Кіріспе

Мозамбик елiнiң музыкасы

Мозамбик музыкасының екі жеке стилi бар.

Куба стиліне мозамбик

Мозамбик (айтылуы: мо. сам.’би. ке) – Кубаның көше шерулері мен компарсаларының музыкасынан туындаған, конга сияқты, кубалық музыка мен бидің қарқынды стилі. Оны 1963 жылы Пелло эль Афрокан (Педро Искьердо) ойлап тапқан немесе дамытқан.

Музыка

Бұл ырғақ Сахарадан оңтүстік Африка музыка дәстүрлерімен көптеген ерекшеліктерді бөліссе де, Африканың Мозамбик мемлекетінің музыкасына ешқандай қатысы жоқ. Кубалық мозамбик құрамында конга барабандары, бомбо (бас барабандар), сиыр қоңыраулары және тромбондар болады. [Қараңыз: "Кубадағы Мозамбик сабағы, 1985" (Пелло эль Афрокан) және "Кубадан Мозамбик ырғағы" (Ким Аткинсон). Искьердоның "Мария Караколес" шығармасы кейіннен Сантана 1977 жылғы "Festival" альбомында жазылған. Искьердоның ырғағы 1963 жылы Гаванадағы "Ritmos de Juventud" телебағдарламасында тұңғыш рет орындалды, жүргізуші өте үйлесімді барабаншылармен қоршалған, олар бір мезгілде Мозамбик биін орындағанда фортепианоға ұқсас дыбыс тудырды.

Билеу

Би тізе бүгіп, денені төмен түсіріп, бір мезгілде аяқты көтеріп, денені қалыпты тік күйіне қайтарады, содан кейін тізелерді қайта бүгіп, денені төмен түсіру амалы қайталанады. Бұл би "уақыттан тыс" афрокубалық румба мен сонға, сондай-ақ 1960-шы жылдардың басында АҚШ-та кең таралған афроамерикалық твист биіне ұқсайды. Мозамбик 1965 жылы өркендеп, Изкьердо оның тобын Париж Олимпиадасына алып барғанда ең жоғары деңгейге жетті, бірақ одан кейін тез ұмытылды. Қысқа ғана уақытқа ғана танымал болғанына қарамастан, алдымен Изкьердо, кейіннен оның ұлы мозамбикті жазбалар мен тікелей өнер көрсетулер арқылы сақтап келді. Мозамбик – Куба революциясынан кейінгі алғашқы жаңа жанр және румба клавесін жүйелі түрде қолданған алғашқы танымал музыкалық топ. Мозамбик музыкалық топтардың ырғақтарында жаңа бағыт ашты, оның нәтижесін сонго мен тимба билерінде естіп көруге болады.

Нью-Йорк стиліне мозамбик

1960 жылдары Нью-Йорк қаласында Эдди Палмиери Искьердоның сол аттас туындысынан шабыттанған Мозамбик деп аталатын ырғақ құрды. Екі ырғақ та конга де компарса барабандарына негізделгенімен, оларда ортақ элементтер жоқ. [Қараңыз: "Нью-Йорк стиліндегі Мозамбиктің тарихы" (Энди Гонсалес Мэнни Окендодан сұхбат алады).] Тіпті клаве үлгілері де өзгеше: Искьердоның ырғағы румба клаведі пайдаланса, Палмиери соны қолданады. Искьердоның мозамбиктері көбінесе мажор тональностьда болады. Палмиеридің мозамбиктері негізінен минор тональностьда жазылған. Дегенмен, екі топ та 2-3 клаве тізбегіндегі аккордтық прогрессияны және тромбон тобын қолданады. Келесі пианино гуахеосы Нью-Йорк стилінде орындалады. Ребека Маулеон Куба Мозамбигі бастапқыда перкуссия жанры ретінде пайда болғандықтан, оған арналған фортепиано партиясы жоқ екенін атап көрсетеді. Ал Искьердо өзінің Мозамбигі үшін нақты перкуссиялық партиялар жасаған болса, Нью-Йорк стиліндегі жалғыз арнайы перкуссиялық партия – қоңырау үлгісі.

Қоңырау үлгісі

Пальмиеридің ырғағында қолданылған қоңырау үлгісі бастапқыда гуагуанко каскара үлгісі болған. Мозамбик қоңырауы Гавана стиліндегі конга де компарсада қолданылатын үлгіге ұқсас. Томми Лопес Пальмиеридің тобында конга ойнады. Қоңырау үлгісін алғаш рет Пальмиеридің тимбалеросы Джулито Колазо орындады, ал кейіннен Мэнни Окендо орындады, ол Мозамбик тимбалесімен тығыз байланысты болды. [Қараңыз: "Мозамбик" (Мэнни Окендо).] Нью-Йорк Мозамбик қоңырауы кейін Солтүстік Америка джазы мен эстрада музыкасындағы барабаншылар тарапынан қабылданады. Мысалы, барабаншы Стив Гадд Пол Саймонның "Late in the Evening" әнінде барабан жинағында (тарелкада) Нью-Йорк Мозамбик қоңырауын ойнағанын естуге болады. Нью-Йорк Мозамбик қоңырауы негізінен сонг таяқтарының қарапайым үлгісімен бірдей. [Қараңыз: "Барабан жинағы үшін негізгі сонго" (Игнасио Берроа).] Тек айырмашылық сонг үлгісінде естілетін негізгі үшінші соққыдағы соққыда. Сонго және Нью-Йорк Мозамбик екеуі де сон-монтуно, мамбо және сальсада қолданылатын дәстүрлі "бұрышты" ырғақтардан өзгеше болып, ән бойы конга барабаншысына импровизациялауға көбірек мүмкіндік берді.