Қазіргі Әлемге Қарсы Көтеріліс

Кіріспе

Юлиус Эволаның "Қазіргі заманға қарсы көтеріліс" кітабы – Юлиус Эволаның 1934 жылы Италияда алғаш рет жарық көрген кітабы. Эволаның ең ықпалды туындысы саналатын бұл еңбек, оның дәстүрлі дүниетанымын ашып көрсетеді. Кітаптың бірінші бөлімінде дәстүрлі әлемнің ұғымдары, оның жер мен әсем әлем арасындағы байланыс туралы білімі талданған. Екінші бөлімі қазіргі заманды дәстүрлі қоғамдармен салыстырып, олардың ерекшеліктерін – саясаттан және институттардан бастап, өмір мен өлімге деген көзқарастарына дейін қарастырады. Эвола қазіргі цивилизацияның регрессивті жақтарын сынап, дәстүрлі қоғамды жақтаушылық танытады. "Ривольта контрьо ил мир модерно" 1934 жылы Милан қаласында "Хопли" баспасынан шықты. 1969 жылы кітап қайта қаралып, толықтырылған күйінде қайта басылды. Гвидо Стукконың 1969 жылғы басылымнан жасаған ағылшын тіліне аудармасы Inner Traditions баспасынан жарық көрді. Сондай-ақ, кітап неміс, испан, француз, серб және венгр тілдеріне аударылды. Ол консервативті оңшыл ағымдарда культты кітап ретінде белгілі. Бұл кітап Мирча Элиаде және дәстүрлі мектептің басқа да ойшылдарына, сондай-ақ Еуропалық Жаңа Оңшылдарға әсер етті.

Мазмұны

"Қазіргі заманға қарсы көтеріліс" екі бөлімге бөлінеді: Дәстүр әлемі және Жаратылыс және қазіргі заманның бейнесі. Бірінші бөлім, Дәстүр әлемі, дәстүрлі өркениеттердің ілімдерін салыстырмалы түрде зерттейді, онда Эвола дәстүрлі адамның өмірінің негізгі принциптері екі табиғат ілімінде – физикалық және метафизикалық тәртіптердің болуында көрінетінін көрсетеді. Бұл дәстүрлі адамның заң, соғыс, меншік, жыныстар арақатынасы, өлместік және нәсіл туралы түсінігін қамтиды. Екінші бөлім тарихты дәстүрлі негізде түсіндіреді: ол адамның бастауынан басталып, Дарвин мағынасындағы эволюцияның қазіргі заманғы түсінігіне жетеді, дәстүр бойынша бұл регресс, инволюция саналады. Эвола "Қазіргі заманға қарсы көтеріліс" кітабының екінші тарауын дәстүрлі әлем тарихта толыққанды жүзеге аспайтынын атап бастайды. Эволаның пікірінше, дәстүрдің кілті және дәстүрлі әлемді анықтайтын ерекшелік – екі табиғатты тәжірибелік білу: жоғары және төмен, болу және пайда болу, табиғаттан тыс және табиғи. Содан кейін Эвола дәстүрді іске асырған тарихи қоғамдардың пайдалы қасиеттерін жақтайды: "Дәстүрлі әлем құдайлық билікті білді. Ол екі әлемнің арасындағы байланыс – бастауды білді; трансцендентті жақындатудың екі үлкен жолын – батырлық іс-қимыл мен терең ойлауды білді. Ол моральдық негізді – дәстүрлі заң мен касталық жүйені, ал саяси символды – империяны білді". Осыдан Эвола дәстүрлі әлемде нақты этика болмағандықтан, тиісінше, ешқандай теория болмағанын қорытады. Теориясыз, оны үйрену мүмкін емес, ал үйренбесе, прогресс болмайды. Эвола осы дәстүрлі қоғамдардағы кез келген прогресс немесе өзгеріс эволюция емес, инволюция екенін түсіндіреді, тарихты зерттеу – ыдырауды зерттеу ғана. Эвола осы себепті дәстүрлі қоғамдарда тек бастапқылыққа, оның пікірінше, қазіргі заманның салдарынан жоғалған бірегей этникалық идентитіге берілгендік болғанын бағалайды. Эвола дәстүрлі қоғамдарды сипаттағаннан кейін, ол жыныстық рөлдерге қатысты метафизикалық көзқарастарына көшеді. Эвола ғаламды жоғары және төмен деп бөліп, оны табиғаттан тыс және табиғимен байланыстырады. Эволаның пікірінше, әйелдер табиғи, ал ерлер табиғаттан тыс. Ер адам өзімен-өзі жетеді, ал әйел тәуелді. Эволаның дүниетанымында әйелдің рөлі – ана болу және сүйікті болу, ал ер адамның жалғыз рөлі – соғыс. Эвола гендерлік рөлдерге қатысты ерекше көзқарастарын индуизм мен даосизммен байланыстыра отырып, негіздейді.

Revolt Against the Modern World is divided into two parts: The World of Tradition, and Genesis and the Face of the Modern World. The first part, the world of tradition, is a comparative study of the doctrines of traditional civilizations where Evola indicates that the fundamental principles of the life of traditional man are manifested in the doctrine of two natures, the existence of a physical order and a metaphysical one. It follows the indication of the way in which the man of the tradition conceives law, war, property, relations between the sexes, immortality, and race. The second part instead contains an interpretation of history on a traditional basis: it starts from the origins of man to arrive at the modern concept of evolution in the Darwinian sense which, according to tradition, is considered a regress, an involution. Evola begins the second chapter of Revolt against the Modern World stating that the traditional world is never perfectly realized in history. According to Evola, the key to tradition and what he supposes was the defining feature of the traditional world, was the experiential knowledge of the two natures: high and low, being and becoming, supernatural and natural. Then, Evola leads to promote the beneficial qualities of historical societies that embodied tradition: "The traditional world knew divine kingship. It knew the bridge between the two worlds, namely, initiation; it knew the two great ways of approaching the transcendent, namely, heroic action and contemplation. It knew the moral foundation, namely, the traditional law and the caste system; and it knew the political earthly symbol, namely, the empire." From this, Evola concludes that the traditional world had no defining ethics so therefore, it had no theory of any kind. Without theory, there was no learning of such theory and without learning, no progress. Evola explains how any progress or change from these traditional societies is involution rather than evolution, the study of history is only the study of decay. Evola appreciates how due to this, in traditional societies there was only adherence to the primordialism, a single ethnic identity, which he believes has been lost due to modernity. Once Evola characterizes traditional societies, he proceeds to dive into his metaphysical views of gender roles. As Evola divides the universe between above and below, he relates this to the supernatural and the natural. According to Evola, women are natural and men are supernatural. The male is self subsistent while the female is dependent. In Evola's worldview, the role of the female is to be a mother and a lover, while the male's sole role is in war. Evola justifies his idiosyncratic views on gender roles by relating it to Hinduism and Taoism.