Кіріспе

"Мишель" – ағылшын рок-тобы The Beatles-тің 1965 жылғы "Rubber Soul" альбомына енген ән. Оның негізгі авторы Пол Маккартни, ал орта бөлігін Джон Леннонмен бірлесіп жазған. Ән – махаббатқа арналған баллада, оның бір бөлігі француз тілінде орындалады. "Rubber Soul" альбомына қосылғаннан кейін, ән 1966 жылдың басында кейбір еуропалық елдерде, Жаңа Зеландияда жеке ән ретінде, ал Францияда EP ретінде жарық көрді. "Мишель" Бельгия, Франция, Норвегия, Нидерланды және Жаңа Зеландияда The Beatles үшін бірінші орын алған хит болды. Дэвид пен Джонатан, сондай-ақ The Overlanders тобының осы әнді бір мезгілде жазған нұсқалары Солтүстік Америкада және Ұлыбританияда да сәттілікке жетті. "Мишель" 1967 жылы "Жыл әні" номинациясы бойынша "Грэмми" сыйлығын жеңіп алды және содан бері The Beatles әндерінің арасында ең көп жазылған әндердің біріне айналды.

Құрамы

"Мишельдің" аспаптық музыкасы лирикалық идеядан бөлек туындады. Маккартнидің сөзінше:
"Мишель" әуені Чет Аткинстің саусақпен тарту стилінде жазылған. Оның "Трамбон" деген әні бар, онда үстіңгі ноталар қайталанады, ал әуен ойналғанда бас партиясы қосақталады. Бұл біз үшін жаңалық болды, себебі классикалық гитарашылар мұны орындағанмен, рок-н-ролл гитарашылары осылай ойнамаған. Бізге белгілі болған алғашқы саусақпен тарту стилін қолданған адам – Чет Аткинс. Мен оны ешқашан үйренбедім. Бірақ Аткинстің "Трамбон" әніне еліктеп, әуен мен бас партиясы бар бір композиция жазғым келді, демек солай істедім. Бастапқыда бұл ән инструменталды, C тоналысында болды.

"Мишельдің" сөздері мен стилі Маккартнидің Ливерпульдегі жылдарындағы париждік сол жағалау мәдениетінің танымалдылығынан туындады. Оның айтуынша, "Бұл Джульетта Греко сияқты адамдардың кезі болды, француз богемиясы". Маккартни бір суретшілер кешінде, сақал қойған және жолақты футболка киген студенттің француз тілінде ән айтқанын естіген. Ол достарын көңілді ету үшін француз тіліндегі сөздердің орнына, мағынасыз шуды жазды. 1965 жылға дейін бұл ән кештерде орындалатын шығарма болды, содан кейін Джон Леннон оны "Rubber Soul" альбомына енгізу үшін жаңаша өңдеуді ұсынды. Маккартни француз тілінің мұғалімі, ескі досы Иван Воганның әйелі Ян Воганнан французша есім және оған рифмаланатын сөз тіркесін табуын сұрады. Маккартни былай деді: "Мен әннің француз тілінде естілгенін ойлағандықтан, оны дамытуға тырыстым. Мен француз тілін жақсы білмеймін, сондықтан нақты сөздерді таңдауда көмек қажет болды". Воган "Мишель, ма белль" деген фразаны ұсынды, ал бірнеше күннен кейін Маккартни "бұл сөздер өте үйлесімді" деген аударманы сұрады, ол "sont des mots qui vont très bien ensemble" ("бір-бірімен жақсы үйлесетін сөздер") деп берілді. Маккартни Леннонға әнді орындағанда, Леннон "Мен сені жақсы көремін" деген бриджді қосуды ұсынды. Леннонға бұрынғы күні естіген Нина Симонның "I Put a Spell on You" әні әсер еткен, ол да осы фразаны қолданған, бірақ соңғы сөзге баса назар аударған: "Мен сені жақсы көремін". Бұл әннің әртүрлі нұсқаларының ұзақтығы әртүрлі. Ұлыбританиядағы моно микс 2:33 минуттық, стерео нұсқасы 2:40 минутқа дейін созылады, ал АҚШ-тағы моно нұсқасы 2:43 минуттық. "The Beatles: Rock Band" ойынындағы нұсқасы 2:50 минутқа дейін орындалады.

Музыкалық құрылым

Ән бастапқыда C тонында жазылған, бірақ Rubber Soul альбомында F тонында орындалған (бесінші ладта капомен). Ырғақ Ф мажор аккордымен ("Мишель" – мелодиялық C нотасы) басталады, содан кейін екінші аккорд ("ма Белл" – мелодиялық D нотасы) B79 (алғашқы C демода екінші аккорд F79) болып табылады. Маккартни бұл екінші аккордты "керемет, қолмен ойналған джаз аккорды" деп атады, оны оларға Хессей музыка дүкенінде жұмыс істеген Джим Грети үйреткен, және Джордж Харрисон (G79 ретінде) (Dominant seventh sharp ninth chord) "Till There Was You" әніндегі солосының соңғы аккорды ретінде пайдаланады. E6 ("Бұл сөздер") аккордынан кейін D-дим аккордының әртүрлі түрленулерін қамтитын көтеріліс келеді. Бұл "go" сөзінде F мелодиялық нотасымен, D бас нотасымен Adim аккордынан; "to" сөзінде A мелодиялық нотасымен, D бас нотасымен Bdim (Cdim) аккордына; "ge" сөзінде B (C) мелодиялық нотасымен, B бас нотасымен Ddim аккордына; "ther" сөзінде A мелодиялық нотасымен, B бас нотасымен Bdim аккордына дейін, содан кейін доминантты (V) аккордқа (C мажор) "well" сөзінде G бас нотасымен жетіледі.

The Beatles продюсері Джордж Мартин ән ортасында және соңында естілетін гитара солосының мелодиясын өзі құрағанын еске алды. Ол Харрисонға жазу кезінде ноталарды көрсетті, содан кейін гитаристке (пианинода, микрофоннан тыс) сололар үстіне жазылғанда сүйемелдеді. Басты мелодияға толықтыру ретінде, музыка зерттеушісі Уолтер Эверетт бұл гитара бөлімін Мартин өткен жылы әнші Силла Блэк үшін жасаған екі музыкалық үзіндімен салыстырады: "Anyone Who Had a Heart" әніндегі фагот пен ағылшын мүйізінің үйлесімі және "You're My World" әніндегі баритон электр гитарасы.

Шығару

EMI Parlophone лейблі 1965 жылдың 3 желтоқсанында Ұлыбританияда Rubber Soul альбомын шығарды, ал «Michelle» әні LP-нің бірінші жағындағы соңғы трек ретінде орналастырылды. Альбом Beatles тобының туындыларындағы және жалпы поп музыкасындағы маңызды прогресс ретінде кеңінен танылды. 2002 жылы Mojo журналына берген сұхбатында Ричард Уильямс «Michelle» әні замандас поп тыңдаушылары үшін «барлық ең үлкен сенсация» болғанын айтты, себебі Маккартни «1950-ші жылдардағы қауіпсіз балалық шағына деген барлық ностальгиясын жеткізді, ал бұл онжылдық 1920-шы және 1930-шы жылдардағы соғыс аралық кезеңнің қауіпсіздігіне деген ностальгиямен толы еді, бұл ән нақты сілтеме жасайтын дәуір». Rubber Soul альбомынан Ұлыбританияда немесе Америкада ешқандай сингл шығарылмаса да, «Michelle» әні АҚШ радиосында Rubber Soul альбомының ең танымал трегі болды. Ән бірнеше басқа елде коммерциялық сингл ретінде жарық көрді. Ол Италияда (сегіз апта), Нидерландыда (жеті апта), Швецияда (бес апта), Данияда (төрт апта), сондай-ақ Гонконг, Ирландия, Жаңа Зеландия және Сингапурда көшбасшы болды. 1966 жылдың мамыр айында Billboard Hits of the World тізімінде ән Аргентина мен Норвегияда бірінші орынға шықты. Францияда да (бес апта бойы) EP-нің жетекші трегі ретінде бірінші орынды иеленді, себебі Франция синглдарға қарағанда кеңейтілген ойнату форматын ұнатты. 1967 жылғы Ivor Novello сыйлығында «Michelle» әні «1966 жылғы ең көп орындалған туынды» номинациясында жеңіске жетті, «Yesterday» әнінен озып шықты. «Michelle» 1967 жылы «Жыл әні» номинациясында «Grammy» сыйлығын жеңіп алды, бәсекелестері «Born Free», «The Impossible Dream», «Somewhere My Love» және «Strangers in the Night» әндері болды. 1999 жылы BMI «Michelle» әнін 20-шы ғасырдың ең көп орындалған 42-ші әні деп атады.

Сыни қабылдау

NME журналындағы заманауи шолуда Аллен Эванс «Мишель» әнін «блюздық француз үнімен» есімде қалған туынды деп сипаттады, онда Маккартнидің вокалын «басқалары дауыстарын аспап ретінде қолданып» қолдаған. Record Mirrors шолушысы әннің мәтініне ризашылық білдіріп, әннің «жалпы көзқарасы бойынша «Yesterday» әніне сырттан, елеусіз, аздап ұқсас» және «тағы бір керемет орындалу» екенін айтты. KRLA Beat тобынан Eden «Мишель» әнін «әдемі баллада» деп сипаттап, былай деді: «Ол оның тамаша «Yesterday» әніне мүлдем ұқсамайды, бірақ бұл Пол ғана орындай алатын тағы бір нәзік махаббат әні. Ол тіпті хорларды француз тілінде айтады, махаббат әні үшін одан артық тіл бар ма?» Джаз сыншысы және хабар таратушы Стив Рейс альбомға «таң қалғанын» мойындады және «Мен «Мишель» әнін естігенде, құлақтарыма сенбедім. Екінші аккорд – A аккорды, ал мелодиядағы нота – A бемоль. Бұл кешірілмейтін қайшылық, ескі музыканы білетін ешкім жасамайтын нәрсе. Бұл бірегей, гениальдылықтың көрінісі. Менің ойымша, Джон мен Полға мұны жасауға музыкалық білімсіздік пен батылдық мүмкіндік берді». The Beatles-тің құрбыларының арасында Боб Дилан, оның туындылары Леннон мен Харрисонның «Rubber Soul» әндерін жазуына ерекше әсер еткен, Маккартнидің балладалық стиліне бұлжымай қарады. 1966 жылдың наурыз айында ол былай деді: ««Yesterday» немесе «Мишель» сияқты ән – бұл өте үлкен қате, достар. Егер сіз Конгресс кітапханасына барсаңыз, одан да жақсы әндерді таба аласыз. «Tin Pan Alley»де «Yesterday» және «Мишель» сияқты миллиондаған әндер жазылған». The Four Tops тобының Леви Стаббс, Beatles менеджері Брайан Эпштейннің Ұлыбританияда насихаттаған американдық вокалдық тобы, бұл әнді Beatles-тің поп-музыкаға әкелген жаңашылдықтың мысалы ретінде атады. Ол АҚШ музыкалық аренасының «өте жаман» және «тоқтап қалған» екенін айтты, ал британдық жаңа толқын келгеннен кейін: «Жақсы музыка қабылдана бастады. «Мишель» Beatles-тен бұрын хит болар ма еді? Әрине, жоқ». 1970 жылдан бастап музыка сыншылары арасында Маккартнидің беделі төмендеді, себебі Леннонның нағыз рок-н-ролл қасиеттері бұрынғы әріптесінің эклектикалық талғамынан бағалырақ болды. 1979 жылы The Rolling Stone Illustrated History of Rock & Roll журналында Beatles туралы жазған эссесінде Грейл Маркус Rubber Soul альбомын барлық альбомдардың ең жақсысы деп атады және «әрбір трек өзінің жаңалықтарымен және ерекшелігімен шабыттандырды», бірақ «Мишель» әнінен басқа, сондай-ақ «әділеттілік үшін айту керек, ол жылдар бойына шот-фактураларды төледі».

Кавер нұсқалары

"Michelle" Rubber Soul альбомынан басқа орындаушылар үшін ең сәтті трек болды және оның шығуынан кейін бір жыл ішінде ондаған кавер-нұсқалары жарық көрді. Автор Питер Доггет оны "Yesterday" және басқа да бірнеше Beatles шығармаларымен бірге, көбінесе Маккартни жазған, "жеңіл оркестрлер мен әншілерге" қазіргі заманғы маңыздылықты сыйлаған, ересектерді жаңа буынның музыкалық талғамының құндылығына көндірген және барлық уақыттағы ең көп жазылған әндердің бірі ретінде Леннон мен Маккартнидің тарихтағы ең табысты композиторлар болуын қамтамасыз еткен туындылардың қатарына қосады. 1966 жылдың қаңтарында Overlanders тобының орындауы Ұлыбританияда хитке айналып, Record Retailer чартында бірінші орынға шықты. Ол сондай-ақ Австралияда екінші орынды иеленді. Pye Records компаниясымен келісім шарт жасасқан Overlanders, Beatles оны Ұлыбритания мен АҚШ-та жеке ән ретінде шығарудан бас тартқаннан кейін осы жазбаны жариялады. Pye және Overlanders Beatles-тан бата алды, себебі лейбл жақында Эпштейннің Леннонның жақын адамы Альф Леннонның әнін қайтарып алу туралы өтінішіне келісім берген еді. Bárbara y Dick Аргентинада осы әнмен хитке ие болды, ол 1966 жылдың қазан айында Аргентиналық топ 10-ға енді. "Michelle" әнін David and Jonathan да орындады, оның нұсқасын Мартин өндірді. Бұл жазба Канадада бірінші, АҚШ-та 18-орынды иеленді және Ұлыбританияда да 20 үздік әнге кірді. Автор Джон Савидж Overlanders және David and Jonathan нұсқаларының "көпшілікке арналған поп-музыка екенін, көптеген жанкүйерлерді қорқытқан Beatles балладасын ерекшелейтінін" жазады; ол бұл Beatles-тың 1965 жылдың қазан айында Елизавета II патшайымнан MBE орденін алғаннан кейін "қалыпты құрылымның бір бөлігіне" айналған деген пікірді күшейтті дейді. Beatles нұсқасы Солтүстік Америкада жеке ән ретінде жарық көрген жоқ. Америкалық әнші Билли Вон ән шыққаннан кейін көп ұзамай оны жазды. Леннон-Маккартни шығармасына берген түсініктемесінде Стив Рейс Вонның аранжировщигі екінші аккордты А нотасымен өзгерткенін, осылайша "әдеттен тыс өзгерістің барлық күшін жойғанын" айтты. Рейс бұл формальды білімі бар аранжировщиктің "балалардың не істегенін естімейтін дәстүрлі ойлау жолына бейімделгенін" көрсетеді деді. Rubblebucket тобы 2010 жылы Triangular Daisies EP-сіне енгізген трип-хоп нұсқасында әнді қайта орындады. Beatallica Metallica тобының "For Whom the Bell Tolls" әнінен музыкалық элементтерді алған әнді қайта жазды. "For Whom Michelle Tolls" деп аталған трек олардың 2013 жылғы Abbey Load альбомында пайда болды. 1973 жылы джаз вокалдық тобы The Singers Unlimited "Michelle" әнінің аккапелла нұсқасын шығарды. Кейіннен бұл реп-әртісі Masego-ның "Navajo" әнінде үлгі ретінде пайдаланылды. "Navajo" әнінің аспаптық бөлігі 2021 жылы Drake-тің "Certified Lover Boy" альбомындағы "Champagne Poetry" әнінде қолданылды.

Маккартнидің тікелей концерттері

"Мишель" әні Маккартни 1993 жылғы әлемдік турнесінде орындалды. Ол бұл әнді содан бері сирек орындаған, бірақ 2009 жылы Вашингтонда американдық бірінші ханым Мишель Обаманың құрметіне орындады. Сонымен қатар, ол Францияда және басқа франкофон елдердегі көптеген (немесе барлық) концерттерінде орындады. 2010 жылдың 2 маусымында Ақ үйінде президент Барак Обамадан танымал ән үшін Гершвин сыйлығын алғаннан кейін, Маккартни Мишель Обама үшін ән орындады, ол өз орнынан әнге қосылды. Маккартни әзілдеп: "Мен президенттен алғашқы соққы алған адам болуы мүмкін" деді. Кейін Мишель Обама өзгелерге Чикагоның оңтүстік жағында өскен африкалық-американдық қыз ретінде, күні келе Бітлздің өзі АҚШ-тың бірінші ханымына "Мишель" әнін орындайтынын ешқашан ойламағанын айтты.