы сайлауда жеңіске жеткен «Жагс» Маккартни басшылығындағы Халықтық демократиялық қозғалысы (ХДҚ) аралдардың толық тәуелсіздік саясатын жүзеге асыру үшін қажетті негізді және инфрақұрылымды құруға тырысты. Алайда, Маккартнидің ерте қайтысынан кейін ел басшылығына сенім азайды. 1980 жылы биліктегі тәуелсіздікті қолдайтын Халықтық демократиялық қозғалысы (ХДҚ) британ үкіметімен келісімге келді: егер ХДҚ сол жылғы сайлауда қайта сайланса, 1982 жылы тәуелсіздік беріледі. Бұл сайлау тәуелсіздік мәселесі бойынша референдум болды. ХДҚ британдық үкіметтің жалғасуын қолдаған Прогрессивті ұлттық партияға (ПҰП) жеңілді. ПҰП-нің басшысы Норман Сондерс бас министр болды және 1984 жылғы сайлауда тағы да жеңіске жетті. Осы оқиғалардың нәтижесінде тәуелсіздік мәселесі саяси аренадан көтерілді. Алайда 1985 жылы Сондерс және оның екі серігі АҚШ-та есірткі қылмысына қатысқандары үшін сотталды. ПҰП келесі сайлауларда жеңіске жетті, бірақ 1986 жылдың 24 шілдесінде губернатор үкіметті таратып, өрт және алаяқтық туралы айыптаулар бойынша есептен кейін оны кеңесші кеңеспен алмастырды. Бұл есепте бас министр Сондерс, Натаниел Фрэнсис және тағы төрт ПҰП лауазымды тұлғасы билік етуге жарамсыз деп танылды. 1986 жылы конституция тоқтатылды, бірақ 1988 жылдың 5 наурызында қайта жаңартылды және түзетілді. Осы аралықта екі Консультативтік кеңес жұмыс істеді, олардың құрамына Прогрессивті ұлттық партия (ПҰП), Халықтық демократиялық қозғалысы (ХДҚ) және ПҰП-тан бөлініп шыққан Ұлттық демократиялық альянс (ҰДА) мүшелері кірді.
When the Bahamas gained independence in 1973, the Turks and Caicos received their own governor (the last administrator was restyled). In 1974, Canadian New Democratic Party MP Max Saltsman tried to use his Private Member's Bill for legislation to annex the islands to Canada, but it did not pass in the House of Commons of Canada. The islands adopted their first constitution on 30 August 1976, which is Constitution Day, the national holiday. Since then, the islands have had their own government headed by a chief minister (now premier). The winning party of Turks and Caicos' first general election in 1976, the People's Democratic Movement (PDM) under "Jags" McCartney, sought to establish a framework and accompanying infrastructure in the pursuit of an eventual policy of full independence for the islands. However, with the early death of McCartney, confidence in the country's leadership waned. In 1980, the ruling pro independence party, the People's Democratic Movement (PDM), agreed with the British government that independence would be granted in 1982 if the PDM was reelected in the elections of that year. That election was effectively a referendum on the independence issue. The PDM lost the elections to the Progressive National Party (PNP), which supported continued British rule. The PNP's leader, Norman Saunders, became chief minister, and won again the 1984 elections. With these developments, the independence issue largely faded from the political scene. However, in 1985 Saunders and two associates were convicted in the USA on drug charges. The PNP emerged victorious from the following by elections, but on 24 July 1986, the governor dissolved the government and replaced it with an advisory council after a report on allegations of arson and fraud found that the chief minister post Saunders, Nathaniel Francis, along with four other PNP officials were unfit to rule. The constitution was suspended in 1986, but restored and revised 5 March 1988. In the interim two Advisory Councils took over with members from the Progressive National Party (PNP), People's Democratic Movement (PDM) and National Democratic Alliance (NDA), which was a splinter group from the PNP:
Губернатор мен кеңесші кеңестің мұқият басшылығымен Түркі және Кайкос аралдарының жаңа конституциясы жасалды және 1988 жылы сайлау өтті, онда ПҰП үлкен артықшылықпен жеңіске жетті, ал Вашингтон Мисик жаңа бас министр болды. Түркі және Кайкос аралдарындағы сайлау 2003 жылдың 24 сәуірінде және 2007 жылдың 9 ақпанында Майкл Мисик басшылығындағы ПҰП екеуінде де жеңіске жетті. Майкл Мисик басшылығындағы Прогрессивті ұлттық партия он үш орынға ие болды, ал Флойд Сеймур басшылығындағы Халықтық демократиялық қозғалысы екі орынға ие болды. 2006 жылдың 9 тамызында жаңа конституция күшіне енді, бірақ 2009 жылы оның бір бөлігі тоқтатылды және түзетілді. 2006 жылғы конституцияға сәйкес үкімет басшысы – сайланған партияның жетекшісі болып тағайындалатын премьер-министр. Кабинет үш экс-официо мүшеден және Ассамблея палатасының мүшелерінен губернатор тағайындаған бес мүшеден тұрды. Бірпалаталы Ассамблея палатасы 21 орыннан тұрады, оның 15-і халық сайлауы арқылы сайланады; мүшелердің өкілеттік мерзімі төрт жылды құрайды. Алайда, 2000-шы жылдардың ортасында аралдардың тәуелсіздігі мәселесі қайта көтерілді. 2006 жылдың сәуірінде ПҰП премьер-министрі Майкл Мисик өз партиясының аралдар үшін Ұлыбританиядан тәуелсіздікті «соңғы мақсат» деп қарастыратынын, бірақ қазіргі уақытта емес екенін растады. 2008 жылы Мисикке қарсыластары оны Мисик әкімшілігінің сыбайлас жемқорлығы туралы есептерді зерттеген тергеу комиссиясынан қашу үшін аралдардың тәуелсіздігіне қарай жылжығаны үшін айыптады. 2008 жылы британдық парламент мүшелері жүргізген кәдімгі тексеруден кейін әкімшілік Түркі және Кайкос аралдарында жоғары деңгейдегі лауазымды адамдардың сыбайлас жемқорлығы туралы бірнеше хабарлама алды, губернатор Ричард Таухер сыбайлас жемқорлыққа қатысты тергеу комиссиясын тағайындау туралы жариялады. Сол жылы премьер Мисик өзі сыбайлас жемқорлық тергеуінің басты нысанына айналды. 2009 жылдың наурыз айында ол қысыммен отставкаға кетті. Нәтижесінде губернатор Гордон Ветрель жергілікті үкіметті тоқтатты және британдықтар тікелей басқаруды өз қолына алды, ол 2009 жылдың тамызынан бастап 2012 жылдың қарашасындағы жалпы сайлауға дейін жаңа (15 қазан 2012) конституция бойынша жалғасты.
Under the careful guidance of the governor and the advisory council, a new constitution of the Turks and Caicos Islands was created and elections held in 1988, with the PNP winning by a landslide, and Washington Misick becoming the new chief minister. Elections in the Turks and Caicos Islands were held on 24 April 2003 and again on 9 February 2007 with the PNP, led by Michael Misick, winning both. The Progressive National Party, led by Michael Misick, held thirteen seats, and the People's Democratic Movement, led by Floyd Seymour, held two seats. A new constitution came into force on 9 August 2006, but was in parts suspended and amended in 2009. Under the 2006 constitution, the head of government was the premier, filled by the leader of the elected party. The cabinet consisted of three ex officio members and five appointed by the governor from among the members of the House of Assembly. The unicameral House of Assembly consisted of 21 seats, of which 15 were popularly elected; members serve four year terms. However, in the mid 2000s, the issue of independence for the islands was again raised. In April 2006, PNP Premier Michael Misick reaffirmed that his party saw independence from Britain as the "ultimate goal" for the islands, but not at the present time. In 2008, opponents of Misick accused him of moving toward independence for the islands to dodge a commission of inquiry, which examined reports of corruption by the Misick Administration. In 2008, after members of the British parliament conducting a routine review the administration received several reports of high level official corruption in the Turks and Caicos, Governor Richard Tauwhare announced the appointment of a Commission of Enquiry into corruption. The same year, Premier Misick himself became the focus of the corruption investigation. He resigned under fire in March 2009. As a result, Governor Gordon Wetherell suspended the local government and the British took over direct rule which lasted from August 2009 until the general elections of November 2012 under a new (15 October 2012) constitution.
Сыбайлас жемқорлық туралы жанжал және өзін-өзі басқаруды тоқтату
2008 жылы британдық парламент мүшелері әкімшілікке жүйелі тексеру жүргізгеннен кейін Түркі және Кайкос аралдарында жоғары деңгейдегі лауазымды тұлғалардың сыбайлас жемқорлығы туралы бірнеше хабарлама алды. Сол жылы премьер-министр Майкл Мисик өзі Пуэрто-Рикода тұратын американдық азамат ретінде танылған әйел оны жыныстық шабуыл жасады деп айыптағаннан кейін қылмыстық тергеудің назарына ілікті, бірақ ол бұл айыптауды күшпен жоққа шығарды. 2009 жылдың 16 наурызында Ұлыбритания жүйелі жемқорлықтың салдарынан аралдардағы өзін-өзі басқаруды тоқтата тұрып, билікті жаңа губернатор Гордон Ветреллге беру туралы мәлімдеді. 2009 жылдың 18 наурызында Ұлыбритания министрлерінің кеңесі бойынша Елизавета II губернаторға 2006 жылғы Конституцияның министрлік үкімет пен Әуежай палатасына қатысты бөлімдерін тоқтата тұру және үкіметтік өкілеттіктерді өзі жүзеге асыру құқығын беретін жарлық шығарды. Жарлықта сондай-ақ Әуежай палатасының орнына Консультативтік кеңес және Кеңесшіл форум құрылатыны белгіленді, ол губернатор жариялайтын күні күшіне енеді және егер ұзартылмаса немесе жойылмаса, екі жыл бойы қолданыста болады. 2009 жылдың 23 наурызында тергеу жүргізу барысында «жүйелі сыбайлас жемқорлық немесе басқа да ауыр адалсыздықтардың жоғары ықтималдығы» туралы дәлелдер табылды, содан кейін Мисик жаңа, біріктірілген үкімет құруға мүмкіндік беру үшін премьер-министр лауазымынан кетті. Саясаткерлер жеке пайда көру үшін мемлекеттік жерді сатқандары және мемлекеттік қаражатты дұрыс пайдаланбағандары айыпталды. Келесі күні Галмо Уильямс оның орнына ант берді. Мисик барлық айыптауларды жоққа шығарды және британдық үкіметтің аумақтың тәуелсіздігін жою туралы пікірталасын «қайта отарлаумен тең» деп сипаттады. Бұл тарихтың бүкіл қозғалысына толыққанды қайшы келетін кері қадам. Губернатор Ветрелл «өткен қателерден түбегейлі бас тартуды» және «жақсы басқару, тиімді қаржылық басқару және тұрақты дамуға» қадам жасауды көздегенін мәлімдеді. Ветрелл былай деді: «Біздің басшылық қағидаларымыз – ашықтық, есеп беру және жауапкершілік. Осы уақытта біз бұл аралдардың ұзақ мерзімді мүдделерін ойлайтын барлық адамдардың пікірін тыңдауымыз және болашақ ұрпақтар үшін аумақтың негізгі активтерін сақтауымыз керек. Менің сенімімше, Түркі және Кайкос аралдарының көпшілігі осы өзгерістерді құптауға дайын».
In 2008, after members of the British parliament conducting a routine review of the administration received several reports of high level official corruption in the Turks and Caicos, The same year, Premier Michael Misick himself became the focus of a criminal investigation after a woman identified by news outlets as an American citizen residing in Puerto Rico accused him of sexually assaulting her, although he strongly denies the charge. On Monday, 16 March 2009, the UK threatened to suspend self government in the islands and transfer power to the new governor, Gordon Wetherell, over systemic corruption. On 18 March 2009, on the advice of her UK ministers, Queen Elizabeth II issued an Order in Council giving the Governor the power to suspend those parts of the 2006 Constitution that deal with ministerial government and the House of Assembly, and to exercise the powers of government himself. The order, which would also establish an Advisory Council and Consultative Forum in place of the House of Assembly, would come into force on a date to be announced by the governor, and remain in force for two years unless extended or revoked. On 23 March 2009, after the enquiry found evidence of "high probability of systemic corruption or other serious dishonesty", Misick resigned as Premier to make way for a new, unified government. Politicians were accused of selling crown land for personal gain and misusing public funds. The following day, Galmo Williams was sworn in as his replacement. Misick denied all charges, and referred to the British government's debate on whether to remove the territory's sovereignty as "tantamount to being re colonised. It is a backwards step completely contrary to the whole movement of history." Governor Wetherell stated that he would aim to "make a clean break from the mistakes of the past" and create "a durable path towards good governance, sound financial management and sustainable development". Wetherell added: "In the meantime we must all learn to foster a quality of public spirit, listen to all those who have the long term interests of these islands at heart, and safeguard the fundamental assets of the Territory for future generations Our guiding principles will be those of transparency, accountability and responsibility. I believe that most people in the Turks and Caicos will welcome these changes."
Аутономияны қалпына келтіру
2012 жылдың 12 маусымында Ұлыбританияның сыртқы істер министрі Уильям Хейг 2012 жылдың қараша айында жаңа сайлаулар өтетінін жариялады, осы ретте "амбициялы реформалар бағдарламасы бойынша маңызды прогресске қол жеткізілгенін" және "кезеңдер орындалуы және қатаң қаржылық бақылау жүйесі құрылуы бойынша жеткілікті прогресске қол жеткізілгенін" мәлімдеді. Сайлау шарттары конституцияда белгіленген. Жаңа Конституцияға сәйкес, заң шығару билігі бірпалаталы Ассамблеяда шоғырланған, ол 19 орыннан тұрады, оның ішінде 15 орын сайлау арқылы, ал 4 орын губернатор тағайындайды; сайланған депутаттардың бесеуі жалпы тізім бойынша, ал 10-ы бір мандатты округтерден төрт жылдық мерзімге сайланады. 2012 жылғы сайлау нәтижесінде Прогрессивті Ұлттық партиясының Руфус Юинг көпшілік орындарды аз айырмамен жеңіп алды, ал Халықтық Демократиялық Қозғалыстың (ХДҚ) Шарлин Картрайт Робинсон оппозиция жетекшісі болды. 2016 жылғы сайлауда Халықтық Демократиялық Қозғалысы жеңіске жетті және Шарлин Картрайт Робинсон премьер-министр қызметін атқарды.
On 12 June 2012 British Foreign Secretary William Hague announced that fresh elections would be held in November 2012, stating that there had been "significant progress with an ambitious reform programme" and that there had been "sufficient progress, on the milestones and on putting in place robust financial controls" A new constitution was approved on 15 October 2012. The terms of the election are specified in the constitution. Under the new Constitution, legislative power is held by a unicameral House of Assembly, consisting of 19 seats, 15 elected and 4 appointed by the governor; of elected members, five are elected at large and 10 from single member districts for four year terms. After the 2012 elections, Rufus Ewing of the Progressive National Party won a narrow majority of seats Sharlene Cartwright Robinson of the People's Democratic Movement (PDM) becoming the leader of the opposition. In the 2016 elections the People's Democratic Movement prevailed and Sharlene Cartwright Robinson became Premier.