Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыка жанры
Music genre
Буддистік музыка – буддизм үшін немесе одан шабыттанған музыка (санскрит: вадита, сангита) және көптеген ритуалдық және ритуалдық емес музыкалық формаларды қамтиды. Буддистік өнер түрі ретінде музыка буддистер ерте заманнан бері қолданып келеді, бұған үнділік Санчи сияқты жерлердегі көркем бейнелер куә. Кейбір ерте буддистік дереккөздерде музыкаға теріс көзқарас болғанымен, Махаяна дереккөздері музыкаға көбірек оң көзқараспен қарастырады, оны Буддаларға лайықты құрбандық ретінде және сезімтал тіршілік иелерін буддизмге баулудың тиімді құралы ретінде қарастырады. Буддистік музыка көптеген буддистік дәстүрлерде маңызды орынға ие және көбінесе рәсімдік және құлшылық мақсаттары үшін қолданылады. Буддистік музыка мен ән шырқау жиі буддистік рәсімдер мен мерекелердің бөлігі болып табылады, онда олар Буддаға арналған сыйлық ретінде қарастырылуы мүмкін. Көптеген буддистік музыкалар аспаптармен сүйемелденетін ән айтуды немесе шырқауды қамтиды.
Buddhist music is music (Sanskrit: vàdita, saṅgīta) created for or inspired by Buddhism and includes numerous ritual and non ritual musical forms. As a Buddhist art form, music has been used by Buddhists since the time of early Buddhism, as attested by artistic depictions in Indian sites like Sanchi. While certain early Buddhist sources contain negative attitudes to music, Mahayana sources tend to be much more positive to music, seeing it as a suitable offering to the Buddhas and as a skillful means to bring sentient beings to Buddhism. Buddhist music retains a prominent place in many Buddhist traditions, and is usually used for ceremonial and devotional purposes. Buddhist music and chanting is often part of Buddhist rituals and festivals in which they may be seen as offerings to the Buddha. Most Buddhist music includes chanting or singing, accompanied by instruments.
Кореялық буддалық музыка
Кореялық буддистік музыкалық ән айту помп'ае (Бомпае) деп аталады. Басқа екі стиль бар: чиссори (көлемді, әсем стиль) және хоссори (қарапайым стиль). Ән мәтіні стиліне байланысты қытай, санскрит немесе корей тілінде болуы мүмкін.
Korean Buddhist musical chanting is called pomp'ae (Beompae). There are two main styles chissori (grand elaborated style) and the hossori (simple style). The chanted text may be in Chinese, Sanskrit or in Korean, depending on the style.
Жапондық дәстүрлер
Ең ерте белгілі бенгал әндері – буддалық Чаряпадалар (Түсіну әндері, шамамен 900–1100 ж.б.). Баул дәстүрі, тікелей буддалық дәстүр болмаса да, бенгалдық буддалық Сахаджа дәстүрінің кейбір Карья әндерін пайдаланады. Бенгал буддистерінің діни музыкасы көбінесе Будда самкиртаны немесе Будда киртаны деп аталады. Бұл Бангладештің Баруа буддистері арасында кең таралған практика. Басты айырмашылық – буддалық монастырьлардағы монахтар мен үй иелері арасындағы музыкалық дәстүрлердің өзгешелігі. Гималай аймақтарындағы буддалық үй иелері көбінесе халық әндерін (көбінесе «глу» деп аталады) орындайды. Көбінесе бұл әндер дүниялық, бірақ «chos glu» (дхарма әндері) де айтылады. Кейде оларға дра нйен лютасы, чиванг скрипкасы және дукт флейтасы (глинг бу) сияқты бірнеше аспаптармен қосымша сүйемелдеу жасалады. «Мгур» термині, әдетте, буддизмді оқыту үшін дәстүрлі түрде қолданылатын діни буддалық әндерге қатысты. Осы дәстүрдегі ең танымал әншілердің бірі – ұлы жоғи Миларепа, оның «Жүз мың ән» атты шығармасы бүгінгі күнге дейін танымал. Бұған қоса, саяхатшы музыканттар, жыршылар (Гесар патшаның жырларын орындайтын Сгрунг мхан) және Манипа (мгур мен мантраларды, соның ішінде әйгілі Мани мантрасын орындайды) сияқты музыканттардың басқа да дәстүрлері бар. Әрбір мектеп, тіпті жеке монастырьлар да өз ән салт-дәстүрлерін сақтайды. Тибет буддизмі өзінің музыкалық нотация жүйесін жасады және осы жүйені бейнелейтін қолжазбалар қазіргі күнге дейін сақталған. Тибет монахтары да көмей әнімен (көп дауысты әнмен) шеберлігімен танымал. Әннің интонациясы мен стилі дәстүрге қарай өзгереді, кейбіреулер монотонды ән айтуды, ал басқалары әуенді ән айтуды ұнатады. Тхеравададағы кең таралған ән түрі – «пирит» (паритта, «қорғау») әні, ол буддалық ән айтудың ең көне түрлерінің бірі. Тхераваданың ең танымал паритта әндері: Тисарана (Үш пана), Панкасила (Бес ереже), Упаджахаттана (Бес еске алу), Метта Сутта (Мейірімділік туралы сөз) және Мангала Сутта (Бақыт туралы сөз). Бұл дәстүр 18 ғасырға дейін соқталады, сол кезде бірнеше жаңа музыкалық формалар пайда болды, соның ішінде «прашасти» («мақтау әндері»). Бұл әндер діни тақырыптарға негізделген және көбінесе буддалық монастырьларда, діни мерекелерде және қайырымдылық шараларында орындалады.
The earliest known Bengali songs are the Buddhist Charyapadas (Songs of realization, c. 900–1100 CE) of the medieval tantric mystics. The Baul tradition, while not a Buddhist tradition per se, still makes use of some of the Bengali Buddhist Sahaja tradition's Carya songs. The devotional Buddhist music of Bengali Buddhists is often called Buddha samkirtan or Buddha kirtan. It is a common practice among the Barua Buddhists of Bangladesh. The main distinction is between the musical traditions practiced by monastics in Buddhist monasteries and the musical traditions practiced by laypersons. The singing of popular songs (mostly called glu) by Buddhist laypersons of the Himalayan regions is widespread. Most are secular, but chos glu (dharma songs) are also sung. Sometimes this may be accompanied by a few instruments like the dra nyen lute, the chiwang fiddle; and the duct flute (gling bu). The term mgur meanwhile, refers specifically to devotional Buddhist songs, which have been traditionally used to teach Buddhism. One of the most famous songwriter of these was the great yogi Milarepa, and his Hundred Thousand Songs remains popular today. There are also other traditions of musicians, including mendicant musicians, and epic storytellers (Sgrung mkhan, who often focus on the Epic of King Gesar) and the Manipa (who sing mgur and mantras, including the famous Mani mantra). Individual schools, and even individual monasteries, maintain their own chant traditions. Tibetan Buddhism developed its own musical notation system and manuscripts depicting this system have survived in use until the present day. Tibetan monks are also noted for their skill at throat singing or overtone singing. The intonation and style of the chant varies by tradition, with some preferring a more monotone chant and others a more melodic chanting. A common type of chanting in Theravada is pirit (paritta, "protection") chanting, which is one of the oldest forms of Buddhist chanting. Among the most popular Theravada paritta chants are: Tisarana (The Three Refuges), Pancasila (The Five Precepts), Upajjhatthana (The Five Remembrances), Metta Sutta (Discourse on Loving Kindness), and Mangala Sutta (Discourse on Blessings). This tradition can be traced back to the 18th century when several new musical forms arose, including prashasti ('praise songs'). These songs draw on religious themes, and are commonly broadcast in Buddhist monasteries, and during religious festivals and donation feasts.
Қазіргі заманғы музыка жанрлары
Қазіргі кезде "буддистік музыка" деп аталатын және қазіргі заманғы музыкалық технологияны пайдаланатын бірнеше музыканттар бар. Олардың ішінде қытайлық малайзиялық Име Оой, тибеттік әнші Дечен Шак Дагсай, жапон діни қызметкері Канхо Якушиджи және непалдық әнші Ани Чойинг Дрольма сияқты танымал әншілер де бар. Кейбір қазіргі буддистер хип-хоп (MC Happiness) және металл (The Firstborn) сияқты нақты стильдерді қабылдаған.
There are also several contemporary musicians which have been labeled "Buddhist music" and who make use of modern musical technology. They include popular singers like the Chinese Malaysian Imee Ooi, the Tibetan singer Dechen Shak Dagsay, the Japanese priest Kanho Yakushiji, and the Nepalese singer Ani Choying Drolma. Some contemporary Buddhists have adopted specific styles like Hip hop (MC Happiness), and Metal (The Firstborn).
Буддизмнен тыс ықпал
Сонымен қатар, буддизммен байланысты немесе одан шабыттанған көптеген "Жаңа дәуір" және эксперименталды музыкалық формалар бар, олардың кейбіреулері мәтіннің мағынасын түсініп орындалса, ал енді біреулері тек қайталауға негізделген. Осы мектептердің көпшілігі синкретикалық сипатқа ие және буддалық ықпалмен қатар индуизм сияқты басқа дәстүрлердің музыкасын да қамтиды. "Жаңа дәуір музыкасының" алғашқы альбомы – "Дзен медитациясы үшін музыка" буддалық тақырыптарға негізделген. Жапондық (詩吟) – бұл қатаң түрде буддалық дұға емес болғанымен, Дзен буддизмінің бірнеше принциптерін көрсететін әнмен орындалатын поэзияның бір түрі. Ол "сэйдза" позасында орындалады, ал қатысушылар күштің Дзен ортасы – ішек арқылы ән салуға ынталандырылады. "Сигин" және оған ұқсас практикалар Жапонияда буддалық рәсімдер мен діни сипаттағы жиналыстарда жиі орындалады. 2009 жылы Beyond Singing Project жобасы буддалық дұғалар мен христиандық хор музыкасын біріктірген альбом шығарды, оған Тина Тернер және Дечен Шак Дагсей қатысты.
There are also a number of New Age and experimental musical forms which are related to or draw on Buddhism, some with understanding of the words, others merely based on repetition. A large number of these schools tend to be syncretic and incorporate Buddhist influences along with music of other traditions, like Hinduism. The first "New Age music" album, Music for Zen Meditation, draws on Buddhist themes. While not strictly a variation of Buddhist chanting in itself, Japanese (詩吟) is a form of chanted poetry that reflects several principles of Zen Buddhism. It is sung in the seiza position, and participants are encouraged to sing from the gut the Zen locus of power. Shigin and related practices are often sung at Buddhist ceremonies and quasi religious gatherings in Japan. In 2009, the Beyond Singing Project produced an album combining Buddhist chants and Christian choral music. Tina Turner and Dechen Shak Dagsay were involved.