Кіріспе

АҚШ-тың тарихи дирижаблі

USS Macon (ZRS 5) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің құрастырған және пайдаланған, барлау мақсатындағы және "ұшақ тасығыш" ретінде қызмет еткен қатты дирижабль. Ол барлау үшін бес бір орындық Curtiss F9C Sparrowhawk паразит бипланы немесе оқу үшін екі орындық Fleet N2Y 1 ұшақтарын тасымалдаған. Қызмет еткен екі жылдың ішінде "Мэкон" 1935 жылғы ақпанда Калифорнияның Биг Сур жағалауында болған дауылда зақымданып, жоғалып кетті, бірақ экипаждың көп бөлігі құтқарылды. Ылғалданған қалдықтары АҚШ Ұлттық тарихи орындарының тізілімінде USS Macon дирижаблінің қалдықтары ретінде тіркелген. 6 метрге жуық Хинденбургке қарағанда қысқа болса да, "Мэкон" және оның "Акрон" бауырласы ұзындығы мен көлемі бойынша әлемдегі ең үлкен ұшу аппараттарының бірі болды. Сутекпен толтырылған "Хинденбург" және LZ 130 Graf Zeppelin II одан ұзын болғанымен, екі американдық әскери дирижабль әлі де гелиймен толтырылған ең үлкен қатты дирижабль рекордын сақтап тұр.

Құрылыс

USS Macon Огайо штатының Спрингфилд қалашығындағы Goodyear Airdock-те Goodyear–Zeppelin корпорациясымен 2,45 миллион долларға салынды (1932 жылғы 2,45 доллар шамамен соңғы жылдары <есептелген сома> миллион долларға тең). Америкада салынған ең ірі дирижабль болғандықтан, тәжірибелі неміс дирижабль инженерлерінің тобы – бас дизайнер Карл Арнштейн басшылығымен – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Акрон» және «Мейкон» дирижабльдерін жобалау мен құрылысына жетекшілік етті және көмектесті. «Мейкон» үш ішкі кильі бар дуралюминийден жасалған корпусқа ие болды. Дирижабль гелатин латексінен жасалған 12 гелий толтырылған газ қаптарының көмегімен ауада ұшып тұрды. Корпустың ішінде сегіз неміс жасаған Maybach VL II 12 цилиндрлі, бензинмен жұмыс істейтін қозғалтқыштар орналастырылған, олар сыртқы пернелерді қозғалтты. Дирижабль АҚШ Өкілдер палатасының Теңіз істері жөніндегі комитетінің төрағасы Карл Винсонның округіндегі ең ірі қала болған Джорджия штатының Мейкон қаласының құрметіне аталды. Дирижабль алғаш рет 21 сәуірде ұшып, солтүстік Огайода 13 сағатқа жуық уақыт бойы 105 адаммен бірге ауада болды, бұл «Акронның» қазасына бір аптадан астам уақыт өткен соң болды, нәтижесінде адмирал Моффет және тағы 72 адам қаза тапты. «Мейкон» 1933 жылдың 23 маусымында АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қабылданып, командир Алджер Х. Дресел басқаруға кірісті. «Мейконның» мансабы 1933 жылдың 4 сәуірінде апатқа ұшыраған «Акроннан» гөрі әлдеқайда жемісті болды. «Мейкон» командирлері дирижабльдің қарсы күштердің көз алдынан тыс қалғанда, оның бортындағы ұшақтарды барлау үшін пайдалану доктринасын және әдістерін әзірледі. «Мейкон» бірнеше флоттық жаттығуларға қатысты, бірақ жаттығуларды ұйымдастырған және өткізген адамдар дирижабльдің мүмкіндіктерін және кемшіліктерін толық түсінбеді. «Спарроухок» ұшақтарының қону шассиін алып тастап, оның орнына жанармай багын орнату стандартты тәжірибеге айналды, бұл ұшақтың ұшу қашықтығын 30 пайызға арттырды. «Мейкон» алғаш рет 1933 жылдың 6 шілдесінде Нью-Джерси штатының Лейкхерст қаласынан жасалған сынақ ұшулары кезінде ұшақтарды пайдаланды. Ұшақтар корпус ішіндегі бөлімшелерде сақталып, трапеция арқылы ұшырылып, қайта тартылды. Дирижабль 1933 жылдың 12 қазанында Сан-Францискоға жақын Сан-Клара округіндегі NAS Sunnyvale (қазіргі Moffett Federal Airfield) жаңа тұрақты базасына трансконтиненталдық рейспен шығыс жағалауын қалдырды.

1934 жыл

1934 жылы екі орындық Waco UBF XJW 1 бипланы USS Macon кемесіне жеткізілді. 1934 жылдың маусым айында командир-лейтенант Герберт В. Уайли дирижабльді басқаруға кірісіп, теңіздегі жау кемелерін табысты анықтау қабілетін көрсетуді жоспарлады. Шілдеде президент Франклин Д. Рузвельт «Хьюстон» крейсерімен Гавайиге, ал оны «Нью-Орлеанс» крейсері сүйемелдеді. Кеменің орналасқан жері құпия болғанымен (Панама каналын кесіп өткеннен кейін Клипертон аралына тоқтаған), Макон 19 шілдеде кемелерді табысты анықтады. «Мэкон Спарроухок» бипландарын пайдаланып, президентке газеттер мен журналдар жіберілді. Сәттілікке қарамастан, флот адмиралы Джозеф М. Ривз және басқа да теңізшілер санкцияланбаған демонстрацияға наразылық білдірді. «Мэконды» тастағаннан кейін Уайли «Акрон» апатынан аман қалған үш адамның бірі болды. Кейін ол командир болып тағайындалды және Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы екі жылында «Вест-Виргиния» линкорының капитаны болды. 1947 жылы ол контр-адмирал шындығында зейнетке шықты. «Мэкон» Саннивейлден шығысқа қарай Флорида штатының Опа-Локка қаласына қиын континенттік сапарға аттанды. 1932 жылы «Акрон» сияқты, «Макон» тауларды кесіп өтетін кезде, әсіресе Аризона штатындағы Драгун асуынан 1411 метр биіктікте ұшуға мәжбүр болды. Батыс Техас штатының ыстығында күн гелий температурасын көтерді, кеңейген газ автоматты түрде шығып, дирижабль қайтадан қысым биіктігіне жетті. Ауа райы нашарлағанда, «Макон» басқаруды сақтау үшін толық қозғалтқыш қуатына сүйенуге мәжбүр болды. Техас штатының Ван-Хорн қаласының жанындағы күшті желден кейін, 17.5 фреймдегі диагональды арқалық, түйіскен жерге жақын, бұзылды, одан кейін екінші диагональды арқалық та бұзылды. Бас ботсвайннің көмекшісі Роберт Дж. Дэвис басқарымындағы жылдам зақымды жою тобы жарты сағат ішінде арқалықтарды жөндеді. «Макон» қалған жолды қауіпсіз аяқтап, 22 сәуірде Опа-Локкаға тоқтады. Тоғыз күн ішінде зақымдалған арқалықтарға тұрақты жөндеу жұмыстары жүргізілді, бірақ 17.5 фреймнің жоғарғы қанатымен қосылған жерін нығайту үшін дуралюминді арналар қосылмады. Осы нығайтулар жасалғанша «Маконды» тоқтату сол кезде қажетсіз деп есептелді. Командир Уайлидің соңғы SOS хабарында: «Біз Пт. Сурден шамамен 20 миль қашықтықта, теңізде 10 мильдей жерге қонғанда кемені тастаймыз» делінген. Түсуге 20 минут кетті, теңізге ақырын қонғаннан кейін «Макон» Монтерей шығанағында батып кетті. Жылы ауа райы және «Акрон» трагедиясынан кейін құтқару жилеттері мен үрмелі салдардың енгізілуінің арқасында экипаждың тек екі мүшесі ғана қаза тапты. Бірінші сыныпты радист Эрнест Эдвин Дейли құлап кетпеу үшін мұхит бетінен әлі де тым жоғары болғанда кемеден секірді, ал бірінші сыныпты мейрамхана қызметкері Флорентино Эдкиба жеке заттарын алуға тырысқанда, апатқа ұшыраған жерге жүзіп бара жатып суға батып кетті. Бір офицер командир Уайли оған көмекке жүзіп келгенімен құтқарылды, бұл әрекеті үшін ол кейін марапатталды. 64 құтқарылғанды «Ричмонд» крейсері, «Конкорд» крейсері 11 адамды, ал «Синциннати» крейсері 6 адамды алып кетті. Сиклс оқиға орнын суретке түсіруге екі сағат уақыт болғанын айтты, бірақ ол «Макон» теңізге құлағанын білген. Ол теңіз күштерінің крейсерлерді дирижабльге көмекке жіберетінін дұрыс болжады.

Ауа райының жерін зерттеу

Монтерей шығанағының аквариумдық зерттеу институты (MBARI) 1991 жылдың ақпан айында «Макон» суасты кемесінің қираған бөліктерін тауып, зерттеді және бірнеше заттарды алып шығарды. Зерттеу жұмыстарына сонар, бейне және фотосуреттер алынды, сондай-ақ кейбір бөлшектер де қалпына келтірілді. 2005 жылдың мамыр айында MBARI шығанақтағы археологиялық ескерткіштерді анықтау мақсатындағы бір жылдық ғылыми жоба аясында осы орынға қайта оралды. Орынды зерттеу үшін бүйірлік сканерлі сонар қолданылды.

2006 жылғы экспедиция

2006 жылдың қыркүйегінде, қашықтан басқарылатын аппараттарды пайдалана отырып және MBARI, Стэнфорд университеті мен Ұлттық мұхиттық және атмосфералық басқарманың Ұлттық теңіз қадағалау басқармасының ғалымдарын қатыстыра отырып, толыққанды зерттеу экспедициясы жүргізілді. Экспедициядан алынған бейнежазбалар NOAA қызметіне жататын OceansLive веб-порталы арқылы көпшілікке ұсынылды. 2006 жылғы экспедиция сәтті аяқталды және шамамен 15 жыл бұрынғы соңғы сапардан бері көптеген жаңа жайттар мен өзгерістер анықталды. Жоғары сапалы бейне және 10 000-нан астам жаңа сурет түсіріліп, олар апат орнының навигациялық фотомозаикасына біріктірілді.

Қорғау

Қазақша аударма:

wreck site-тың орналасқан жері құпия болып қалады және Монтерей шығанағының ұлттық теңіз қорығында орналасқан. Тереңдігіне байланысты (1500 фут (457 м)) ол су астына түсушілерге қолжетімді емес. АҚШ Ұлттық парктер қызметі былай мәлімдейді:

Бұл орын 2010 жылдың 29 қаңтарында АҚШ Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілді.

Танымал мәдениетте

Мейконның кадрлары 1933 жылғы апат фильмі "Делугте" пайдаланылады. Мейкон 1934 жылы Warner Bros. студиясы түсірген "Мұнда Кеме флоты" фильмінің соңында көрсетіледі, онда Джеймс Кагни, Пэт О'Брайен және Глория Стюарт түскен. Кагнидің кейіпкері фильмде кеңінен көрсетілген "Аризона" кемесінде қызметтен кейін Мейконға жіберіледі. Мейконның апаты 1937 жылғы "The Go Getter" фильмінің басында бейнеленген, онда Джордж Брент оның рульшісі рөлінде ойнайды. Макс Маккойдың 1995 жылғы "Индиана Джонс және философтар тасы" романында Мейкон маңызды оқиға желісінің бір бөлігі ретінде бейнеленген; Индиана Джонс Лондонға трансатлантикалық рейсі кезінде Мейконмен саяхаттайды.