Кіріспе

1927 ж. АҚШ Жоғарғы Сотының стерилизация ісі – Бак Бэллге қарсы, 274 U. S. 200 (1927), – АҚШ Жоғарғы Сотының Оливер Венделл Холмс кіші судья жазған шешімі. Онда Сот "мемлекеттің қорғанысы мен денсаулығы үшін" ақыл-жақтары жетілмегендерді, соның ішінде интеллектуалдық мүгедектігі бар адамдарды мәжбүрлеп стерилизациялауға рұқсат беретін штаттық заң АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуінің процессуалдық кепілдік туралы ережесін бұзбайды деп шешті. Келесі онжылдықтарда стерилизацияға қатысты көзқарастар өзгергеніне қарамастан, Жоғарғы Сот Бак Бэлл ісін ресми түрде жоққа шығармады. Бұл іс 1942 жылғы Skinner v. Oklahoma, 316 U. S. 535 ісімен әлсіреген деп саналады, ол еркектер арасындағы кәсіби қылмыскерлерді мәжбүрлеп стерилизациялауға қатысты (және одан кері нәтиже шықты). Заң ғалымы және Холмс туралы монография авторы Г. Эдвард Уайт тіпті: "Жоғарғы Сот бұл істі [Бак Бэллге қарсы] мән-жайынан жоққа шығарды" деп жазды. Бұған қоса, 1973 жылғы Реабилитация туралы заң мен 1990 жылғы Мүгедектерге қатысты заң физикалық және психикалық кемістіктері бар адамдарды қорғайды.

Өмірбаян

Қазіргі евгеника тұжырымдамасын 1883 жылы Фрэнсис Гальтон ұсынды, ол сонымен қатар осы атаудың авторы. Бұл идея алғаш рет АҚШ-та кең танылды және 20 ғасырдың басында Еуропада жақтастары табылды. 1912 жылы Лондонда өткен Евгеника бойынша бірінші халықаралық конгресте ұсынылған 58 ғылыми еңбектің 42-сі американдық ғалымдарға тиесілі болды. Индиана штаты 1907 жылы евгеникалық стерилизацияға қатысты алғашқы заңды қабылдады, бірақ ол құқықтық жағынан кемшіліктері бар еді. Бұл мәселені шешу үшін Холод Спринг-Харбор зертханасындағы Евгеникалық деректер кеңсесінің (ERO) қызметкері Гарри Лофлин заң мамандары қараған евгеникалық заңның үлгісін жасады. 1924 жылы Вирджиния штаты евгеника мақсатында интеллектуалдық қабілеті шектеулі адамдарды міндетті түрде стерилизациялауға рұқсат беретін заң қабылдады, бұл заң Лофлиннің үлгісіне сүйенген. Вирджиния штатының эпилепсиямен және ақыл-есі кеміс адамдарға арналған колониясының директоры доктор Альберт Сидни Приддиді евгениканың жақтасы деп айтуға болады. 1924 жылға дейін Придди колониядағы тұтқындардың «дене, психикалық немесе моральдық» жағдайын жақсартуға бағытталған хирургиялық араласуға рұқсат беретін заңдарды тиімді пайдаланып, жүздеген мәжбүрлі стерилизация жасады. Ол «созылмалы кіші кезеңдік бұзылысты» емдеу үшін операция жасап, осы процесте әйелдерді стерильдеді. Приддидің сөзіне сүйенсек, ол таңдаған әйелдер «әдепсіздік» көрсеткен, себебі олардың «ер адамдарға құштарлығы», «құмарлығы» және «шамадан тыс сезімталдығы» болған. Он алты жастағы қыз бала «кішкентай ұлдармен сөйлескені үшін» стерильденді. Жаңа заңның заңдық күшін сынап көру үшін 1924 жылдың 10 қыркүйегінде Придди директорлар кеңесіне Керри Бакты стерильдеу туралы өтініш берді. Ол оның мекемесіндегі 18 жастағы науқас еді, оның ақыл-есі 9 жаста деп мәлімдеді. Придди Бактың қоғам үшін генетикалық қауіп төндіретінін айтты. Оның сөзіне қарағанда, Бактың 52 жастағы анасының ақыл-есі 8 жаста болған, ол проституция және әдепсіздікпен айналысқан және балаларының әкесі кім екенін білмейтін үш баласы болған. Керри Бак, сол балалардың бірі, асырап алынған және бес жыл мектепке барып, алтыншы сынып деңгейіне жеткен. Алайда, Приддидің айтуынша, Бак соңында «өзгермейтін» болып шықты және заңсыз бала тудырды. Оның асырап алған отбасы оны «ақыл-есі кеміс» деп мемлекеттік колонияға жіберді, өйткені олар енді оған күтім жасауға шамалары жетпейтінін сезінді. Кейіннен Бактың жүктілігі оның өзінің «әдепсіздігінен» тумағаны анықталды. 1923 жылдың жазында, оның асырап алған анасы «бір ауруға байланысты» кеткен кезде, асырап алған анасының туысы Бакты зорлаған деген күдік туды, ал оның кейінгі жағдайы отбасының абыройын сақтауға бағытталған әрекет ретінде сипатталды.

Бақ отбасы

Кэрри Бак Вирджиния штатының Шарлотсвилл қаласында туды. Ол Эмма Бактың үш баласының үлкені болды. Оның жарты қарындасы Дорис Бак және жарты ағасы Рой Смит болды. Эмма Бак туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол кедей болған және Фредерик Бакқа үйленген, ол оны некеде ерте тастап кеткен. Эмма "әдепсіздік", жезөкшелік және сифилиспен ауырғаны үшін айыпталып, Вирджиния штатының эпилепсиямен және ақыл-ойы кеміс адамдар колониясына жіберілді. Кэрри Бак туғаннан кейін Джон мен Элис Доббсқа тәрбиеге берілді. Ол мемлекеттік мектепке барып, орташа оқушы екені анықталды. Ол алтыншы сыныпта оқығанда, Доббстер оны үй шаруасына көмектесу үшін мектептен алып қайырды.

Сот

Вирджиния штатының Бас ассамблеясы 1924 жылы евгеникалық стерилизация туралы заң қабылдады. Америкалық тарихшы Пол А. Ломбардоның айтуынша, саясаткерлер заңсыз тәжірибе жасаған дәрігердің пайдасына, мәжбүрлі стерилизацияның құрбаны болған науқастардан сотқа шағымдануын болдырмау үшін заңды жазған. Евгенистер осы заңды заңдастыру үшін Бакты пайдаланды. 1927 жылы Жоғарғы соттағы Бакқа қарсы Белл ісі арқылы олар Вирджинияға Бакты стерильдеуге заңды рұқсат алуға тырысты. Кэрри Бак 1924 жылдың маусым айында, 18 жасқа толуына аз уақыт қалғанда колонияға келді. Прадди Эмма мен Кэрридің арасындағы байланысты тез анықтады және ол жаңа туған Вивиан туралы білді: директорлар кеңесі Бакты стерильдеу туралы бұйрық шығарды және оның қамқоршысы бұл істі Амхерст округінің округтік сотына шағымданды. Заңның толық күшін Priddy-дің қанағаттануына дейін жеткізу үшін, Басқарманың шешімі сотта қорғалуы керек еді. Сондықтан Ирвинг П. Уайтхед Кэрриді Басқарманың шешімінен қорғау үшін тағайындалды. Уайтхед Праддидің жақын досы және колониялық кеңестің бұрынғы мүшесі ғана емес, сонымен қатар мәжбүрлі стерилизацияға берілген, сондай-ақ 1924 жылғы евгеникалық стерилизация туралы заң жобасын жасаған Обри Э. Стродтың балалық досы болды. Сот процесі кезінде Придди қайтыс болды және оның орнын басқан Джон Хендрен Белл істі қолға алды. Кэрридің соты барысында бірнеше куәгерлер құлаққа шаққан, дау тудырған, болжамдық және ақымақтық мәліметтерді ұсынды. Придди мен Строд Кэрридің бүкіл отбасылық "зауытының" ақаулы екенін анықтауды маңызды деп санағандықтан, Кэрримен ешқашан кездеспеген куәгерлер оны және оның отбасын қоршаған анекдоттар мен әңгімелерге куәлік етті. Керридің жеке басын білетін Шарлоттсвиллдің медбикесі, ол жылдар бойы Кэрримен ара-тұра байланыста болған, мектепте Кэрридің балаларға хат жазып тұрғанын есіне алды. Придди, әрине, бірде осы қылмысы үшін бір қызды стерильдеген. Өзінің куәлігі үшін Придди Кэрридің "жаман қалыптасқан бет-әлпеті" бар екенін атап өтуді қажет деп тапты. Уайтхед Бакты жеткілікті қорғап, прокурорларға қарсылық білдіре алмады. Кейін бұл іс Вирджинияның Жоғарғы апелляциялық сотына жіберілді, онда Уайтхед штаттың 40 беттік қысқаша баяндамасына қарағанда 5 беттік ұсыныс жасады. Бак та сол жерде жеңіліске ұшырады. Оның жалғыз шарасы АҚШ Жоғарғы сотына жүгіну болды, бірақ бұл тек қана иллюзия еді: тіпті Уайтхед күш салса да, Кэрридің ісі Жоғарғы соттың алдына евгеникаға сенетін кем дегенде екі адаммен: Бас судья (және бұрынғы президент) Уильям Говард Тафт және судья Оливер Венделл Холмс-кене қарастырылды. 1915 жылы Тафт евгеникаға арналған үлкен бөлігін қамтитын "Қалай өмір сүру керек" кітабына кіріспе жазды. Холмс 1921 жылы болашақ судья Феликс Франкфуртерге "жағымсыз адамдардың көбеюін шектеу және емтиханнан өтпеген нәрестелерді өлтіру" мәселесі жоқ екенін айтты. Бак және оның қамқоршысы тиісті процеске қатысты ереже барлық ересектерге ұрпақ беру құқығын кепілдейді деп мәлімдеді, бұл құқық бұзылған. Олар, сондай-ақ, 14-ші түзетудегі тең қорғаныс туралы ереже бұзылып отырғанын, өйткені барлық ұқсас жағдайдағы адамдар бірдей қарастырылмайтынын дәлелдеді. Стерилизация туралы заң белгілі бір мемлекеттік мекемелердегі "әлсіз ақыл-ойға" ие адамдарға ғана қатысты және басқа мемлекеттік мекемелерде немесе мекемеде болмаған адамдар туралы ештеңе айтпады. Заңға қарсы іс-қимыл мемлекет атынан заңның заңдылығын тексеру үшін жасалған. Уайтхедтің қарсы тергеуі мен куәгерлері нәтижесіз болды және бұл оның сот кезінде Стродпен одақтастығының нәтижесі болды. Прокуратура мен қорғаушылар арасында нақты сот ісі болған жоқ, сондықтан Жоғарғы сот "достық [құқық]иесі" туралы әділ шешім қабылдауға жеткілікті дәлелдерді алмады. 1927 жылдың 2 мамырында 8:1 шешімімен АҚШ Жоғарғы соты Бактың, оның анасы мен қызының "әлсіз ақыл-ойға" және "әдепсіз" екенін және оны стерильдеу мемлекеттің мүддесіне сай екенін мойындады. Бұл шешімде 1924 жылғы Вирджиния стерилизация туралы заңның АҚШ Конституциясын бұзбағаны және стерилизация процедураларын 1974 жылы жойылғанға дейін заңды деп танылғаны анықталды. Тафт бұл тапсырманы Холмсқа тапсырды, ол өз міндетін қанқұмарлықпен аяқтады. Оның алғашқы жобасы тіпті қатыгез болды және заңдық талдауды евгеника туралы риторикалық өркендеумен алмастырғаны үшін әріптестері сынға алды. Кейбір әріптестері, әсіресе судья Батлер бұл іске алаңдады. Сізге Вирджинияның артық немесе асығыс әрекет жасамауы үшін, қамқорлықтың толыққанды түсіндірмесін, науқасқа қауіпсіздіктің дәлелді жоқтығын және көптеген адамдардың алаңдауын басуға көмектесетін басқа да жағдайларды қосуды ұсынамын. Үш буынның нақты фактілері, әрине, ең күшті аргумент болып табылады. Оливер Венделл Холмс судья бұл мәселе медициналық процедураға емес, маңызды заңға қатысты екенін нақтылады. Сот Вирджиния стерилизациялық заңының тиісті процеске қатысты талаптарға сәйкес келетініне қанағаттанды, өйткені стерилизация дұрыс тыңдау болғаннан кейін ғана жүзеге асырылуы мүмкін, онда науқас пен қамқоршы қатыса алады және науқас шешімге шағымдану құқығына ие. Сондай-ақ, процедура мемлекеттік мекемелерде орналасқан адамдармен шектелгендіктен, ол науқасқа заңмен тең қорғаныштан айырмайды деп тапты. Соңында, Вирджиния стерилизациялық заңы жазалаушы заң болмағандықтан, сот оның Сегізінші түзетуді бұзбайтынын мәлімдеді, өйткені ол жазалау мақсатын көздемейді. Штаттың ең жақсы мүдделерін ескере отырып, судья Холмс Вирджиния сияқты заңның ұлтты "ақылсыздықпен суға батырудан" сақтау үшін қаншалықты құнды екенін растады. Сот Кэрри мен оның анасының әдепсіз екенін дәлелсіз қабылдады және үш буын Бактардың әлсіз ақыл-ойға ие гендік қасиетін бөлісетінін мойындады. Осылайша, Кэрри Бакты стерильдеу мемлекеттің ең жақсы мүддесіне сай болды. Бұл шешім евгенистер үшін үлкен жеңіс ретінде қарастырылды. Соттағы жалғыз қарсы дауыс берген судья Пирс Батлер, шын ниетті католик, қарсы пікір жазбады. Белгілі евгенист Гарри Х. Логлиннің айтуынша, оның жазбаша куәлігі сотта оның қатысуынсыз ұсынылды, Бактың құқықтық жеңілісі "эвгеникалық стерилизацияның 'эксперименттік кезеңінің' соңына" балл қойды. Жоғарғы сот шешімінен кейін Орегон және Каролина сияқты екі дүркіннен астам штаттар ұқсас заңдарды қабылдады, 1947 жылға қарай американдық стерилизациялар 6000-нан 12000-нан астамға дейін екі есеге өсті. Бак 1927 жылдың 19 қазанында, Жоғарғы сот шешімінен шамамен бес ай өткен соң стерильдеуден өтті. Кэрри Бакқа мәжбүрлі сальпингэктомия (түтіктерді байлаудың бір түрі) жасалды. Кейін ол Вирджиния штатының Блэнд округіндегі отбасыға үй шаруашылығы қызметкері ретінде босатылды. Ол 1983 жылы қайтыс болғанға дейін жақын оқушы болды. Оның қызы Вивиан ЭРО өріс жұмыскері доктор Артур Эстабрук жүргізген беткей тексеруден кейін "әлсіз ақыл-ойға" ие деп танылды. Бакқа қарсы Белл ісін қолдаған Вирджиния заңының дизайны Гарри Х. Логлин, Нью-Йорк штатының Колд-Спринг-Харбордағы Чарльз Бенедикт Давенпорттың евгеникалық тізім кеңсесінің басшысы жасаған. Логлин бұрынғы жылдары ел бойынша стерилизация заңнамасын күшімен орындау туралы зерттеулер жүргізген және олардың қолданылмауының басты себебі дәрігерлердің оларға операция жасаған пациенттер тарапынан қудаланудан қорқуы екенін анықтаған. Логлин конституциялық тексеруден өте алатын "үлгілі заң" құру қажеттігін көрді, бұл құқықтық...