Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Бөжәктердің суперордені - Dictyoptera (грекше δίκτυον diktyon "желі" және πτερόν pteron "қанат") - екі полинеоптрлі бөжәктер тобын қамтитын жәндіктердің суперордені: Blattodea (термиттер мен тарақандардың біртұтас тобы) және Mantodea (құбыжықтар). Қазіргі Dictyoptera-ның барлығында қысқа жұмыртқа салмағыштары болады және көбінесе оотэкалар салады. Dictyoptera-ның ең көне қазбалары, карбон кезеңінің соңында кездесетін "роахоидтар" деп аталатын түрлерінде ұзын жұмыртқа салмағыштары болған және олар оотэкалар салмаған. Қазіргі кезде оотэка салатын Dictyoptera-ның ең көне қазбалары триас кезеңінің соңына жатады.
Superorder of insects
the genus of beetles
Dictyoptera (from Greek δίκτυον diktyon "net" and πτερόν pteron "wing") is an insect superorder that includes two extant orders of polyneopterous insects: the order Blattodea (termites and cockroaches together) and the order Mantodea (mantises). All modern Dictyoptera have short ovipositors and typically lay oothecae. The oldest fossils of Dictyoptera from the Late Carboniferous, referred to as "roachoids" have long ovipositors and did not lay oothecae. The oldest modern oothecae laying dictyopterans date to the Late Triassic.
Жіктеу және филогенезия
Диктиоптера термині жылдар бойы өзгеріп келді, және өткен ғасырдың көп бөлігінде қолданыстан шыққанмен, қазір кеңінен қолданылуда. Әдетте ол суперқатар (суперордер) ретінде қарастырылады, оның құрамында үш қатар (орден) бар: Изоптера, Блаттодея және Мантодея. Бірақ кейбір жіктемелерде Диктиоптера қатар (орден) мәртебесіне көтеріледі, ал басқаларында Изоптера қатары Блаттодея қатарына қосылып, Диктиоптера суперқатар ретінде сақталады. Қалай болғанда да, барлық жіктемелерде құрамдас топтар бірдей, жай ғана әртүрлі деңгейде қарастырылады. Термиттер мен тарақандар өте жақын туыс, экологиялық және молекулалық деректер тарақан туысы Криптоцеркуспен байланысты екенін көрсетеді. Генетикалық мәліметтерге сәйкес, Диктиоптераның ең жақын туыстары – Фазматодея, Мантофазматодея және Гриллоблатодея қатарлары. Егер Диктиоптера суперқатар деп есептелсе, онда осы басқа қатарлар да оның құрамына енуі мүмкін. Эволюциялық қатынастар Эгглтон, Беккалони және Инвардтың 2007 жылғы жұмыстарына негізделген және Эвангелиста және авторлар тобының 2019 жылғы түзетулерімен кладограммада көрсетілген: Тарақандар тұқымдастары Anaplectidae, Lamproblattidae және Tryonicidae көрсетілмеген, бірақ Blattoidea супертұқымдастығына (суперотбасы) жатады. Corydiidae және Ectobiidae тарақандар тұқымдастары бұрын Polyphagidae және Blattellidae деп аталған. Кладограммада Alienopteridae тұқымдасы (алғашқыда өз "Alienoptera" қатарына жатқызылған) Мантодеяға жақын туыс ретінде көрсетілген, бірақ кейіннен Вршанский және авторлар тобы оны жойылған Blattodea супертұқымдастығы Umenocoleoidea-ға қайта жатқызды.
The use of the term Dictyoptera has changed over the years, and while largely out of use for much of the last century, it is becoming more widely used. It has usually been considered a superorder, with Isoptera, Blattodea and Mantodea being its three orders. In some classifications, however, Dictyoptera is shifted to order status and in others the order Isoptera has been subsumed under Blattodea while retaining Dictyoptera as a superorder. Regardless, in all classifications the constituent groups are the same, just treated at different rank. Termites and cockroaches are very closely related, with ecological and molecular data pointing to a relationship with the cockroach genus Cryptocercus. According to genetic evidence, the closest living relatives of the Dictyoptera are the orders Phasmatodea, Mantophasmatodea, and Grylloblattodea. If the Dictyoptera are considered a superorder these other orders might be included in it. Evolutionary relationships based on Eggleton, Beccaloni & Inward 2007 and modified by Evangelista et al. 2019, are shown in the cladogram: The cockroach families Anaplectidae, Lamproblattidae, and Tryonicidae are not shown but are placed within the superfamily Blattoidea. The cockroach families Corydiidae and Ectobiidae were previously known as the Polyphagidae and Blattellidae. The cladogram also shows the family Alienopteridae (originally assigned to its own order "Alienoptera") as sister to Mantodea, but it was subsequently reassigned to the extinct Blattodea superfamily Umenocoleoidea by Vršanský et al