Кіріспе
Шешім қабылдау ережесі, көпшілік дауыс алған баламаларды таңдайды. Көпшілік қағидасы – бұл сайлаушылардың жартысынан астам құрайтын топқа, топ үшін шешімдер қабылдауға рұқсат беру принципі. Көпшілік қағидасы – көптеген демократиялық елдердің заң шығарушы органдары сияқты, шешім қабылдау органдарында ең көп қолданылатын екітаңбалы шешім қабылдау ережесі. Егер ешбір партия заң шығарушы органның көпшілігін жеңіп алмаса, билікке ие заң шығарушылардың көпшілігі басқа партиялардың мүшелерінен де қолдау алады. Егер бір орынға екі кандидат қана бәсекелес болса, тең түспесе, олардың бірі жарамды дауыстардың қарапайым көпшілігін алады. Бірақ егер бір орынға екіден астам кандидат бәсекелес болса, қарапайым көпшілік кейде көпшілікке ең жақын нәрсе деп есептеледі, онда көпшілік дауыс жинау сайлау үшін жеткілікті. Ал кейбір жүйелерде, мысалы, кезең-кезеңмен дауыс беруде, жеңімпаздың шын мәнінде көпшілік таңдауы екеніне көз жеткізу үшін арнайы күш-жігер жұмсалады. Дегенмен, бұл әрқашан осылай бола бермейді. Аймақта бірнеше мүше сайланған жағдайда, пропорционалды өкілдік немесе көп дауыс беру жүйесі бойынша, ешбір кандидат берілген дауыстардың көпшілігін ала алмайды. Көп дауыс беру кезінде жеңімпаздар, әдетте бір ғана партиядан, берілген дауыстардың аз бөлігін ғана жинау мүмкіндігі бар.
Majority rule is the principle that a group which has more than half of all voters should be allowed to make the decisions for a group. Majority rule is the binary decision rule most often used in decision making bodies, including many legislatures of democratic nations. Where no one party wins a majority of the seats in a legislature, the majority of legislators that wields power is partly composed of members of other parties in support. Where only two candidates are competing for a single seat, one or the other will receive a simple majority of valid votes, unless they tie. But in situations where more than two are competing for a single seat, simple plurality is sometimes considered as close as possible to majority in which case having plurality is enough to be elected, while in some systems such as instant runoff voting special efforts are made to ensure that the winner is in fact the majority choice even where three or more are competing for the same office. However, that does not always happen. Where multiple members are elected in a district as may happen under proportional representation or plurality block voting, no candidate may receive a majority of votes cast. Under block voting, the winners, usually of just one party, often have received only a minority of the votes cast.
Көптік
Көпшілік билікке бір балама – көпшілік дауыспен жеңіске (алғашқыдан кейін дауыс беру немесе FPTP) жүйесі. Бұл әдіс көбінесе екіден астам кандидат бар сайлауларда қолданылады. Мұндай жағдайда, көпшілікті құраса да, құрамаса да, ең көп дауыс жинаған адам жеңімпаз атанды.
Көпшілік
Парламент ережелері белгілі бір жағдайларда, мысалы, АҚШ Сенатында пікір таласты тоқтату үшін 60% филибүстер ережесін қолдануды қарастыруы мүмкін. Бірақ мұндай талап, мүшелердің 41 пайызы немесе одан да көп бөлігі пікір таласты тоқтатуға кедергі келтіре алатынын білдіреді, бұл көпшіліктің қалауы азшылық тарапынан тоқтатылатын жағдай. Швейцария – консенсустық демократияның мысалы, онда көбінесе супер көпшілік қағидасы қолданылады. Ұлттық бірлік үкіметі – супер көпшілікке ие үкімет.
Қолдану
Көпшілік билігі либералды демократияларда кең таралған. Ол заң шығарушы органдар мен басқа да ұйымдарда қолданылады. "Иә" немесе "жоқ" пікірлерін қабылдайтын міндетті референдумдардың нәтижесі де көпшілік дауыспен шешіледі, ал ерікті референдумдар мен халықтық бастамалар консенсус принципіне сәйкес келеді (мысалы, Швейцария).
Дауыс беру парадоксы
Топтық шешім қабылдауда дауыс беру парадокстары туындауы мүмкін. Мүмкін, a, b және c деген баламалар бар, онда көпшілік a-ны b-ға, тағы бір көпшілік b-ны c-ға, ал үшінші көпшілік c-ны a-ға жоғары бағалайды. (Әрбір ұсыныстың көпшілікке ие болуы үшін, өлшем сайлаушының бірінші таңдауынан өзге де факторларды қамтуы керек.) Көпшілік дауыс беру қағидасы альтернативаның қабылдалуы үшін көпшілік қолдауын талап ететіндіктен, көпшілік дауыс беру қағидасы көпшіліктің шешімін қабылдамауға бейім. (Егер сайлаушылар саны 4-тен басқа болса, мұндай циклды (дауыс беру парадоксын) құруға қажетті ең аз баламалар саны 3-ке тең, себебі көпшілік дауыс беру қағидасының Накамура саны 3-ке тең. Көпшіліктің келісімімен қабылдау үшін қажетті ең аз сан көбінесе жоғары болады, өйткені Накамура саны көбінесе үлкенірек болады.)
Азшылықтардың құқықтары
Супер көпшілік ережесі шын мәнінде азшылықты күшейтеді, оны (кем дегенде вето құқығы арқылы) көпшіліктен де күшті етеді. МакГанн, егер бірнеше азшылықтың тек біреуі ғана супер көпшілік ережесімен қорғалса (жасырау сайлау жүйелерінде де осылай болады), онда қорғау оны қолдайтын топқа емес, қалыпты жағдайға арналғанын айтты. Тиранияны болдырмаудың тағы бір жолы – белгілі бір құқықтарды бұзғысыз деп мойындау. Содан кейін, мұндай құқыққа бағытталған кез келген шешім көпшіліктің қалауымен қабылдалған болса да, заңды болмайды, себебі ол тең құқықтар қағидасын бұзады. Конституциялық құқықтар өздігінен қорғауды қамтамасыз етпейді. Кейбір жағдайларда, бір адамның заңды құқықтарын қамтамасыз ету үшін екінші адамның құқықтарына әділсіздік тудыруға соқтыруы мүмкін. МакГанн: "Соғысқа дейінгі Оңтүстікте бір адамның меншікке құқығы екінші адамның құлдығына тең болды" деп жазды. Амартия Сен либералдық парадоксқа тоқталып, құқықтардың көбеюі баршаның жағдайын нашарлатуы мүмкін екенін атап өтті.
Қате басымдықтар
Қате басымдықтар эффектісі (EPE) дегеніміз, бастапқыда маңызды деп есептейтін нәрселерге сүйене отырып әрекет ететін топтар көбінесе күш-жігерін дұрыс бағытта қолдана алмайды. Мұндай топтар әлі қай факторлардың ең ықпалды екенін анықтаған жоқ. Осы факторларды анықтағаннан кейін ғана тиімді әрекеттерге көшуге болады. EPE-ні Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасында К.М. Дай тұжырымдады. Бұл жаңалық жақсы ниетпен болса да, тиімді әрекет үшін тіл мен дауыс берудің жаңа парадигмасы қажет екенін түсінуге мүмкіндік берді. EPE – таралған ойлау және топтық ойлау сияқты құбылыстардың теріс салдары. Тиімді басымдықтар жаһандық өзара тәуелділіктердің ықпал ету үлгілерін тануға байланысты, ал EPE осы өзара тәуелділіктерді ескермей, жеке мүдделі тараптардың субъективті дауыс беруін жинақтағанда жеңіледі. Дайдың жұмысы құрылымдық диалогтық дизайн ғылымының 6-заңының ашылуына әкелді, яғни "Білім диалог барысында байқаушылардың байқаулар жиынтығының мүшелері арасындағы ықпал ету қатынастарын іздеу арқылы пайда болады". Осыған орай, көпшілік дауыс беру қанағаттану деңгейінің күшін дұрыс өлшемей қалуы мүмкін. "Демократияға анархистік сын" еңбегінің авторлары "бір нәрсені жасауға бей-жай қараған екі дауыс беруші" екеуінің ұсынысына "қарсылығы зор" бір дауыс берушіні жеңе алатынын айтады. Көпшілік дауыс беру ережесін қатаң сақтау екі дауыс берушіге (көпшілік) бір дауыс берушіге (азшылыққа) зиян келтіретін заң қабылдауға мүмкіндік береді. Дауыс беру теориясы бойынша, айналма жолмен дауыс беру тұрақсыздыққа және әлсіздікке әкелуі мүмкін.
Азшылықтардың құқықтары
МакГанн көпшілік билік кемшіліктердің құқықтарын қорғауға көмектеседі деп санайды, әсіресе пікір алмасу ортасында. Бұл аргумент бойынша, үстемелі дауыс беру жүйесі көпшілікке ұтылған партиялардың топтың жұмысына қатысуға мүдделі болуын қамтамасыз етеді, себебі кез келген шешімді басқа көпшілік оңай өзгерте алады. Сонымен қатар, егер азшылық шешімді өзгертуді қаласа, көпшілік билік кезінде оларға жартысынан астам лауазымды тұлғалардан тұратын коалиция құру жеткілікті, бұл оларға қажетті билікті береді. Ал суперкөпшілік дауыс беру жүйесінде, азшылық шешімді өзгерту үшін өздерінің суперкөпшілігін жинауға тиіс.
Басқа да дәлелдер
Саундерс көпшілік билік кезінде кеңесу демократиясының гүлденетінін, ал көпшілік билік кезінде қатысушылардың әрқашан топтың жартысынан көбін сендіруі керек екенін айтты, ал суперкөпшілік дауыс беру ережелері бойынша қатысушыларға өзгерісті болдырмау үшін тек азшылықты көндіру жеткілікті болуы мүмкін. Партияның иеленген орындарындағы үлкен өзгерістер тек дауыс берудегі шамалы өзгерістерден (мысалы, FPTP жүйесінде) туындауы мүмкін, ал билікті жүзеге асыру үшін қарапайым көпшілік жеткілікті (демократиялық елдердің көпшілігіндегі заң шығарушы органдарда), бұл үкіметтердің қайта-қайта билікке келуіне және одан кетуіне әкелуі мүмкін. Бұл, саяси мәдениеттің басқа аспектілеріне байланысты, поляризация мен саясаттың күрт өзгеруіне немесе келісімге шақыруы мүмкін. МакГанн мұндай айналымдар қатысушыларды "жеңу" үшін қажетті ең төменгі деңгейдегі шешімдерді қабылдаудың орнына, келісімге келуге ынталандырады деп мәлімдеді, себебі олардың тез арада кері қайтарылуы мүмкін. Мұндай келісім атмосферасында, азшылық фракциясы өзіне ұнамайтын ұсыныстарды қабылдап, өзі маңызды деп санайтын мәселе бойынша коалиция құруы мүмкін. Осылайша, көпшілік билік әлсіз және күшті пікірлерді ажыратады. МакГанн мұндай жағдайлар азшылықтарды қатысуға ынталандырады деп атап көрсетті, өйткені көпшілік билік әдетте мәңгілік жеңіліске алып келмейді, бұл жүйелік тұрақтылықты қамтамасыз етеді. Ол Нидерланды, Австрия және Швециядағы пропорционалды өкілдік жүйесінде көпшілік биліктің тұрақтылығының эмпирикалық дәлелі ретінде, көпшілік билікті бақылаусыз қолданатын үкіметтерді мысалға келтірді.