Солтүстік Польшадағы Sztum қаласының тарихы

Кіріспе

Штум (бұрынғы Штум) – Польшаның солтүстігінде, Повисле аймағында орналасқан, Померания воеводствосына қарасты қала. Бұл Штум ауданының орталығы, және 2004 жылғы мәлімет бойынша, халық саны шамамен 10 141 адамды құрайды.

Тарих

Рим империясы дәуіріне дейін соққан қоныстың іздері табылды. Ерте орта ғасырларда бұл жерде ежелгі пруссиялықтардың бекітілген қонысы болған, ол 1236 жылы Тевтон орденінің шабуылына түскен. 1410 жылы Грунвальд шайқасынан кейін қаланы поляктар басып алды. 1416 жылы елді мекенге қала құқығы берілді және 1553 жылы король Зигмунд II Август оны бекітті. 1441 жылы қала және жергілікті Тевтон округінің шенеунігі Тевтон билігіне қарсы болған Пруссия конфедерациясына қосылды, және олардың өтініші бойынша король Казимир IV Ягеллон 1454 жылы осы аумақты Польша Корольдігіне қосты. Бастапқыда Тевтон орденінің қолында болған қала 1454 жылы қоршаудан кейін поляктар басып алды, бірақ кейін Тевтон ордені оны қайта басып алды және Польша Корольдігімен біріктірді. Польшаның бір бөлігі ретінде қала Мальборк воеводствосындағы Штум округінің орталығы болды және воеводствоның сейміктерін (аймақтық сот отырыстарын) өткізу орны қызметін атқарды. Штум қамалы жергілікті старосталардың резиденциясы болды. 1506 және 1512 жылдары қалаға Николай Коперник, ал 1552 жылы Польша королі Зигмунд II Август келді. 1772 жылы Польшаның бірінші бөлінісінің нәтижесінде қала Пруссия Корольдігіне қосылды. 1831 жылдың қазан-желтоқсан айларында қараша көтерілісінің поляк әскерлері мен интенданттық бөлімдері соңғы интернациялау орындарына жол тартқанда қалада тоқтап өтті. 1871 жылы ол жаңа құрылған Германия империясының құрамына кірді. 1910 жылы қалада Польшаның Людовик банкі құрылды. Версаль келісіміне сәйкес, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала және оның ауданының тұрғындарына Германияда қалуды немесе 1920 жылғы Шығыс Пруссия плебисцитінде жаңа Екінші Польша Республикасына қосылуды қалайтындары туралы сұрақ қойылды. Нәтижесінде Штумда Германияда қалу үшін 2079 (73,5%) дауыс берілді, ал Польшаға қайта қосылу үшін 751 (26,5%) дауыс берілді. Осы нәтижеге сүйене отырып, Штум Германиядағы Шығыс Пруссиядағы Мариенвердер округіне қосылды. Соғыс аралық кезеңде Штум аймақтағы поляк қауымының маңызды орталықтарының бірі болып қала берді. Немістер 1939 жылдың тамызында Польшаға басып кірер алдында, яғни Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына дейін 30 жергілікті поляк белсендісін тұтқындады. Соғыс кезінде қалада нацистердің түрмесі жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Штум Кеңес Одағының Потсдам конференциясында талап еткен аумақтық өзгерістерге сәйкес қайтадан Польшаның бір бөлігіне айналды. 2012 жылдың 14 шілдесінде қала мен оның айналасындағы аймақтар, соның ішінде Барлевице, F3/T6 деңгейіндегі торнадоның құрбаны болды, нәтижесінде бір адам жарақат алды. Ғимараттардың шатырлары қатты зақымдалды, ал кейбіреулері толығымен қирады. Басқа да ғимараттар зақым көрді. Бұл торнадо бірнеше торнадоның пайда болуына себеп болды, олардың бірі бір адамның өмірін қиды.

Signs of settlement dating back to the Roman Empire era have been found. In the early Middle Ages, a fortified settlement of the Old Prussians existed at the site, conquered by the Teutonic Knights in 1236. The castle was captured by the Poles after the Battle of Grunwald in 1410. Town rights were granted to the settlement in 1416 and confirmed by King Sigismund II Augustus in 1553. In 1441 both the town and the local Teutonic county official joined the Prussian Confederation, which opposed Teutonic rule, and upon the request of which King Casimir IV Jagiellon incorporated the territory to the Kingdom of Poland in 1454. The castle, which initially remained in the hands of the Teutonic Knights, was captured by Poles after a siege in 1454, but later it was taken over by the Teutonic Knights again. and integrated with the Kingdom of Poland. As part of Poland, the town functioned as a seat of the Sztum County in Malbork Voivodeship and a place to hold the voivodeship's sejmiks (regional court sessions). The Sztum Castle was the seat of the local starosts. In 1506 and 1512 the town was visited by Nicolaus Copernicus, and in 1552 it was visited by Polish King Sigismund II Augustus. In 1772 as a result of the First Partition of Poland the town was annexed by the Kingdom of Prussia. In October–December 1831, some Polish infantry units and intendant troops of the November Uprising stopped in the town on the way to their final internment places. In 1871, it became part of the newly created German Empire. In 1910, the Polish Bank Ludowy was founded in the town. According to the Treaty of Versailles, after World War I the inhabitants of the town and its district were asked whether they want to remain in Germany or join the new Second Polish Republic in the East Prussian plebiscite of 1920. Ultimately in Stuhm, 2,079 (73.5%) votes were cast in favor of remaining in Germany and 751 (26.5%) votes were in favor of rejoining Poland. Based on that result, Stuhm was included in the Regierungsbezirk Marienwerder within East Prussia in Germany. In the interwar period, Sztum remained one of the main centers of the Polish community in the area. The Germans arrested 30 local Polish activists in August 1939, before the invasion of Poland which started World War II. During the war, the Germans operated a Nazi prison in the town. After World War II Sztum became again part of Poland, under territorial changes demanded by the Soviet Union at the Potsdam Conference. On July 14, 2012, the town and surrounding areas including Barlewice was hit by a Low End F3/T6 tornado, resulting in one injury. Buildings saw significant roof damage, some of which was entirely torn off. Other buildings were damaged as well. The tornado was part of an outbreak that produced several tornadoes, one of which killed a person.

Көлік

Қаладан 55-ші Польша ұлттық тас жолы және 517-ші воеводтық тас жолы өтеді, сондай-ақ теміржол станциясы да бар.

Спорт

Жергілікті спорт клубтарының қатарында төменгі лигаларда ойнайтын Olimpia Sztum футбол клубы және Zantyr Sztum жеңіл атлетика клубы бар.