Кіріспе

1961 жылы жазылған Дж.Д.Сэлинджердің "Фрэнни мен Зоуи" романы – американдық жазушы Дж.Д.Сэлинджердің "Фрэнни" атты әңгімесі мен "Зоуи" повесін біріктіретін кітап. Екі туынды алғаш рет 1955 және 1957 жылдары "Нью-Йоркер" журналында жарияланғаннан кейін 1961 жылы бір кітап ретінде жарық көрді. Кітап, Салинджердің шығармаларында жиі кездесетін, Гласс отбасының ең кіші мүшелері – Фрэнни мен Зоуи ағайындыларына арналған. "Фрэнни" Зоуидің әпкесі, колледж студенті Фрэнни Гласс туралы әңгімелейді. Оқиға Фрэннидің жігіті Лейнге демалыс күндері сапар жасағанда аты аталмаған колледж қаласында өтеді. Айналасындағы адамдардың өзімшілдігі мен жалғандығына көңілі толып, ол рухани жолмен одан құтылуға тырысады. "Зоуи" оқиғасы Фрэнни оқиғасынан кейін Нью-Йорк қаласының Верхний Ист-Сайд ауданындағы Гласс отбасының пәтерінде өтеді. Актер Зоуидің кіші әпкесі Фрэнни ата-анасының Манхэттендегі тұрғын үйінде рухани және өмірлік дағдарысқа ұшырайды, бұл анасы Бессиді қатты алаңдатады. Зоуи Фрэнниге көмекке келіп, бауырластық сезіммен, түсіністікпен және ақылға қонымды кеңестермен қолдау көрсетеді.

Фрэнни

Қысқа әңгіме Фрэннидің колледждегі жігіті Лэйн Котеллмен демалыс күндері кездесуіне қатысты. Лэйн оны сәнді асханаға алып барады, онда Фрэнни тез ашуланады, себебі ол өзінің академиялық қиындықтарының ұсақ-түйектері туралы әңгімелесуге ғана қызығушылық танытады. Фрэнни колледж білімінің маңыздылығына және Лэйннің достарының құндылығына күмән келтіреді. Ол ештеңе жемейді, дені ауырып, Лэйнмен сөйлесуден шаршайды. Соңында ол өзін босатып, дәретханаға барады, онда жүйкелік күйзелістен кейін тынығады. Фрэнни үстелге оралады, онда ол өзімшілдікпен және жетістікке жету қажеттілігімен мазаланғанын білдіреді. Кейін Лэйн Фрэннидің қолындағы кішкентай кітапты көріп, ол туралы сұрайды. Ол кітаптың "Саяшының жолы" деп аталатынын және орыс саяхатшысының "үнемі дұға етудің" күшін қалай үйренгенін баяндайтынын түсіндіреді. Иса дұғасы – "Иса Мәсіх, маған рақым ет" дұғасын, Зен коанына ұқсас, санадан тыс, тіпті жүрек соғуы сияқты бойға сіңіруді қамтиды. Лэйн оқиғаға емес, кешкі той мен футбол ойынының жоспарына көбірек қызығушылық танытады, бірақ Фрэннидің психикалық халден әлсіреп құлағанда, ол оған көмектеседі және демалыс күндері жоспарланған іс-шараларды кейінге жылдырады. Ол оянғаннан кейін такси шақырып, оны тұратын жеріне апарып, Фрэнниді жалғыз қалдырады. Әңгіме Фрэннидің мейрамханада жатқанда, оның еріндері үнсіз қозғалып, үнемі дұға ету амалын орындап жатқанын көрсетеді.

Зоуи

Зоуи отбасының үйінің ваннасында бауыры Баддидің төрт жыл бұрын жазған хатын оқиды. Хатта Бадди бірнеше жыл бұрын үлкен ағасы Сеймурдың өзін-өзі өлтіргенін талқылайды және егер ол оған бейім болса, Зоуиді актерлік мансабын қууға шақырады. Зоуидің анасы Бесси ваннаға кіреді, екеуі ұзақ әңгімелеседі, Бессидің алаңдауы Франниге қатысты, ол эмоциялық құлдырауда және тамақтан бас тартуда. Әңгіме барысында Зоуи анасына тіл тигізіп, оны әзілдеп мазақтап, бірнеше рет кетіп қалуын сұрайды. Бесси Зоуидің мінез-құлқын шыдамдылықпен қабылдайды және ол бауыры Баддиге көбірек ұқсап бара жатқанын айтады, сондай-ақ бір кездері "әдемі және мейірімді" болған балаларына не болғанын ойлайды. Бесси кеткеннен кейін Зоуи киініп, қонақ бөлмесіне барады, онда ол Франниді мысығы Блумбергпен бірге диванда отырған күйі табады. Ол онымен сөйлесе бастайды, бірақ "Иса дұғасын" жаттауының себебі өзінің беделін арттыру екенін айтып, Франниді ренжітеді. Зоуи өзін кінәлі сезініп, Сеймур мен Баддидің бұрынғы жатын бөлмесіне шегінеді және философиялық және діни цитаталармен жазылған есіктің сыртын оқиды. Ойланып-толғанғаннан кейін Зоуи Бадди болып жүріп Франниге телефон соғады. Франни ақырында алдағанын біледі, бірақ олар Зоуимен сөйлесуді жалғастырады. Зоуи оған Сеймурдің бір кездері айтқан даналық сөздерін жеткізеді, яғни адам оптимизммен және сүйіспеншілікпен өмір сүруі керек, себебі ешкім жасамаса да, Иса көріп тұрады. Зоуи телефонды қойғаннан кейін Франни ата-анасының төсегіне жатып, төбеге күлімсіреп, ақырында ұйықтап қалады.

Негізгі тақырыптар

Бұл оқиға Салингердің Дзен буддизмі мен индуистік Адвайта Веданта сияқты Шығыс діни философияларына, сондай-ақ Шығыс православиелік христиандық руханилығына деген танымал қызығушылығын көрсетеді. Кітаптың екінші бөлімінің кіріспесінде кітаптың "мистикалық әңгіме" немесе "махаббат әңгімесі" екендігі талқыланады, бұл туралы кітаптың баяндаушысы Бадди Гласс (осы екіншісі деп шешеді) болжайды. Джеральд Розен 1977 жылғы "Дж.Д.Салинджер өнеріндегі Дзен" кітабында Фрэнни мен Зоуиді қазіргі заманғы Дзен ертегісі ретінде қарастыруға болатынын айтады, онда басты кейіпкер Фрэнни қысқа әңгіме мен повесть бойына білусіздіктен терең білімге жетеді. Дженифер Данн эссесінде Фрэнни мен Зоуидегі "жарқын, көлемді беттер мен ішкі бос кеңістік арасындағы қарама-қайшылықты" қазіргі қоғамның метафорасы ретінде түсіндіруге болатынын атап өтті. Карл Бод Висконсин университетінің журналында Салингердің "Фрэнни мен Зоуиде" "жалған мен шынайы біздің махаббатымызға лайық" деп жазғанын, мұны өзінің кейбір эмоционалдық мәселелеріне жауап ретінде тапқанын айтты.

Бастапқы жарияланым

Кітап "Іваноф, қорқынышты" (1956) туындысының жаңа өңделуі. "Фрэнни" мен Зоуи алғаш рет The New Yorker журналында бөлек жарияланды. "Фрэнни" 1955 жылдың 29 қаңтарындағы, ал Зоуи 1957 жылдың 4 мамырындағы нөмірде жарық көрді. Сэлинджер "Фрэнни" мен Зоуиді 1961 жылдың шілдесінде Little, Brown and Company баспасы арқылы кітап түрінде шығарды және кітапты Нью-Йоркер журналының редакторы Уильям Шонға арнады. Франни жүкті деген жалған пікір алғашқы жарияланым кезінде кең тарағандықтан (тіпті Нью-Йоркер редакторының өзі Франни жүкті деп ойлаған), Сэлинджер мәтінді редакциялап, содан кейін қайта қарастырды. Ол бір жағынан оқырмандардың оқиғаны жүкті Франни көзқарасымен түсінуі мүмкін деген ойға ашуланып, екінші жағынан, нақты жауап беруден тартынды. Соңында ол бір ғана өзгеріс жасады: Лэйн Котеллдің "Ішімдіктердің арасында тым көп уақыт өтіп кетті. Тіліңді тістеп айтсам," деген сөзін қосты, мұның жыныстық қатынасқа сілтеу ретінде қабылданатынына үміттенді. Сэлинджерді зерттеуші Уоррен Френчтің пікірінше, бұл өзгеріс жеткіліксіз болды.

Қабылдау

Кітап оқырмандар арасында өте танымал болды, 1961 және 1962 жылдары The New York Times Fiction Best Sellers тізімінің басында 26 апта тұрды, бірақ сыншылар оған қарама-қайшы пікірлер білдірді. Джон Апдайк Сэлинджердің туындысының толыққанды екенін айтты. Ол Сэлинджердің кейіпкерлерін жоғары бағалап, олардың "жеке сұлулық пен зиялылықтың ерекше жарқылында ажыратылмастай бірігіп кететінін" жазды. Сондай-ақ, Сэлинджердің "дұрыс, жағымпаздықпен және алаңдаушылықпен" айтатынын атап өтті. Дегенмен, бірқатар сыншылар Сэлинджердің осы туындысымен өзін мойындамай қалғанын жазды. Джанет Малколм Максвелл Гейсмардың оны "өте нашар әңгіме" деп атағанын, ал Джордж Штайнер "пішінсіз, өзіне құмарлықтың көрінісі" деп сипаттағанын келтіреді. 2011 жылы Джей МакИнерни "өздеріне сырттай қанағаттанған Гласс отбасының" жасалуын сынады, бірақ сонымен бірге бұл әңгіме Сэлинджердің "қалыптасып келе жатқан нанымдарын" көрсеткенін айтты.

Өзгерістер мен мұра

1995 жылы түсірілген ирандық "Пари" фильмі кітаптың еркін бейімделуі болып табылады. Кітаптағы кейіпкерлер Вес Андерсонның 2001 жылғы "The Royal Tenenbaums" фильміндегі дарынды балалар туралы материалдың көп бөлігіне түрткі болды. Кітап 2016 жылғы "Кэрри Пилби" фильмінде, сондай-ақ 2020 жылғы Netflix сериалы "Dash & Lily" басты кейіпкерлерінің махаббатында орталық орын алады.

Жүктелу туралы мәліметтер

1961 жылы, АҚШ, Литтл, Браун және Компания. , Қатты мұқаба
1991 жылы, АҚШ және Канада, Литтл, Браун және Компания. , Жұмсақ мұқаба, Қайта басылым