Кіріспе

Мьянма мен Таиланд арасындағы тау өткелі Үш пагода өткелі (Phlone ; , Paya Thon Zu Taung Za Lang ; , ด่านเจดีย์สามองค์ ,) – Таиланд пен Мьянма (Бірма) арасындағы шекарадағы Тенэссерим тауларында орналасқан, биіктігі шамамен [биіктік мәні] болатын өткел. Бұл өткел Таиландтың Канчанабури провинциясының солтүстігіндегі Сангхла Бури қаласын Мьянманың Каин штатының оңтүстігіндегі Пайатонсу қаласымен байланыстырады.

Этимология

Бұл асу Аюттая дәуірінің соңында бейбітшіліктің символы ретінде салынған үш кішкентай, құлап бара жатқан ступа немесе чедилердің құрметіне аталған. Пагодалар қазір Таиланд шекарасының ішінде, Фра Чеди Сам Онг ауылында орналасқан. Бұл үш чеди Канчанабури провинциясының гербінде бейнеленген. Асу Үш пагодалық жарылымның атымен аталады.

Тарих

Бұл асу ежелгі заманнан бері Таиландтың батысына кіретін басты құрлық жолы болып табылады. Ол Тенессерим тауларындағы сирек асулардың бірі және Буддалық үйретімнің 3-шы ғасырда Үндістаннан елге жеткен жері деп саналады. Тай тарихындағы Аюттая кезеңінде (14-18 ғасырлар) бұл асу бірмалықтардың басты шабуыл жолы болды, бірақ кейде Сиам әскерлері де оған қарсы қолданды. Бірмалықтардың алғашқы шабуылы 1548 жылы Бірма-Сиам соғысы (1547-1549) кезінде орын алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапония осы асу арқылы әйгілі Өлім теміржолын (ресми атауы Таймен – Ренсетсу Тетсудо) салды. Теміржол құрылысы кезінде қаза тапқан мыңдаған британдық, австралиялық, голланд және американдық тұтқындар мен азиялық мәжбүрлі еңбекшілердің құрметіне ескерткіш орнатылған. Аймақта Карендер мен Мондар сияқты бірнеше тау тайпалары тұрады, олар екі елдің де азаматтығын алуға құштар емес немесе мүмкіндігі жоқ. Жекеленуші әскерлер Мьянмадан асуды басып алуға бірнеше рет әрекеттенді, Мондар 1990 жылға дейін тиімді бақылауда ұстады, содан кейін Мьянма әскерлері оны қайтарып алды. Аймақта әлі де кездейсоқ қақтығыстар болып тұрады.

Туризм

Үш пагодалар асуы туристер арасында танымал, олар Тайланд тарапынан Пайатонсуға бару үшін бір күндік виза ала алады. Мьянма жағында ағаштан жасалған жиһаз, жадедан ойылған бұйымдар және тоқыма өнімдері бар. 2011 жылдан бері тайлық туристерге кіруге рұқсат берілсе, басқа елдерден келген туристерге рұқсат жоқ, себебі бұл уақытша шекаралық өткізу пункті болып табылады және ол екі көрші елдің арасында тек бір күндік сапарларды ғана қабылдайды.

Фестивальдар

Апрель айында, жақын маңдағы Пайатонсу жартасындағы Ват Суванхири будда ғибадатханасының мақтан тұтатын әтештерінің дауысымен, Үш пагодалар асуы Сонгкран фестивалінің өтетін орнына айналады: осы фестиваль барысында әтеш күресі, бирмалық кикбоксинг және түрлі халық билері көрсетіледі.