15 жасқа толған қыздың тойы – Латын Америкасы мәдениетіндегі маңызды дәстүр. Quinceañera мерекесі, қыз баланың ересек өмірге қадамы. Той, рәсімдер туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қыздың 15 жасқа толуын тойлау
Celebration of a girl's 15th birthday
Квинсеанера (фиеста де квинсеанера, квинсе аньос, фиеста де квинсе аньос, квинсеанеро және квинсес) – Мексика және басқа Латын Америкасы елдерінде кең таралған қыздың 15 жасқа толуын тойлау рәсімі. 15 жасқа толған қыз – квинсеанера (kinseaˈɲeɾa; «15 жаста» деген сөздің әйелдік түрі). Латын Америкасында «квинсеанера» термині тек мереке иесіне ғана арналса, ағылшын тілінде, әсіресе АҚШ-та, бұл термин осы ерекше оқиғаға байланысты тойлаулар мен құрмет көрсетулерді білдіреді. Бұл туған күн балалықтан жас бойжеткендікке көшуді білдіретіндей, басқа күндерден ерекше аталып өтеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, қыздар 15 жасқа толғанға дейін болашақ әйел рөліне дайындалу үшін қауымдағы үлкен әйелдерден тамақ дайындау, тоқу және бала туу туралы білім алған. Той кезінде қыздың әкесі оны болашақ күйеулерге таныстыратын. Бұрын осындай дәстүрлер Оңтүстік Еуропада, әсіресе Испания мен Францияда да кездесетін. Бүгінде бұл әдет Мексикада, оның вице-корольдік немесе Мексика императорлық кезеңдерінде пайда болған елінде ең күшті сақталып қалған. Дегенмен, ол Америкадағы испан тілінде сөйлейтін елдерде кеңінен тойланады. Ең әсем тойлар британдық және американдық дебютанттар балдарымен салыстыруға болады. Тойлау рәсімдері әр елде әртүрлі болады; мысалы, кейбір елдерде мерекелер басқаларына қарағанда діни мағынаға ие. Қазіргі уақытта АҚШ-та көптеген латын американдықтар да квинсеанераны өздерінің дәстүрлеріне сәйкес тойлайды. Бразилияда, португал тілінде сөйлейтін елде, осыған ұқсас той «festa de debutantes», «baile de debutantes» немесе «festa de quinze anos» деп аталады. Француз Кариб аймағында және Француз Гвианасында ол «fête des quinze ans» деп аталады.
A quinceañera (also fiesta de quinceañera, quince años, fiesta de quince años, quinceañero and quinces) is a celebration of a girl's 15th birthday that is common in Mexican and other Latin American cultures. The girl celebrating her 15th birthday is a quinceañera (kinseaˈɲeɾa; feminine form of "15 year old"). In Latin America, the term quinceañera is reserved solely for the honoree; in English, primarily in the United States, the term is used to refer to the celebrations and honors surrounding the special occasion. This birthday is celebrated differently from any other as it marks the transition from childhood to young womanhood. Historically, in the years prior to their 15th birthdays, girls learned about cooking, weaving, and childbearing from the elder women in their communities in preparation for their future roles as wives. During the celebration the girl's father would present her to potential suitors. In the past, parallel customs could be found in Southern Europe, mainly Spain and France. Today, the custom remains strongest in Mexico, its likely country of introduction during the viceregal or Mexican imperial periods. However, it is widely celebrated in Spanish speaking countries in the Americas. The grandest parties are comparable to British and American debutante balls. The celebrations themselves vary significantly in different countries; for example, the festivities in some have taken on more religious overtones than in others. Nowadays, the quinceañera is also celebrated by many Latino Americans in the United States, each according to their traditions. In Brazil, a Portuguese speaking country, a similar celebration is called festa de debutantes, baile de debutantes, or festa de quinze anos. In the French Caribbean and French Guiana, it is called fête des quinze ans.
Шығу тегі
Қазіргі мерекелер көне Испанияның католик дәстүрлерін Колумбтан бұрынғы Мексиканың жергілікті мұраларының дәстүрлерімен, сондай-ақ бірнеше заманауи өзгерістермен біріктіреді және Екінші Мексика империясы кезеңіндегі еуропалық ықпалға көп тәуелді. Мысалы: Ежелгі Мексикада ацтектер және басқа да жергілікті халықтар өмірдің әртүрлі кезеңдерінен өту үшін көптеген әртүрлі рәсімдер өткізетін. Квинсеанера жас қыздың ересекке айналуын белгілейді, оны болашақ күйеулерге таза қыз ретінде қоғамға ұсынды. Басқа да әңгімелер квинсеанера тарихын Испаниядағы Альба герцогинясына байланысты дейді. Ол өз сарайында той өткізіп, жасөспірім қыздарды ресми киіммен қатысуға шақырды. Бұл дәстүр жалғасты және Мексика императоршасы Карлота, Франция королі Людовик Филипп I-нің немересі, Мексика қаласындағы өзінің сарайы үшін ұқсас қабылдау өткізген кезде нығайтылды – жас қыздарды тұрмысқа шығуға лайықты деп таныстырды. Квинсеанераның сәнді кешкі көйлек кию, еуропалық әдепті әлеуметтік әдет-ғұрыптарды пайдалану және баллда билеу дәстүрлері Екінші Мексика империясы кезеңінің стильдерімен және әдет-ғұрыптарымен үйлеседі, бұл сол кездегі еуропалық патшалық сарайлардың кеңейтілген нұсқасы болды. Бұл қарапайым тамақ пен торт жеуден бастап, бай отбасыларда үлкен тойға айналды. Отбасылар іс-шараларды жоспарлаушыларды пайдалана алады және арнайы кіріспе мен билермен ұйымдастырылған, кәсіби фото және бейне түсірілімдермен жасалған тақырыптық мерекелерді әзірлейді. Қазіргі квинсеанера тойларында басқа мәдениеттердің дәстүрлері де қолданылады. Іс-шараларды ұйымдастырушылар мен квинсеанераға қатысты өнімдер нарығы дамыды.
Contemporary festivities combine Catholic traditions from old Spain with the traditions of indigenous heritages of pre Columbian Mexico, along with a few modern twists, and rely heavily on European influence from the period of the Second Mexican Empire. For example: In ancient Mexico, the Aztecs and other indigenous peoples had many different ceremonies to mark the passage through the various stages of life. The quinceañera marked a young woman's transition to adulthood, as she was presented, as a virgin, to the community for probable suitors. Other origin stories attribute quinceañera history to the Duchess of Alba in Spain, who hosted a ball at her palace and invited adolescent girls to attend in formal clothes. This tradition would continue and was reinforced when Empress Carlota of Mexico, granddaughter of the Louis Philippe I of France, threw a similar reception for her court in Mexico City—presenting young women as eligible for marriage. The traditions of the quinceañera wearing elaborate ball gowns, utilizing courtly European social customs, and ballroom dancing coincides with the styles and customs of the period of the Second Mexican Empire, which was an extension of the European royal courts of the time. From a simple food and cake celebration, it has developed among wealthier families to become an occasion for a big party. Families may use event planners, and develop a celebration with a theme, to be staged with a special entrance and dances, and captured by professional photoshoots and video. Modern quinceañera celebrations also incorporate traditions from other cultures. Markets for event planners and quinceañera related products have developed.
Куба
Кубада мереке барысында хореографиялық топтық би болуы мүмкін, онда 14 жұп квинсеанераның айналасында вальс билейді, оған басты бишілердің бірі, оның таңдаған жігіті немесе жігіті ілеседі. Хореографияға көбінесе төрт немесе алты биші немесе «сарапшылар» деп аталатын эскорттар кіреді, оларға квинсеанераның айналасында билеуге рұқсат беріледі. Олар әдетте тәжірибесіз бишілер, олардың міндеті – орталық жұпты ерекше көрсету. Бишілерге түрлі түсті смокинг киюге де рұқсат етіледі. Он бесінші туған күнді мерекелеу Кубада 1970 жылдардың соңына дейін өте танымал болды. Бұл дәстүр Кубаға Испания арқылы келген, бірақ ең үлкен ықпал француздықтарға тиді. Жеке клубтардағы немесе төрт және бес жұлдызды қонақүйлердегі қымбат дәмханаларды жалға алуға мүмкіндігі бар бай отбасылар квинсеяра, яғни «квинс» деп аталатын мерекелерді өткізді. Бұл мерекелер әдетте қыздың үйінде немесе туыстарының кең үйінде ұйымдастырылатын. Кубада жиі кездесетін тағы бір дәстүр – 14 әйел және 14 эскорттан (кейде әрқайсысы 7) тұратын қатысушылар тобы. Эскорттар гүлдер (әдетте, раушан гүлдері) ұстайды, ал әйелдер шамдарды ұстайды. Квинсеанера әкесімен вальс билегенде, бір шамды сөндіріп, бір раушан гүлін жинап алады. Бұл, барлық шамдар сөндіріліп, гүлдер жиналғанша жалғасады. 14 шам оның өткен 14 жылын білдіреді, және әрқайсысы үшін ол бір тілек тілейді. Тортты кесу уақыты келгенде, квинсеанера соңғы шамын сөндіріп, осылайша 15 тілегін орындайды. Гүлдер анасына сыйланады.
In Cuba, the party may include a choreographed group dance, in which 14 couples waltz around the quinceañera, who is accompanied by one of the main dancers, a boy of her choice, or her boyfriend. The choreography often includes four or six dancers or escorts called experts, who are allowed to dance around the quinceañera. They are usually inexperienced dancers whose function is to highlight the central couple. The male dancers are also allowed to wear tuxedos in different colors. Fifteenth birthday celebrations were very popular in Cuba until the late 1970s. This practice partly entered Cuba via Spain, but the greatest influence was the French. The wealthy families who could afford to rent expensive dining rooms in private clubs or hotels of four and five stars held celebrations that were the precursors of quinceañeras, which they called quinces. These celebrations usually took place in the house of the girl or the more spacious house of a relative. Another tradition, commonly found in Cuba, is to have 14 ladies and 14 escorts (sometimes 7 each) as a court. The escorts hold flowers (usually roses) and the ladies carry candles. As the quinceañera dances the waltz with her father, she blows out one candle, then picks up one rose. This continues until she has blown out all the candles and picked up all the roses. The 14 candles blown out represent her 14 previous years, and with each she makes a wish. When the time comes to cut the cake, the quinceañera will blow out her last candle, thus completing her 15 wishes. The flowers are given to her mother.
Колумбия
Колумбияда қыз әкесінің еріп келгенімен басталады, оны анасы, туыстары мен достары қарсы алады; әкесі мен қызы вальс және басқа да әуендер билейді. Туған күнін тойлап жатқан қыз келесіде ағаларымен (болса) және олардың әкелерімен, құдаларымен билейді. Содан кейін ол пасодобль мен вальс процессияның барлық мүшелерімен орындайды (кейін меренге немесе поп сияқты басқа музыкамен ерікті билер болады). Бұл мерекеге жасөспірім ашық түсті немесе пастельді кешкі көйлек киеді, сәл әшекейленеді және макияж жасайды, әдетте шашына тиара тағады және мойны мен қолына әшекейлер тағады. Барлық қонақтар, жасөспірімнің достары да ресми киім киеді. Алғашқы биден кейін, жасөспірім және оның достары би билейді. Содан кейін фестиваль тірі музыка ойнайтын топтармен, танымал әртістермен, диджейлермен, тамақпен, сусынмен басталады, ал түнгі уақыттың белгілі бір кезінде «ла ора лоқа» (la hora loca) өткізіледі, онда қатысушылар маска немесе әзілді періште киіп, сырнай мен дірілдегіштермен шу көтеріп, жылдам темптегі музыка ойналады. Quinceañera туған күнін тойлап жатқан қыздың (жеке немесе бірге) қосымша таңғажайып би орындауы және достары, туыстары және басқаларға арналған би ұйымдастыруы мүмкін. Бұл дәстүрдің әлеуметтік маңызы соншалық, тіпті кедей отбасылар да қыздарының quinceañera-сына жомарт түрде ақша жұмсайды. Бұл шара бір жылдық жалақыға тең болуы мүмкін, және көптеген адамдар оны төлеу үшін қарызға батылады.
In Colombia, the quince starts with the arrival of the teenage girl, accompanied by her father; she is received by her mother and other relatives and friends; father and daughter dance a waltz and other tunes. The quinceañera birthday girl next dances with her brothers (if any) and their uncles and godparents. Then she performs the pasodoble and the waltz with all members of the procession (then optional dances to other music, such as merengue or pop). For this occasion the teenager wears an evening dress in light colors or pastels, is dressed and made up slightly, and usually places a tiara in her hair and jewels on her neck and hands. All the guests dress in formal attire, including the teenager's peers. After the first dance, the teenager and her friends have a dance. Then the festival begins with music from live bands, some famous artists, DJs, food, drink, and at one late point of the night a la hora loca is carried out, in which the attendants wear masks or funny wigs and make noise with whistles and rattles while fast tempo music is played. It is optional to make some surprise dance performed by the quinceañera birthday girl (alone or accompanied), and a dance that will give away her friends, cousins, and others. The custom's social significance is such that even poor families tend to spend lavishly on a daughter's quinceañera. The event can cost as much as a year's wages, and many take up debt to be able to pay for it.
Француз Гвианасы және Француздық Кариб бассейндері
Француз Гвианасы мен Француз Кариб аймағында бұл той "Fête des quinze ans" деп аталады. Ол да осыған ұқсас форматта өтеді.
In French Guiana and the French Caribbean, the celebration is known as fête des quinze ans. It follows a similar structure.
Испания
Фестивальдің бастауы, шетелдік әсердің номенклатурасы бойынша, "puesta de largo" немесе "Debutante ball" деп аталатын ежелгі еуропалық аристократиялық фестивальде жатыр сияқты, онда некеге жасы жеткен жас қыздар қоғамға таныстырылатын. Бірақ бұл фестиваль түбектің мемлекеттерінде әрқашан тек жоғарғы топқа ғана арналған, ал 20-шы ғасырда оның тойлану жасы азаматтық көпшіліктің жасына сәйкес кешіктірілді. Ол Америкаға экспортталды, онда халық арасында да қалыптасты, бірақ Испанияда 20-шы ғасыр бойы біртіндеп жоғалып кетті. Дегенмен, Латын Америкасынан келген иммигранттардың арқасында бұл дәстүр қайтадан қолданысқа енді, бірақ бұл жолы бұрынғыдай ресми емес. Олар оны екінші буындағы ұрпақтарына үйретті. Алайда, фестивальдің осы нұсқасы Испанияға тән дәстүр емес, тек иммигранттарға ғана тән деп есептеледі.
Although the origin of the festival seems to have its cause in the ancient European aristocratic festival of the "puesta de largo" or "Debutante ball" according to the nomenclature of foreign influence, in which young women of marriageable age were presented before society, this festival was always restricted to the upper classes in the peninsular kingdoms and in the 20th century its celebration age was delayed to coincide with the civil age of majority. Although it was exported to America, where it also took root among the popular classes, in Spain it gradually disappeared throughout the 20th century. However, the custom has been reintroduced again, although in a less formal version, as a result of Latin American immigration, whose members have applied it to their second generation. However, this version of the festival is not generally considered a custom typical of Spain, but rather exclusive to immigrants.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-тың көп бөлігінде он алты жасқа толу тойы қалыпты жағдай болса, квинсеанера Калифорниядан Флоридаға дейінгі аумақтағы үлкен мексика-американдық халқының арасында, сондай-ақ елдің басқа латындық қауымдастықтарында және Пуэрто-Рикода кең таралған. Квинсеанералар 1970 жылдардың ортасы мен соңында Лос-Анджелесте және Сан-Диегода, ал 1980 жылдардың басында Техастың түрлі аймақтарында тойланды. Олар кеңінен таралмағанмен, көптеген жұмысшы топтағы отбасылар квинсеанераны өткізе алды, себебі падринолар мен падрондар шығындарды бөлісіп төлейді. Соңғы жылдары квинсеанералар АҚШ-та үлкен танымаллыққа ие болды. АҚШ-та таратылатын квинсеанера туралы кітаптар мен басқа да жариялымдарда испан тіліндегі түпнұсқа туындылардың қатар ағылшын тіліндегі нұсқалары да жиі кездеседі. Бұл американдық мәдениетте испан және латын мәдениетінің артып келе жатқан ықпалын көрсетеді. Мерекеге деген қызығушылықтың артуы нәтижесінде, жас латын қыздарына арналған тауарлар мен қызметтер ұсынатын сауда орындары мен кәсіпорындардың саны артып келеді.
While in most of the United States it is customary to celebrate a sweet sixteen, a quinceañera is common amongst the large Mexican American population from California to Florida, as well as within the other Hispanic communities throughout the country and Puerto Rico. Quinceañeras were noted to be celebrated in the mid to late 1970s in Los Angeles and San Diego and in the early 1980s in different parts of Texas. Though they may not have been widespread, many working class families could afford quinceañeras because the padrinos and padrones pitch in for the costs. In recent years, quinceañeras have gained popularity in the United States. Books and other publications about quinceañeras distributed in the United States increasingly include English versions to the original works in Spanish. This shows the increasing influence of Hispanic and Latino culture within the broader American culture. The increasing popularity of the celebration has begun to lead to an uptick in retailers and businesses catering directly to young Hispanic or Latina women.
Жаңа дәстүрлер
XXI ғасырда көптеген қыздар өздерінің квинсеанера тойларын ұйымдастырады. Егер дәстүрлі көйлектер ресми және көбінесе тек ақ түсті болса, қазір олар әлдеқайда алуан түрлі. Уақыт өте келе, квинсеанера тойлары ана мен қыздың биінен бастап, кәсіби бишілерді шамбелан ретінде шақыруға, тіпті поп-мәдениет элементтерін қосатын тақырыптарға (мысалы, Гарри Поттер квинсеанерасы) дейін өзгерді. Сондықтан, бұл тойлар енді әр адамның жеке ерекшеліктері мен жағдайларына сәйкес келеді. Көптеген латиноамерикандық әйелдер қаржылық қиындықтар, ата-аналарының талаптары немесе отбасылық жағдайларға байланысты бұрын тойламаған армандарының квинсеанерасын ересек күндерінде өткізеді. Kirkus Reviews аргентиналық-американдық автор Ямиль Саид Мендестің 2022 жылғы «Twice a Quinceañera: A Delightful Second Chance Romance» романын «ұлығатты» деп сипаттайды. Онда «Бес жылдық келісімді бұзғаннан кейін, жас әйел өзіне деген сүйіспеншілікті дамыту үшін 30 жасқа толған күні өзіне екі квинсеанера тойын ұйымдастырады» делінеді.
In the 21st century, many girls create their own quinceañera celebrations. Whereas traditional dresses were formal and usually white dresses only and are now more varied. As times have changed over the years, quinceañeras have changed from mother daughter dances to hiring professional dancers as chambelanes to party themes incorporating pop culture (for example a Harry Potter quince), so the parties have evolved to fit individuals' personalities and circumstances. Many Latina women celebrated their dream celebrations as adults because they never had theirs due to financial problems, pressure from parents or family emergencies. Kirkus Reviews calls Argentinian American author Yamile Saied Méndez's 2022 novel Twice a Quinceañera: A Delightful Second Chance Romance "enchanting." The story tells how "After breaking off a five year engagement, a young woman embarks on a quest for self love by throwing herself a Double Quinceañera for her 30th birthday."