Кіріспе

Toyota MR2 – Жапонияда 1984 жылдан 2007 жылға дейін Toyota компаниясы өндірген және бүкіл әлемде үш буынға дейін сатылған екі орындық, ортада қозғалтқышы бар, артқы дөңгелекті спорттық автомобильдер желісі: W10 (1984–1989), W20 (1989–1999) және W30 (1999–2007). Бұл Жапониядағы алғашқы ортада қозғалтқышы бар зауыттық автомобиль. Шағын, экономикалық және спорттық машина ретінде жобаланған MR2 қарапайым, бірақ тиімді дизайн элементтерін пайдаланады, соның ішінде тік төрт цилиндрлі қозғалтқыш, артқы осьтің алдында көлденең орналасқан, төрт дөңгелекті дискілі тежегіштер және толық тәуелсіз серіппелі аспа – алдыңғы МакФерсон және артқы Чепмен тіректері. MR2 атауы "ортада орналасқан, екі орындық" немесе "ортада қозғалтқышы бар, артқы дөңгелекті, екі орындық" дегенді білдіреді. Француз тілінде сөйлейтін елдерде автомобиль Toyota MR деп аталды, себебі француз тілінде айтылғанда "MR2" аббревиатурасы "merde" деген сөзге ұқсайды.

Шығу тегі

MR2 1976 жылғы Toyota дизайн жобасының нәтижесінде пайда болды, мақсаты – жүргізуге ләззат сыйлайтын, бірақ жанармайды үнемді пайдаланатын автомобиль жасау болатын, бұл міндетті түрде спорттық автомобиль болуы керек емес еді. 1979 жылы Toyota-ның сынақ бөлімінен Акио Йошида қозғалтқыштың орналасуы және күш беру әдісіне қатысты баламаларды бағалауды бастағанда жобалау жұмыстары қолға алынды, нәтижесінде қозғалтқыштың орталық бөлігіне көлденең орналасуы бекітілді. Toyota 1981 жылғы прототипін SA X деп атады. Алғашқы дизайнынан бастап автомобиль спорттық автомобильге айналып, одан әрі прототиптер Жапонияда да, АҚШ-та да сынақтан өтті. Маңызды сынақтар Willow Springs сияқты жарыс трассаларында жүргізілді, онда бұрынғы Формула-1 жүргізушісі Дэн Гурни машинаны сынақтан өткізді. Барлық үш буын да сыртқы өлшемдері мен қозғалтқыш көлеміне қатысты Жапон үкіметінің ережелеріне сәйкес келді. MR2 шамамен Honda CR X және Nissan EXA (Жапония), Pontiac Fiero және Ford EXP (Солтүстік Америка) автомобильдерімен бірдей кезеңде пайда болды, ал VW Scirocco және Fiat X1/9 (Еуропа) автомобильдерінен шамамен он жыл кейін шықты. Toyota 1983 жылдың қазан айында Токио автосалонында SV 3 концепт-карын таныстырды, бұл баспасөз және көрермендер арасында үлкен қызығушылық тудырды. Автомобиль 1984 жылдың екінші тоқсанында MR2 деген атпен Жапонияда шығаруға жоспарланған еді.

TRD2000GT

1998 жылы Toyota Racing Development MR2 иелеріне арналған ресми жиынтықпен корпус модификациясы және тюнинг бағдарламасын ұсынды, бұл олардың SW20 MR2 моделін кең корпусты TRD2000GT көшірмесіне айналдыруға мүмкіндік берді. Бұл GT C жапондық жарыс сериясындағы TRD2000GT жеңістеріне құрмет көрсету мақсатында жасалды, себебі TRD2000GT жарыс машиналары SW20 шассиіне негізделген. TRD2000GT корпусы MR2-нің енін жалпы сомасымен кеңейтті. TRD2000GT корпусымен жабдықталғаннан бұрын, TRD клиенттеріне қосымша қозғалтқыш, аспа, доңғалақ және интерьер жаңартуларын таңдау мүмкіндігі берілді. Осы себепті, екі TRD2000GT MR2 бір-бірінен ерекшеленеді. Кем дегенде біреуі 1500 ат күшіне дейін қуат бере алады, ал қалғандары қозғалтқыштарына минималды өзгерістер енгізген деген аңыз бар. Эксклюзивтілікті сақтау үшін жоғары баға белгіленді және Toyota Technocraft Ltd. компаниясы барлығы 35 дана заводтық модификацияны жүзеге асырды. Әрбір ресми Technocraft модификацияланған көлігі жеңіл композиттік материалдардан (алдыңғы крылолар, багажник қақпағының кеңейтілген бөлігі, артқы панельдер, жанармай құю есігі, алдыңғы және артқы бамперлер, үш бөліктен тұратын спойлер) жасалды және толыққанды жаңа автомобиль ретінде тіркелді (олардың кузовына олардың түпнұсқалығын және сирек кездесетінін растайтын, ерекше нөмірленген TRD VIN тақтасы орнатылды). Toyota Technocraft Ltd. TRD2000GT моделінің алдыңғы және артқы доңғалақтарының арақашықтығы кеңейтілді (жаңа, кең доңғалақтар мен шиналардың орнатылуының арқасында). Көбінесе барлық модификацияланған автомобильдерге TRD бөліктері де орнатылды, соның ішінде аспа және қозғалтқышқа енгізілген кеңейтілген өзгерістер. Көптеген автомобильдер TRD компоненттерінің орнатылуының нәтижесінде заводтан жоғары қуатпен шықты, ал кейбіреулері тіпті 1100 кг-нан аспайтын салмақпен 1500 ат күшіне дейін қуат бере алатын. TRD Japan үшінші тарапқа модификация жасау үшін қажетті барлық корпус бөліктерінен тұратын жиынтықты шектеулі санда ғана ұсынса, Toyota Technocraft Ltd. толық автомобиль модификациясын ұсынды. TRD2000GT тізілімінде тіркелген автомобильдерден басқа, Toyota Technocraft Ltd. автомобильдерінің қаншасы әлі де бар екені белгісіз, бірақ TRD Japan-нан АҚШ-қа шамамен 10 модификация жиынтығы импортталды деген ақпарат бар. Көп жағынан, кеңейтілген корпусты Porsche 911 Slantnose модификациясымен салыстыруға болады. Автомобильдің ені кеңейтіліп, оның габариттік өлшемдері автомобильдің жалпы сыртқы түрін күрт өзгертеді. Бұл автомобильдер туралы Жапониядан тыс жерлерде өте аз мәлімет бар.

TOM'S T020

Toyota Racing Development-тен басқа, TOM’S MR2 үшін ресми кузов жиынтықтары мен түрлі тюнинг бөлшектерін шығарды. “T020” деп аталған бұл модель, табиғи сорумен жұмыс істейтін, 6800 айналымда қуат беретін 2.2 литрлік 3S GE қозғалтқышымен жабдықталған. Бұл өзгеріске “F3” камералары, поршень тобы, “TOM’S Hyper Induction Carbon” құбыр жиынтығының көмегімен жақсартылған ауа тарту және “TOM’S Barrel” деп аталған жаңартылған эгзосты жүйесі, сондай-ақ қозғалтқыштың оңай айналуына көмектесетін жеңілдетілген маховик себеп болды. T020 жарысқа бағытталған аспа және шасси жиынтығымен де жабдықталды: кембер жиынтықтары, жаңартылған руль таяқшалары, стабилизаторлар, дөңгелек орталығын реттегіштер, қатты серіппелер, жарыс амортизаторлары және спорттық тежегіш колодкалары. Бұл модификациялар көліктің салмақ орталығын төмендетіп, бұрылыстарда маневрлік қабілетін және тұрақтылығын арттырды. Қозғалтқышқа енгізілген өзгерістермен бірге T020 4,9 секундта 100 км/сағ жылдамдыққа дейін разгон жасады, бұл SW20 шассиін жолға арналған, өте қабілетті машинаға айналдырды. Көлікке спорттық сыртқы түрін моторлық қақпақтар, бүйірлік юбкалар, Ferrari 348 стиліндегі артқы фаралар торы, құйма дөңгелектер, жаңартылған бампер дизайны және үлкен артқы спойлер берді. T020 әлі де MR2 болғанымен, TOM’S жабдықтарымен жабдықталған кез келген автомобиль сияқты, ол әлдеқайда жетілдірілген машина болды. T020 табиғи сорумен жұмыс істейтін автомобиль болғанымен, TOM’S турбо зарядталған модельдер үшін де жабдықтар шығарды, мысалы, қақпақтар, буст контроллерлер, ауа фильтрлері, олардың “TOM’S Barrel” эгзосты жүйесінің 3S GTE нұсқасы және “T. E. C. II” қозғалтқыш басқару блогы. Бұл өнімдерді жаңа түрінде сатып алу мүмкін болмаса да, кейбір модификациялық бөлшектерді әлі де қолданылған түрде табуға болады және олар MR2 қауымдастығында өте танымал. TOM’S әлі де өз веб-сайтында T020 бөлшектерінің тізімін сақтайды, сондай-ақ энтузиастер арасында T020 бөлшектерінің каталогтары қолданыста жүреді.

SW20 Spider

1996-1999 жылдар аралығында Toyota TechnoCraft (TTC) 88 немесе 91 SW20 MR2 Spider кабриолет нұсқаларын жасады. Бұл машиналардың жұқа матадан жасалған қысқарылатын шатыры және ерекше қанатсыз багаж және қозғалтқыш қақпақтары болды. Көптеген Spider автоматты беріліспен, атмосфералық қозғалтқышпен және көк жақтаулары бар Люцерн күміс түсімен, сондай-ақ қара және көк түсті матадан жасалған орындықтарымен шығарылды. Шатырдан су ағуы мүмкіндігіне байланысты Toyota атауы мен логотипі бұл машиналарға жабыстырылмады.

Қосалқы нарық

SW20 өндірісі кезінде HKS, Blitz, Phoenix Power сияқты жапондық тюнерлерден көптеген тюнинг бөлшектері қол жетімді болды. Кейбір компаниялар SW20 үшін тек сыртқы түрін өзгертуге бағытталған модификацияларды ұсынса, Phoenix Power сияқтылары бапталған ЭЭҚ, ұзын блок модификациялары және T04R турбокомпрессормен үйлесімді багаждік бөлімге орнатылатын интеркулер сияқты өзгерістерді ұсынды. Phoenix Power MR2 үлкен артқы қанатқа ие болды, ол 911 (993) GT2 моделін еске түсіреді және жоғары жылдамдықтарда апорлық күшті арттыруға мүмкіндік берді, сондай-ақ Öhlins құралдарымен жаңартылған аспа жүйесіне ие болды. Жапондық Border Racing де бірнеше бөлшектерді ұсынды, олар негізінен машинаның аспа геометриясын жақсартатын рөл орталығы адаптерлері, ұзартылған руль таяқшалары және т.б. сияқты бөлшектерден тұрды, бірақ олар автомобильге арналған интеркулер жиынтықтары мен бірнеше ішкі бөлшектерді де шығарды. AP Racing бір кезде MR2 үшін тежегіш жиынтығын да өндірген, бірақ ол қазір тоқтатылды. Жеткізуші бөлшектер өндірушісі JUN, MR2-нің 3S GTE қозғалтқышына Cosworth компаниясымен бірлесіп әзірленген строкер жиынтықтары, жеңіл флайвильдер, кәм тізбектері және кәмбілдер сияқты қозғалтқышты жаңарту ұсынды.

Қабылдау

SW20 өндіріс кезеңінде көбінесе жағымды пікірлер алды, әртүрлі дереккөздер оның стилін, қуатын және сезімтал басқаруын жоғары бағалады. Car and Driver қайта жаңартылған SW20-нің тежегіш қабілеттерін керемет деп атап өтті, 70 миль/сағ жылдамдықтан тоқтау 157 фут арақашықтықта жасалатынын, бұл көрсеткіш Honda NSX-пен шайқасады. Бұрынғы Top Gear жүргізушісі және жарыс шебері Тифф Ниделл 1990 жылғы шолуында SW20-нің басқаруын мақтап, ол "қуанышпен жүргізуге шақырады" деді. Дегенмен, ол кісі алдыңғы дөңгелектердің бақылаудан шығуынан артқы дөңгелектердің бақылаудан шығуына кенеттен өту кейбір адамдарды қорқытуы мүмкін екенін атап өтті. Көлік "күрт сырғанау" құбылысымен әйгілі. Бұл жаңыртылу көптеген жағдайларда SW20-нің иелерінің жарыс жолында немесе одан тыс жерде тәжірибесіздік салдарынан апатқа ұшырауынан туындады, себебі орталық моторлы (MR) компоновка FF немесе тіпті FR компоновкаларынан өте өзгеше басқарылады. 1992 жылдың қаңтар айында жаңартылған күйінде де SW20 әлі де шектеріне дейін сынап көру үшін қиын машина ретінде танылды, ал кейбіреулер оны "сатып алуға болатын ең қауіпті автомобиль" деп атады. Мұндай пікірдің дұрыс болуы мүмкін, себебі MR2 автомобильдері MR платформасы бар көптеген автомобильдерге (Honda NSX, Ferrari F355, Lotus Elise) қарағанда арзан және олар көпшілікке қолжетімді.

Автоспорт (W20)

1990 жылдардың басында SW20 әлемдік аренада үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Бірнеше команда MR2-ні Швейцарияның туристік автомобильдер чемпионатында және Оңтүстік-Шығыс Азияның суперкарлар чемпионатында сәтті пайдаланды. 90-шы жылдардың ортасында шасси Жапониядағы Fuji Freshman Series жарысында да қолданылды, онда SW20 бұрынғы AE86 шассиін ығыстырды. 2022 жылға қарай SW20 және ZZW30 шассилері 2000 жылдардың басында құрылған Ұлыбританиядағы 750 Motor Club MR2 Чемпионатында қолданылып келеді.

SARD MC8-R

SARD (Sigma Advanced Research Development) GT жарыстары үшін SW20-ның күшті өзгертілген және ұзартылған нұсқасын жасады, оны SARD MC8 R деп атады. Ол өте өзгертілген MR2 алдыңғы шассиін және 4.0 литрлік 1UZ FE V8 қозғалтқышының екі турболық нұсқасына сәйкес келетін, жарысқа арналған артқы шассиді пайдаланды. Бұл – өндірістік автомобильдің тек алдыңғы шассиі қолданылған алғашқы машина және GT1 гомологациясын сәтті алған, мақсатты құрылған жартылай спорттық прототип болды. Осы автомобильдің жалпы құрастыру әдісі (күшті өзгертілген өндірістік алдыңғы шасси және жарысқа арналған артқы шассиді жартылай прототип стилінде біріктіру) Porsche компаниясын 911 GT1 гомологациялық арнайы үлгілерін жасауға шабыттандырды, бұл үлгілер GT1 класында үстемдік танытты және GT1 класын жабуға себеп болды.

Жер бетіндегі жылдамдық рекорды

1992 жылы Toyota-ның американдық зауыт командасының мүшесі Деннис Аас, SW20 көлігімен орташа жылдамдығына жетіп, автомобильдер класында ғарыштан асып түскен алғашқы жүргізуші болды. Көлік рекордты жаңару үшін қажетті екі бағытта да көрсеткіш жасады. Бұрын P.J. Jones-тің Firestone Firehawk Endurance Championship-те пайдаланылған бұл көлік, сору және шығару жүйелеріне, сондай-ақ камера уақытына өзгеріс енгізіліп, максималды қуатты дамытты. Көліктің стандартты корпусы сақталды, тек қанатты айналары мен сүргіштер алынып тасталды. Келесі жылы рекордты жақсартуға жасаған тырасы нашар ауа райының салдарынан сәтсіз аяқталды. 2015 жылдың мәліметі бойынша, G/BGT рекорды (G класы, Blown Grand Touring Sports немесе 2 литрлік турбо зарядталған GT) әлі де күшінде.

"Құқық" кемесі жойылады

2004 жылдың шілдесінде Toyota компаниясы MR2 (сондай-ақ Celica) сатылымының төмендеуіне байланысты 2005 модельдік жылдың соңында АҚШ нарығында тоқтатылатынын хабарлады. ZZW30 моделінің тұңғыш жылында 7233 дана сатылды, ал 2005 жылғы модельде сатылым 901 данаға дейін төмендеді, АҚШ-тағы алты жылдық өндіріс кезеңінде барлығы 27 941 дана сатылды. 2005 жылғы модель АҚШ-та MR2 үшін соңғы жыл болды. MR2 Spyder 2005 жылдан кейін АҚШ-та сатылмаса да, автомобильдің өндірісі 2007 жылдың шілдесінде толығымен тоқтағанша Жапонияда, Мексикада және Еуропада сатыла берді.

VM180 Загато

Toyota VM180 Zagato, Zagato компаниясы MR S моделі негізінде жобалап, Toyota Modelista International құрастырып, тек Жапонияда Toyota Vista дилерлік желісі арқылы сатуға арналған. Алғаш рет 2001 жылдың 10 қаңтарында Токиода, кейін 2001 жылдың ақпан айында Женева автосалонында таныстырылды. Есік тұтқаларының айналасындағы ойықтан көрініп тұратындай, кузов панельдері MR S бастапқы шассиіне орнатылған. Штаттық қозғалтқыш қуатын арттыру үшін жаңартылды.

V-шығарылым

MR2-ге қоштасу ретінде Toyota Жапония және Ұлыбритания нарықтары үшін 1000 данадан лимитті V Edition үлгісін шығарды. Бұл машиналар әртүрлі түсті дискілермен, титанмен әшекейленген интерьерлерімен, шағын сыртқы өзгерістермен, спиральді дифференциалымен (шешілген дифференциал) және ерекше руль қаптамасымен ерекшеленеді.

TF300

Сонымен қатар, 2007 жылғы модель үшін Ұлыбритания арнайы сандық TF300 сериясынан 300 дана алды. "Toyota Team Europe" деген аббревиатураны білдіретін TTE Turbo деп аталатын арнайы турбо зарядталған нұсқа дилерлер орнататын қосымша жиынтық ретінде қолжетімді болды. Бұл жиынтық клиенттердің MR2 көліктеріне де орнатылуы мүмкін болды.

Супер GT

2000-2008 жылдар аралығында бірнеше команда Super GT жарысында (2004 жылғы маусымға дейін JGTC деп аталған) MR S машинасымен өнер көрсетті. 2002 жылы Морио Нитта мен Шиничи Такаги ARTA MR S машинасымен GT300 жүргізушілер чемпионатында жеңіс бөлісті. Team Reckless командасының MR S машинасы 2005 жылы Кота Сасаки мен Тетсуя Ямано басқаруымен жүргізушілер және командалар чемпионаттарын жеңіп алды. 2007 жылы Кадзуя Осима мен Хироаки Ишиура Окаяма және Сепангта жеңіске жетіп, "Toy Story APR MR S" машинасымен жүргізушілер чемпионатында жеңіс бөлісті, бірақ "Privée Kenzo Asset Shiden" командасының Mooncraft Shiden прототипіне алты ұпайпен командалық чемпионатты жоғалтты.

Болашақ

2017 жылдың 8 наурызында автомобиль веб-сайты және Evo журналы Toyota компаниясының Toyota Gazoo Racing басшысы Тэцуя Тада "Үш бауырлас" деп атаған, жоғары өнімді автомобильдер қатарын жасауға ниеттенгенін хабарлады. Бұл қатарға ортада қозғалтқышы орналасқан, жеңіл спорттық автомобиль кіреді, ол MR2-нің тікелей емес, рухани жалғасы деп есептеледі.