Кіріспе

Мәдени немесе эмоционалды ассоциация – семиотикадағы техникалық термин. Коннотация – кез келген сөз немесе тіркестің нақты немесе тура мағынасынан өзге, қалыпты түсінілетін мәдени немесе эмоционалды байланысы. Коннотация көбінесе оның ұнамды немесе ұнамайтын эмоционалды байланысына қарай оң немесе теріс деп сипатталады. Мысалы, жауырыны қатайған адамды мықты жігерлі немесе қатыгез деп сипаттауға болады; екеуінің де сөздік мағынасы бір болса да (жауырыны қатайған), мықты жігерлі сөзі адамның жігеріне деген құрметті білдіреді (оң коннотация), ал қатыгез сөзі бір адаммен қарым-қатынастағы ашу-ызаны көрсетеді (теріс коннотация).

Қолданылуы

"Коннотация" әр түрлі мағыналардың қосындысына ұласады. Оларға сөздің немесе сөз тіркесінің тікелей, бастапқы мағынасынан (денотация деп аталады) және осы сөздің немесе сөз тіркесінің нақты білдіретінінен туындайтын айырмашылықтар кіруі мүмкін. Коннотация, негізінен, сөзбен немесе сөз тіркесімен байланысты болатын барлық нәрсені – мысалы, жасырын құндылықты, бағалауды немесе сезімдерді – көрсетеді.

Логика

Логика мен семантикада коннотация шамамен интенсиямен мағынасы бірдей болып табылады. Коннотация көбінесе денотациямен қарама-қарсы қойылады, ал денотация кеңейтумен шамамен мағынасы бірдей. Сондай-ақ, сөздің коннотациясын оның барлық мүмкін нәрселерге сілтемесі ретінде қарастыруға болады (нақты сілтемелерден өзгеше). Сөздің денотациясы – ол сілтеме жасайтын нәрселердің жиынтығы; ал коннотациясы – ол сілтеме жасайтын нәрселер туралы қос мағынаны білдіреді (мағыналардың екінші деңгейі коннотативті деп аталады). Мысалы, "ит" сөзінің коннотациясы – төрт аяқты, ет жейтін сүтқоректі жануар. Сондықтан, "сен итсің" деу сізді нағыз ит ретінде емес, керісінше, жаман немесе қатыгез екеніңізді білдіреді.

Қатынасты терминдер

Бейтарап көзқарасқа қол жеткізуге тырысқанда, күшті коннотациялары бар сөздерді (әсіресе жағымсыз немесе кемсітетін) қолданбау көбінесе пайдалы. Эвфемизмдерді пайдаланудың басты себептерінің бірі – жағымды коннотацияларды көбірек немесе жағымсыз коннотацияларды азайту ниеті. Терри Иглтон анықтағандай, семиотикалық жабылу – "ой-сананың тұрақтылығының мөрленген әлемі, ол қиялға келген бірлік атынан тілдің бұзылушы, орталықтандырылмаған күштерін тебіледі. Белгілер белгілі бір жасырын зорлық-зомбылықпен қатаң иерархиялық тәртіпке бағынады. "Көрсетілімдерді" жасау процесі әрқашан білдіру тізбегін кездейсоқ жабуды, білдірушінің еркін ойын нақты және қажетті мағынаға дейін шектеуді қамтиды, осылайша субъект оны табиғи және сөзсіз деп қабылдайды".

Мысалдар

Бұл бейнелеу – мультфильмдегі жүрек суреті. Бұл сөз мағынасы – сүйіспеншілік пен әуес сезімінің символы. Осы мысалдың анықтамасы – жасыл сабақты қызыл раушан. Бұл раушан құштарлық пен махаббаттың символы болып табылады – раушан осыны білдіреді. Бұл – қоңыр крест. Медиалық мәндегі түсінігі бойынша, бұл діннің символы. Дегенмен, нақтырақ айтқанда, бұл – христиан дінінің символы.