Кіріспе
Философ Джерри Фодордың гипотезасы
Ойлау тілі гипотезасы (LOTH), кейде ойдың реттілігімен құрылған ойлау (TOME) деп те аталады, американдық философ Джерри Фодор ұсынған лингвистика, ой философиясы және когнитивтік ғылым салаларындағы көзқарас. Ол ойдың табиғатын "тілге ұқсас" немесе құрастырмалы құрылымға ие (кейде ментальді деп аталады) деп сипаттайды. Осы көзқарас бойынша, қарапайым түсініктер жүйелі түрде (тілдегі грамматика ережелеріне ұқсас) ойларды құру үшін біріктіріледі. Теорияның ең қарапайым түрінде ойдың, тіл сияқты, синтаксисы бар екені айтылады. Лингвистика және когнитивтік ғылымнан алынған эмпирикалық деректерді философиялық тұрғыдан ақыл-ойды бейнелеу үшін пайдалана отырып, гипотеза ойлаудың ойлау тілінде (LOT) жүзеге асатынын көрсетеді: таным және когнитивтік процестер тек тілдік немесе семантикалық құрылыммен "көрсетілген" және комбинаторлық синтаксис арқылы қолданылатын бейнелеу жүйесі ретінде ғана "шартты түрде мүмкін".
The language of thought hypothesis (LOTH), sometimes known as thought ordered mental expression (TOME), is a view in linguistics, philosophy of mind and cognitive science, forwarded by American philosopher Jerry Fodor. It describes the nature of thought as possessing "language like" or compositional structure (sometimes known as mentalese). On this view, simple concepts combine in systematic ways (akin to the rules of grammar in language) to build thoughts. In its most basic form, the theory states that thought, like language, has syntax. Using empirical evidence drawn from linguistics and cognitive science to describe mental representation from a philosophical vantage point, the hypothesis states that thinking takes place in a language of thought (LOT): cognition and cognitive processes are only 'remotely plausible' when expressed as a system of representations that is "tokened" by a linguistic or semantic structure and operated upon by means of a combinatorial syntax.
Презентация
Гипотеза ұсыныстық мазмұны бар ойларға қатысты, және ол санадағы барлық процестерді сипаттауды көздемейді. Ол ойдың бейнелеу теориясына сүйенеді, осы белгілердің не екенін және олардың қалай жұмыс істейтінін түсіндіру үшін. Бейнеленетін нысанымен ерекше қарым-қатынаста тұратын және нақты мазмұны бар саналық бейнелеу болуы керек. Күрделі ойлар өздерінің семантикалық мазмұнын қарапайым ойлардың мазмұнынан және олардың бір-бірімен байланысынан алады. Ойлар бір-бірімен ойдың синтаксисін бұзбайтын тәсілдермен ғана байланыса алады. Осы екі бөлікті біріктіретін синтаксис бірінші реттік предикат есептеуінде көрсетілуі мүмкін. "Джон биік" деген ой, Джон және биіктік ұғымдарынан тұрады, олар бірінші реттік предикат есептеуінде 'j' (Джон) нысанына қатысты 'T' ("биік") предикаты ретінде берілуі мүмкін. Толыққанды ұсыныс, сандық көрсеткіштер және сөйлемдік көзқарастар сияқты күрделі мәселелерді ескеруі керек (адамдардың мәлімдемелерге қатысты түрлі көзқарастары; мысалы, мен Джонның биік екеніне сенуім, көруім немесе күдіктенуім мүмкін).
Қағидаттар
Жоғары когнитивтік процестер ақыл-ой бейнелемесіз мүмкін емес. Ғылыми тұрғыдан сенімді психологиялық модельдер жоғары когнитивтік процестерді бейнелеу арқылы сипаттайды, себебі бейнелеу және есептеуді қажет ететін ойлау үшін, есептеу жүргізілетін объекті ретінде бейнелеу жүйесі қажет. Осыдан келіп, танып білу мен ойлау процестері үшін организмдерге бейнелеу жүйесін қабылдау қажет. Біздің ниеттеріміз бен іс-қимылдарымыздың арасында себеп-салдарлық байланыс бар. Ақыл-жағдайлар біздің ниеттерімізді іс-қимылдарымыз арқылы іске асыратындай етіп құрылғандықтан, әлемді және өзімізді қабылдау тәсіліміз бен іс-қимылдарымыздың арасында байланыс бар.
Қабылдау
Ойлау тілі гипотезасы даулы да, жаңашыл да болды. Кейбір философтар LOTH-ты қабылдамайды, олардың пікірінше, біздің қоғамдық тіліміз – біздің ойлау тіліміз, яғни ағылшын тілінде сөйлейтін адам ағылшын тілінде ойлайды. Бірақ, басқалары күрделі ойлау тілге ие емес адамдарда да (мысалы, нәрестелер, афазиясы бар адамдар, тіпті жоғары сатыдағы приматтар) болатынын және сондықтан, ментальділіктің бір түрі туа біткен болуы керек деп санайды. Психикалық күйлердің себептік ықпалы бар деген ұғым Гилберт Райл сияқты мінез-құлықшылардан өзгеше, ол психикалық күйдің себебі мен мінез-құлықтың нәтижесі арасында ешқандай айырмашылық жоқ деп есептейді. Керісінше, Райл адамдардың белгілі бір әрекеттерге бейімділігі болғандықтан осылай әрекет ететінін, ал осы себептік ақыл-ой күйлері бейнелеуші екенін ұсынады. Бұл тұжырымға Джон Сёрл биологиялық натурализм арқылы қарсы шығады, ол психикалық күйлердің себептік ықпалын қабылдайтын, бірақ бейнелеуші емес ақыл теориясы. Сёрл қасақана күйлерді төменгі деңгейдегі ми қызметі мен жоғары деңгейдегі ақыл-ой қызметіне бөледі. Төменгі деңгейдегі, бейнелеуші емес нейрофизиологиялық процестер жоғары деңгейдегі ақыл-ой бейнелеуіне қарағанда ниет пен мінез-құлыққа себептік күшпен әсер етеді. Тим Крейн өзінің «Механикалық Ақыл» атты кітабында Фодормен келісетінін, бірақ оның себептері өте ерекше екенін айтады. Логикалық қарсылық LOTH-тың табиғи тілдердегі сөйлемдердің мағынасын қалай түсіндіретініне күмәндік білдіреді. Яғни, «Қар ақ» деген сөйлем LOT-та P ДЕН болса ғана ШЫН болады, мұнда P LOT-та «Қар ақ» дегенді білдіреді, ал табиғи тілде де солай мағына береді. Кез келген символдарды манипуляциялау үшін олардың мағынасын анықтаудың бір жолы қажет.
Байланыс байланыстылық
Коннекционизм – бұл жасанды интеллектке қатысты тәсіл, ол көбінесе LOTH қабылдайтын теориялық негіздеменің көп бөлігін қабылдайды, атап айтқанда, психикалық күйлер есептеулік және себептік тиімді, және көбінесе олар репрезентативті болады. Алайда, коннекционизм ойлау машиналарын, көбінесе жасанды нейрондық желілер ретінде іске асырылатын, түйіндердің өзара байланысты жиынтығын және уақыт өте келе осы байланыстардың күшін өзгерту арқылы естеліктерді құра алатын ақыл-ой күйлерін баса назар аударады. Нейрондық желілердің танымал түрлеріне бірліктердің интерпретациясы және оқу алгоритмі жатады. "Бірліктер" нейрондар немесе нейрондардың топтары ретінде түсіндірілуі мүмкін. Оқу алгоритмі уақыт өте келе байланыс салмағының өзгеруін қамтамасыз етеді, бұл желілерге өз байланыстарын өзгертуге мүмкіндік береді. Коннекционистік нейрондық желілер өздерінің белсенділігі арқылы уақыт өте келе өзгеріп отырады. Белсенділік – бұл нейрондық желідегі бірліктің кез келген уақыттағы кез келген аспектісін көрсететін сандық мән. Белсенділік таралуы – бұл белсендірілген бірлікке қосылған барлық басқа бірліктерге белсенділіктің уақыт өте келе таралуы немесе олардың оны қабылдауы. Коннекционистік модельдер уақыт өте келе өзгергендіктен, коннекционизмді қолдаушылар, олар LOTH классикалық жасанды интеллектке тудыратын мәселелерді шеше алады деп мәлімдейді. Бұл мәселелер, көптеген синтаксистік құрылымға негіделген машиналардың проблемаларды шешуде және деректерді сақтауда адам ақылынан әлдеқайда жақсы екенін, бірақ адам ақылының өте жақсы орындай алатын нәрселерде, мысалы, бет-әлпеттерді және фотосуреттердегі нысандарды тану, сондай-ақ нюанстармен жасалған ишараттарды түсінуде нашар екенін көрсетеді. Когнитивтік модельдің осы заңдар мен қасиеттерді ғылыми әдіспен үйлесімді түрде түсіндіретін когнитивтік архитектурасы болуы керек. Фодор мен Пылышин когнитивтік архитектураның жүйелілік қасиетін тек бейнелеу жүйесіне жүгіну арқылы ғана түсіндіре алатынын, ал коннекционизм бейнелеудің когнитивтік архитектурасын қолданады немесе қолданбайды дейді. Егер қолданса, онда коннекционизм LOTH-ты пайдаланады. Егер қолданбаса, онда ол эмпирикалық тұрғыдан жалған.
Эмпирикалық сынақтар
LOTH пайда болғаннан бері эмпирикалық тұрғыдан тексерілді. Барлық тәжірибелер гипотезаны растаған жоқ; 1971 жылы Роджер Шепард пен Жаклин Метцлер Пайлишиннің барлық символдар ақыл-оймен олардың негізгі математикалық сипаттамалары арқылы түсініледі деген нақты гипотезасын сынады. Шепард пен Метцлердің тәжірибесі 3D нысанның 2D сызық суретін, содан кейін сол нысанды белгілі бір бұрылыспен топқа көрсетуден тұрды. Шепард пен Метцлердің сөзіне сүйенсек, егер Пайлишин дұрыс болса, онда нысанды бірдей нысан ретінде анықтауға кеткен уақыт нысанның бұрылу дәрежесіне тәуелді болмайды. Олардың нысанды тануға кеткен уақыт оның бұрылуына пропорционалды екенін тапқандығы осы гипотезаға қарсы келеді. Әлемдегі нысандар арасындағы қатынастар туралы бұрынғы білім мен субъектілердің сол нысандарды тануға кеткен уақыты арасында байланыс болуы мүмкін. Мысалы, субъектілер физикалық тұрғыдан мүмкін емес бұрылыспен бұрылған қолды танымай қалуы ықтимал. Содан бері бұл эмпирикалық тұрғыдан тексерілді және ақыл-ой топографиялық тұтас математикалық сипаттамаларды жақсырақ өңдей алатыны расталды. Бұл зерттеулер символдарды өңдеуде ақыл-ой нені істемейтінін анықтады. Сөйлеу тілін үйрену қабілеті жоқ және есімдер тіліне қол жеткізе алмайтын, "үй есімдері" деп аталатын кейбір естімейтін ересектер шын мәнінде өздері сияқты адамдармен және сыртқы әлеммен жестілер мен өздері жасаған есімдер тілі арқылы қарым-қатынас жасайды. Олар тілдің не екенін немесе қалай жұмыс істейтінін білмесе де, олар бейнелі сөздерден гөрі абстрактілі ұғымдарға көше алады, яғни оны көрсету үшін жесті жасамас бұрын түсіне алады. Жиырма жеті жасында негізгі есімдер тілін үйренген үй есімі Илдефонсо, ойлауы қарым-қатынас жасау үшін оңайласа да, басқа үй есімдерімен қарым-қатынас жасау қабілетін жоғалтқанын және тілсіз ойлау қалай жұмыс істегенін еске түсіре алмағанын анықтады. Ойлау процестерінің тілдік емес болуы мүмкін екенін анықтау үшін жасалған басқа зерттеулерге 1969 жылы Берлин мен Кейдің жүргізген зерттеулері кіреді, онда түс спектрінің әртүрлі түстерге қатысты қанша сөз болса да, бірдей қабылданатыны көрсетілді, сондай-ақ 1981 жылы жасалған және 1983 жылы бекітілген зерттеулер, ол сөздермен жеткізудің қарапайымдығына қарамастан, қарсы фактілердің бірдей деңгейде өңделетінін көрсетті. Мауриц (2011) ойлау тілінің сөздік тәртібін оқиғаның етістігін, агентін және объектісін еске түсіруге қажетті уақыт арқылы өлшеу үшін жасалған тәжірибені сипаттайды. Нәтижесінде агент ең жылдам, ал етістік ең соң еске түсірілді, бұл ойлаудың субъект-объект-етістік тіліне (SOVLOT) әкелді. Қызығы, кейбір тілдер, мысалы, парсы тілі, осы тәртіптік формаға ие, яғни миға осы тілдердегі ұғымдарды ой ұғымдарына айналдыру үшін аз энергия қажет.
In 1971, Roger Shepard and Jacqueline Metzler tested Pylyshyn's particular hypothesis that all symbols are understood by the mind in virtue of their fundamental mathematical descriptions. Shepard and Metzler's experiment consisted of showing a group of subjects a 2 D line drawing of a 3 D object, and then that same object at some rotation. According to Shepard and Metzler, if Pylyshyn were correct, then the amount of time it took to identify the object as the same object would not depend on the degree of rotation of the object. Their finding that the time taken to recognize the object was proportional to its rotation contradicts this hypothesis. There may be a connection between prior knowledge of what relations hold between objects in the world and the time it takes subjects to recognize the same objects. For example, it is more likely that subjects will not recognize a hand that is rotated in such a way that it would be physically impossible for an actual hand. It has since also been empirically tested and supported that the mind might better manipulate mathematical descriptions in topographical wholes. These findings have illuminated what the mind is not doing in terms of how it manipulates symbols. Certain deaf adults who neither have capability to learn a spoken language nor have access to a sign language, known as home signers, in fact communicate with both others like them and the outside world using gestures and self created signing. Although they have no experience in language or how it works, they are able to conceptualize more than iconic words but move into the abstract, suggesting that they could understand that before creating a gesture to show it. Ildefonso, a homesigner who learned a main sign language at twenty seven years of age, found that although his thinking became easier to communicate, he had lost his ability to communicate with other homesigners as well as recall how his thinking worked without language. Other studies that have been done to discover what thought processes could be non lingual include a study done in 1969 by Berlin and Kay which indicated that the color spectrum was perceived the same no matter how many words a language had for different colors, and a study done in 1981 and fixed 1983 which alluded, that counterfactuals are processed at the same rate, ease of conveying through words notwithstanding. Maurits (2011) describes an experiment to measure the word order of the language of thought by the relative time needed to recall the verb, agent, and patient of an event. It turned out that the agent was recalled most quickly and the verb least quickly, leading to a conclusion of a subject–object–verb language of thought (SOVLOT). Surprisingly, some languages, e. g., Persian language, have this ordering form, meaning that the brain needs less energy to convert the concepts in this languages into the thought concepts.