Кіріспе

Down Periscope – 1996 жылы түсірілген американдық әскери комедиялық су асты кемесі фильмі. Режиссері – Дэвид С. Уорд, продюсері – Роберт Лоуренс. Басты рөлдерді Келси Граммер, Лорен Холли және Роб Шнайдер сомдаған, сонымен қатар Брюс Дерн, Гарри Дин Стэнтон, Уильям Х. Мэйси және Рип Торн қосымша рөлдерде ойнаған. 20th Century Fox компаниясы 1996 жылдың 1 наурызында шығарған бұл фильмдегі оқиға лейтенант-коммандер Томас Додждың (Граммер ойнаған) мансабын сақтап қалу үшін күресін көрсетеді. Ол өзінің алғашқы командасы – USS Stingray су асты кемесінің экипажы ретінде жиналған, бірақ тәжірибесіз теңізшілер тобымен қиын жағдайға түседі. USS Stingray – ескі, қолданыстан шыққан екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің дизельдік су асты кемесі, ол арнайы теңіз жаттығуының орталығында болады. Бұл жаттығуды Додждың өмір бойына қарсылас болған (Дерн ойнаған) ашкөз офицер бақылайды, ол кез келген жолмен Додждың мансабын жоюға тырысады.

Сюжет

Қазіргі уақытта USS Orlando шабуылдық су асты кемесінің басқарушы офицері, командир Карл Нокс басқаруындағы Томас Додж үшінші рет су асты кемесінің капитаны болуға қарастырылуда. Бұрын ол өзінің дәстүрден тыс басқару әдістеріне байланысты үсыныстан бас тартылған. Оның ішінде Мурманск портының жанындағы ресейлік су асты кемесімен болған "жақындасу" оқиғасы және жағажайда мас күйінде алған "Қош келдіңіз" деген жазуы бар жыныстық мүшесіндегі татуировка бар. Егер тағы да бас тартса, ол теңіз күштерінің су асты кемелерін басқару бағдарламасынан шығарылады. Доджді ұнатпайтын контр-адмирал Янси Грэм оның жоғарылауына қарсы, бірақ Доджді және оның әдістерін бағалайтын Атлантикалық су асты кемелері күшінің командирі вице-адмирал Дин Уинслоу оны дизельдік су асты кемелерінен шабуылға қарсы теңіз күштерінің қорғанысын сынау үшін соғыс ойынына қатысуға таңдайды. Ресей өзінің дизельдік флотын Американың қарсыластарына сатқандықтан, Уинслоу оған Грэм тағайындаған екінші дүниежүзілік соғыстың дизельдік су асты кемесі USS Stingray-ді қайта жаңартуды және оны Чарльстон портына байқалмай "басып кіруге" және сәтті болса, Норфолк портындағы макеттік әскери кемені екі торпедамен батыруды тапсырады. Бастапқыда қатысуға қарсы болған Додж Уинслоуға келісім шарта келтіреді: егер ол екі тапсырманы да сәтті орындаса, Уинслоу оған басқаруға ядролық су асты кемесін береді. Уинслоу оны қарастыруға келіседі, Доджге дәстүрлі соғыс ойыны ережелерін сақтаудың орнына "қарақшы сияқты ойлауға" кеңес береді. Грэм ешқашан соғыс ойынында жеңілмегенін мақтан тұтып, үшінші жұлдыз алуға деген өзінің амбициясымен жеңілген, "тозақтан келген экипажды" таңдайды: қызу мінезді, қатал лейтенант Мартин Г. Паскальді басқарушы офицер ретінде; тәжірибелі азаматтық теңіз кемесінің инженері Ховардты бас инженер ретінде; бүлікші инженер Брэд Степанакты; өте сезімтал құлақты сонар операторы 2-сынып Е. Т. "Сонар" Ловацеллиді; құмар ойыншы матрос Стэнли "Спотс" Сильвестерсонды; бұрынғы жеңіліске ұшыраған колледж баскетболшысы матрос Джефферсон "Стонболл" Джексонды; шокқа бейім (және шоктан сарқылып жүрген) электрик Майкл Нитроны; және аспаздық шеберлігі нашар Бакманды Stingray-дің аспаздық шебері ретінде тағайындайды. Сонымен қатар, Грэм лейтенант Эмили Лейкті Stingray-дің суға бату офицері етіп тағайындайды, әйелдер су асты кемелерінде табысты қызмет ете алатынын тексеру үшін. Каролина жағалауындағы дауылды алаңдату ретінде Додж және оның экипажы Stingray-ді балық аулау траулері ретінде жасырады, Чарльстон портына кіріп, сигнал шашуларын іске қосады, технологиялық кемшіліктерін жоюға тырысады. Соғыс ойынының бірінші бөлігінде жеңіліске ұшыраған және Доджды жеңуге асыққан Грэм Уинслоудың рұқсатынсыз ойын аймағын екі есе қысқартады. Норфолк портына жасаған алғашқы әрекетінде қиындыққа тап болған Додж тосқауыл аймағынан шығып, теңізге шығады, теңіз күштерімен барлық байланысты үзеді. Протоколдың бұзылуына ашуланған Паскаль оны өзінің қайығын қақпалап алғанын айыптап, оны ығыстыруға тырысады. Паскальдың қатал сөгісінен шаршаған Stingray экипажы оған қарсы шығады, ал Додж оны бүлік жасауға тырысқандық үшін айыптайды. Кеме палубасында Лейк Додж мен экипаждың, жасалған қарақшылар киімімен және пираттар сияқты сөйлеп, Паскальды балық аулаушы траулының көтерілген торына секіріп, жағаға апарып жіберу арқылы масқаралық атқышу рәсімін жасағанын көреді. Stingray-дің Норфолкқа екінші шабуылы кезінде Грэм Доджды тоқтатуға бейімделген, Нокстан Orlando-ның басшылығын алады. Додж өте қауіпті маневрді қолданады: Норфолкқа жақындауды қорғайтын теңіз кемелері мен ұшақтарының сонарлық байқауынан қашу үшін Stingray-ді үлкен коммерциялық танкердің винттерінің арасынан өткізеді. Orlando ақыры Stingray-ді табады, қуып жетеді және нысаналайды, Додж Норфолк портындағы нысаналық кемеге екі торпеда атып, Грэмді ұятқа қалдырып, соғыс ойынын жеңіп алады. Додждің экипажы портқа оралғаннан кейін Уинслоу Грэмді жазалайды және Додждың табысын құлатқан әрекеті үшін оның жоғарылауын жоққа шығарады. Содан кейін ол Доджды құттықтап, оған жаңа су асты кемесі мен оны басқаруға лайықты экипаж берілетінін хабарлайды. Додж өзінің Stingray экипажының барлығын өзімен бірге ауыстыруды сұрайды, Уинслоу келіседі, сонымен қатар Степанак өзінің анасының тегін алғанына қарамастан, оның ұлы екенін ашады. Додж өз экипажына жақсы демалыс беруге рұқсат бергеннен кейін, Лейк екеуі де доктан шығып бара жатқанда бейжай түрде сұрайды: "Мен үнемі естіп отырған татуировканың мәні қандай?".

Өндіріс жазбалары

Фильмнің атауы 1959 жылғы Екінші дүниежүзілік соғыс драмасы "Up Periscope" атауымен ойын жасап, суасты кемелері туралы фильмдер жанрындағы бірнеше атауларды, соның ішінде "Қызыл қазанға аңшылық" суық соғыс драмасын пародизациялайды. "Down Periscope" түсірілімі 1995 жылдың 6 мамырында басталды және 27 шілдеде аяқталды. Екінші дүниежүзілік соғыста қолданылған, қазір Сан-Францискода мұражай кемесі және ескерткіш болып табылатын "Пампанито" суасты кемесі "Стингрей" рөлін сомдады. Жақын орналасқан Суйсун шығанағындағы резервтік флот Норфолк теңіз базасының орнына түсірілді. Фильмде АҚШ Теңіз күштерінің стандартты кадрлары және фильм үшін арнайы түсірілген көріністер қолданылды. Фильмдегі соғыс ойынының соңында торпедамен атып батырылған нысана кеме – "Флетчер" кемесінің теңіз кадрлары және оқ атуға арналған макет. "Флетчер" – АҚШ Теңіз күштері тарихындағы ең көп марапатталған кемелердің бірі. Фильмнің титрлерінің соңында "Village People" тобы мен актерлық құрам "Стингрей" кемесінде "In the Navy" әнін орындайтын музыкалық бейнебаяны көрсетіледі.

Шығару

Down Periscope 1996 жылдың 1 наурызында АҚШ-та көрсетілімге шықты. Metacritic-те фильм 18 сынға негізделген 39 ұпай алды, бұл "көбінесе жағымсыз пікірлерді" білдіреді. Variety газеті: "Полиция академиясы мен Үлкен лига фильмдерін жасағандар су асты кемелері тақырыбын қамтыды [ ] және нәтижесінде тестостеронға толы, көңілді, бірақ қарапайым моральдық сабақтары бар комедия туды. Бұл жақсы ниетпен жасалған, зиянсыз әзіл, көңіл көтеріп, күлімдеу тудыруы мүмкін". Алайда, The New York Times газетінен Стивен Холден: "Граммердің салқын, бейтарап ойыны осы жанрға сай емес, себебі ол актерлерден шынайы эмоциялар мен күшті ойынды талап етеді" деп мәлімдеді. Холден сондай-ақ фильмде "кейбір қызықты эпизодтар" бар екенін, бірақ "Down Periscope-тың энергиясы соншалықты төмен, осы эпизодтардың әсері күлкілі болуы керек еді, бірақ олар тек сәл жарқырап қана қойды" деп жазды.