Кіріспе

1994 жылғы бейне ойын

Master of Magic – ойыншы екі байланысқан әлемге үстемдік етуге тырысатын сиқыршы рөлінде ойнайтын, бір ойыншылық, қиял-фантастикалық, кезектік 4X стратегиялық ойын. Ойыншы кішкентай елді мекеннен бастап ресурстарды басқарады, қалалар мен әскерлер салады, сиқырды зерттейді, империясын дамытады және басқа сиқыршылармен күреседі. Ойынды Simtex әзірледі, ал 1994 жылы MS DOS үшін MicroProse басып шығарды. Оны кейде классикалық Civilization немесе ғылыми-фантастикалық Master of Orion ойындарының қиял-фантастикалық тақырыбындағы қосымшасы деп сипаттайды. Ол өте ұзаққа созылып, қиял-фантастикалық 4X стратегиялық ойындардағы культты классикаға айналды. Ойын тікелей жалғасын алмаса да, кейіннен шыққан көптеген ойындар одан шабыттанды деп айтылады, ал сыншылар мен ойыншылар түпнұсқаның сезімі мен ойын процесін қайта жаңғыртуға ешқайсысының қол жеткізе алғанына келіспейді. Master of Magic-тің алғашқы нұсқаларында көптеген қателер болды және сыншылар тарапынан қатты сынға ұшырады. 1995 жылдың наурыз айында шыққан 1.31 нұсқасы көптеген қателерді жойды және жасанды интеллектіге жаңарулар енгізді. Жаңартылған нұсқа сыншылар тарапынан жақсы қабылданды, сондай-ақ ойынға DLC қосылды және Steam платформасында жарияланды.

Ойын процесі

Ойыншы жаңа ойын бастаған сайын кездейсоқ әлем туындайды, ойыншы жердің мөлшерін, сиқыр күшін, ойынның қиындық деңгейін және басқа да мүмкіндіктерді реттеуге болады. Ойыншы өз сиқыршысының дағдыларын, сиқыр таңдауларын және сыртқы түрін бейімдеп, бастапқы қала үшін 14 түрдің біреуін таңдай алады. Ойын бірліктермен айнала-шарды зерттеумен басталады, стратегиялық картадағы соғыс тұманы ығыстырылады. Зерттеу барысында ойыншы қазынаны қорғайтын монстрларды жеңіп, жаңа қалалар үшін ең қолайлы жерлерді табады, ойынның екі жазықтығы – Arcanus және Myrror-ды байланыстыратын Сиқыр мұнараларын ашады және қарсыластарының сиқыршы қалаларын анықтайды. Ойыншының алғашқы қаласынан басқа, қалалар қоныс аударушылар арқылы салынып, кейін ғимараттармен жаңартылады, бұл экономиканы, бірліктердің қолжетімділігі мен күшін, қаланың өсу қарқынын, мананы және экономиканы жақсартады. Қалалар тағам, алтын және мана өндіреді. Әскери бөлімдерге кемінде тағам, ал көбінесе алтын қажет; сиқыршылар ұрыс кезінде мананы пайдаланады. Ойыншы жаңа территорияларды зерттеумен және отарлаумен айналысса, жаңа сиқырлы сиқырлар зерттеледі. Сиқырлар ұрыс кезінде де, одан тыс уақытта да қолданылуы мүмкін. Сиқыр шебері сиқырды алты мектепке бөледі: өмірді сауықтырып, қорғайтын Өмір сиқыры; оған қарсы Өлім сиқыры, өмірді құртып, өлместерді жасайды; нысаналарды бұрмалап, құрылымды энергияны шығаратын Хаос сиқыры; ауа райын бақылап, жауға қарсы пайдаланатын Табиғат сиқыры; басқа мектептердің әсерін жоятын және ауаны басқаратын Сыйқырлау; және барлыққа ашық, жалпы Арканикалық сиқыр. Ойыншылар қалаған мектептерден сиқыр кітаптарын таңдап, сол мектептерден сиқырларды зерттеп, қолдануға мүмкіндік алады. Әр мектептен оқылатын сиқырлардың саны сол мектепке таңдалған кітаптардың санына байланысты. Ойынның бес сиқыр мектебі Magic the Gathering карталық ойынынан шабыттандырылған. Ойыншы сиқыр кітаптарынан өзге қасиеттерді де таңдай алады. Қасиеттер ойын барысында арнайы бонус береді. Әлемдегі нысаналарға әсер ететін жаһандық сиқырлар бар. Бірліктерді немесе қалаларды күшейту сиқыры нысананың әлеуетін арттыра алады, мысалы, бірліктердің жылдамдығы мен шабуыл жылдамдығын арттыру, жараларды жазып, шабуыл күшін ұлғайту. Сиқыршылар өз мектептеріне байланысты жаратылыстарды шақыра алады. Ойыншы тікелей шабуылдар, әлсірету және тұзақтарды қамтитын ұрыс сиқырларын зерттей алады. Соңғы оқытылған сиқыр – Шеберлік сиқыры, оны зерттеу және қолдану үшін көп ресурстар қажет, бірақ оны қолданған ойыншы ойынды бірден жеңіп алады. Екі әскер бір жаққа жиналғанда тактикалық шайқас басталады. Шайқас қарама-қарсы жақты егжей-тегжейлі көрсететін изометриялық картада өтеді (қозғалыс пен шайқасқа әсер ететін бекіністер мен жер бедерінің ерекшеліктері қоса алғанда). Екі күш картаның қарама-қарсы шеттерінде орналасады және шайқас кезең-кезеңмен жүргізіледі. Бір жақ екіншісін жою арқылы немесе шайқастан қашуға мәжбүрлеу арқылы жеңіске жетеді; егер екі жақ та 50 кезеңнен кейін қалса, тең түседі. Ойыншы өз әскерін құру үшін қалалардан 86 түрлі бірлікті жинап алады. Кейбірлері (мысалы, қылышкерлер мен садақшылар) жалпы, ал басқалары (мысалы, троль шамандары) регенерация немесе ұшу сияқты нәсілдік бонусқа ие, бұл оларды жалпы бірліктерден бағалы немесе күшті етеді. Қаладан жиналған көптеген бірліктер қаланың аймағына немесе жеріне тән және сиқырды қолдану, қашықтықтан шабуыл жасау немесе шайқаста әрқашан бірінші соққы беру сияқты арнайы қабілеттерге ие. Жалдандылар атақты сиқыршылармен жұмысқа орналаса алады, бұл оларға өз қалалары өндіре алмайтын бірліктерді жинауға мүмкіндік береді. Ойыншы тіпті жын-шайтан иелері немесе айдаһарлар сияқты алып жаратылыстарды шақыра алады. Армия құрастыру кезінде ерекше қабілеттері бар әртүрлі бірліктер көптеген мүмкіндіктер ұсынады. Ойыншылар көптеген кейіпкерлерді жалдап немесе шақырып алады. Батырлар басқа әскери бірліктердің тиімділігін арттыратын (мысалы, шабуылдау немесе қорғаныс бонустарын беру) немесе батырға арнайы шабуыл жасауға, оларға үлкен күш немесе төзімділік беру сияқты арнайы қабілеттерге ие.

Сюжеті мен орнын

"Сақыл иесі" Арканус және Миррор есімді екі әлемде оқиғасы өтеді. Арканус – Жерге ұқсас, климаттық аймақтары мен орман, мұхит, дала және шөл сияқты әртүрлі ландшафты бар жер. Миррор – Арканусқа параллель әлем, онда күшті сиқыр, Аркануста кездеспейтін фантастикалық флора, минералдар және фауна бар. Екі әлем "Солдандар мұнаралары" деп аталатын арнайы порталдар арқылы физикалық байланыста, бұл бірліктерге әлемдер арасында саяхаттауға мүмкіндік береді. Сиқырлы түйіндер – сиқырлы қуаттың құнды көздері – екі әлемнің де ішінде шашырап жатыр. Әлемдерде эльфтер мен халфлингтер сияқты дәстүрлі фантастикалық нәсілдер, сондай-ақ Симтекс ойындары арқылы ертерек таныстырылған, мысалы, жәндік тәрізді Клаккон сияқты нәсілдер де қоныстанған.

Қабылдау

Next Generation ойынның ПК нұсқасын қарап шығып, оған бестен үш жұлдыз берді және «жаңадан бастаған ойыншылар ойынның жоғары деңгейдегі күрделілігіне және көбінесе түсінікті болмайтын нұсқауларға қинала алады, бірақ тәжірибелі ойыншылар қанағаттанады» деді. Master of Magic 1994 жылы Computer Gaming World журналының «Жылдың стратегиялық ойыны» сыйлығына ие болды, бірақ бұл сыйлық X COM: UFO Defense-ке бұйырды. Master of Magic ойынының алғашқы нұсқаларында көптеген қателер болды және жасанды интеллект (ЖЗ) нашар болды, көптеген сыншыларды ойынның құлауларымен және білімі жоқ жауларымен ашуландырды. Соған қарамастан, Strategy Plus журналы оны «Жылдың стратегиялық ойынының» екінші орын иегері деп жариялады, Master of Orion ойынынан кейін. Бірнеше түзетутен кейін 1.2 нұсқасы көптеген қателерді жойды және бірнеше түзетулер қосты, бірақ ойынның құлау жағдайлары әлі де кездесе берді. GameBytes компаниясының Билл Кранстон ойынның басқа да жақтарын сынап, оны үнемі 1991 жылғы Civilization хитімен салыстырды. Ол ойынның басым бөлігінің жүздеген нәтижесіз кезеңдерде «кезекті аяқтау» түймесін қайта-қайта басудан тұратынын айтты. Оның сын-тексерулерінде Civilizations технологиясымен салыстырғанда, Master of Magic-те сиқырдың жеңіске жету үшін тікелей маңызды еместігі де бар. Расалық қақтығыстардың әлеуеті толыққанды жүзеге аспады, өйткені әртүрлі расалардың әскери бөлімдері бірлесіп өмір сүре алады, тіпті басқыншылыққа ұшыраған қалалар да көтеріліс тудыруы мүмкін. Coming Soon Magazine журналы осы нұсқаны қарап шығып, стратегиялық ойын жанкүйерлері үшін міндетті түрде алу керек, керемет ойынға және көптеген сиқырлы мүмкіндіктерге ие деп атады. Master of Magic 1.31 нұсқасы 1995 жылдың наурыз айында жарық көрді. Ол көптеген қателерді жойды және ЖЗ-ға бірнеше өзгерістер енгізді. IGN журналы 2002 жылы Master of Magic-тің осы нұсқасын қарап шығып, ойыншы кейіпкерін, кездейсоқ карталарды және түрлі сиқырлар мен жаратылыстарды бейімдеу мүмкіндігінің ойынды қайта-қайта ойнауға ынталандыратынын мәлімдеді. Екі жазықтық концепциясы және сиқырмен дәмделген қарқынды тактикалық шайқастар оларды ойынның соңғы нұсқасын жасалған ең жақсы фантастикалық стратегиялық ойын деп атауға итермеледі. IGN 2000 жылы оны «Барлық уақыттың ең үздік 25 ойыны» тізіміне, ал 2003 жылы «Барлық уақыттың ең үздік 100 ойыны» тізіміне енгізді, инновациялық екі әлемде бірдей ойнау мүмкіндігі үшін мақтады. Трейси Бейкер Computer Gaming Classics журналында жазып, Master of Orion ойынының механикасын фантастикалық ортада табысты жүзеге асырғаны үшін бұл ойынды стратегиялық ойын классикасы деп атады. Master of Magic 2000 жылы GameSpy атақ залына енгізілді, бұл желі оны кездейсоқтығы мен түрлі сиқырларға байланысты «ұзаққа созылатын қайта ойналатындыққа» ие визуалды әдемі ойын деп сипаттады. GameSpy ойынды Master of Orion-нан да танымал деп санайды және Стив Барсия мен Simtex есімдерін әйгілеуге себепкер болды. Computer Gaming World журналы 2005 жылы Master of Magic-ті өзінің атақ залына енгізді. Ойын ойын сын-тексерулерінде MicroProse компаниясының өкілді өнімі ретінде жиі еске алынады. «4X жанры» терминін енгізген жазушы Алан Эмрих 2001 жылы Master of Magic-ті «Барлық уақыттың ойындары» тізімінде бірінші орынға қойды. 2012 жылы Eurogamer журналында жарияланған ретроспективті шолуда: «Оны әлі ешбір фантастикалық 4X ойыны басып өтпеді. Қызығы, Master of Magic осы жанрдың ең жақсы үлгісі болып қала береді».

Мұра

1997 жылы ойын PlayStation платформасына түрлі графикалық жақсартулармен көшірілді және Civizard: Majutsu no Keifu (シヴィザード 魔術の系譜) деп қайта аталды. Бұл Asmik (Opera House) компаниясының Жапонияда ғана шыққан нұсқасы болды. 1997 жылы Simtex әзірлеушісінің жабылуы мен ресми қолдаудың тоқтатылуынан кейін, ойын қауымдастығы қолдауды өз қолына алып, қалған қателерді және тепе-теңсіздіктерді түзету үшін қоғамдық жаңартуларды жасады. 2020 жылдың қазіргі күніне дейін қоғамдық жаңартудың v1.52 нұсқасы қолжетімді. 1997 жылы MicroProse, Civilization II: Fantastic Worlds кеңейтуінің бөлігі ретінде, Civilization II ойын қозғалтқышын пайдаланып, Master of Magic-тің "Jr." сценарийін шығарды. Стив Барсия Master of Magic II 1998 жылдың көктеміне дейін жаңа мүмкіндіктер, сиқырлар, монстрлар және сиқыр дизайнымен толықтырылатынын мәлімдеді, бірақ Simtex сол жылдың соңында жабылды. MicroProse жалғастыруды өзі әзірлеуді жоспарлаған, бірақ 2000 жылы компанияның қаржылық жағдайы нашарлағандықтан бұл жоспардан бас тартылды. Кейіннен Master of Magic-қа ұқсас ойындар пайда болғанына қарамастан (мысалы, Age of Wonders сериясы), Кайл Акерман және GameSpot редакторы Эндрю Парк сияқты сыншылар ойынның мәні әлі толыққанды қайта жаңғыртылмағанын айтты. Master of Magic-тің фэнтези "кезекті стратегия" жанрына тигізген әсерінен, Age of Wonders сериясы, оны кейбіреулер ойын жағынан дерлік бірдей деп есептеген, соңғысының шолуларында салыстырылып бағаланды. Алайда, Age of Wonders ойынының жетекші дизайнері Леннарт Сас бұл пікірге қарсы шықты. Master of Magic-пен салыстырылған басқа сериялардың ішінде Illwinter Game Design-ның Dominions сериясы да бар. Жалғастыру мүмкіндігі туралы жаңалықтар Quicksilver Software және Stardock компанияларының осындай жобаны жүзеге асыру құқығын алғандығы туралы хабарламамен пайда болды. Алайда, бұл компаниялар мүліктің сатуын толық бақылауға алған Atari компаниясымен келісімге келе алмады. Game Informer 2007 жылы Stardock компаниясының 2009 жылы Master of Magic-тің қайта жасалған нұсқасын шығаруды жоспарлап отырғанын хабарлады. Бірақ Stardock компаниясының қызметкері Аарон Ристер компанияның форумында Game Informer-дің 2010 жылғы Elemental: War of Magic ойынына қате сілтеме жасағанын түсіндірді. 2013 жылдың сәуір айында Wastelands Interactive Master of Magic-тің рухани мұрагері саналатын Worlds of Magic ойынын қаржыландыру үшін Kickstarter платформасында сәтті науқан өткізді. Master of Orion және Master of Magic ойындарында жұмыс істеген дизайнер Джордж Эдвард Перди командаға қосылды. Worlds of Magic ойыны 2015 жылдың 19 наурызында Gamasutra ойын жаңалықтары сайтының мәліметінше, сауда орындарында және Steam платформасында ресми түрде пайда болды. Кейде Worlds of Magic: Planar Conquest деп те аталатын бұл ойын келесі бірнеше жылда көптеген платформалар үшін шығарылды және аралас пікірлер алды. 2020 жылдың ақпан айында Master of Magic: Caster of Magic деп аталатын кеңейту пакеті жүктеп алуға арналған контент ретінде шығарылды. Ол бастапқыда пайдаланушылар жасаған мод ретінде әзірленген. MuHa Games компаниясы Master of Magic-тің қайта жасалған нұсқасын 2019 жылдың тамызында жариялады және 2022 жылдың желтоқсанында сол атаумен шығарды. Ол көбінесе оң пікірлер алды.