Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1799 жылғы Екінші коалиция соғысы кезіндегі шайқас
1799 Battle during the War of the Second Coalition
1799 жылдың 4-7 маусымы аралығындағы Цюрихтің бірінші шайқасы француз генералы Андре Массенаны Цюрих қаласын австриялықтарға, архиепископ Карл басшылығымен, беруге және Лимматтың ар жағына шегінуге мәжбүр етті, онда ол өз бекіністерін нығайта алды, нәтижесінде қақтығыс тоқтап қалды. 1798 жылы құрылған Гелветтік республика француз революциялық соғыстарының майданына айналды. Жаз бойы генерал Александр Корсаков басқаратын ресейлік әскерлер австриялық әскерлерді алмастырды, ал Цюрихтің екінші шайқасында француздар Швейцарияның қалған бөлігімен бірге қаланың бақылауын қайта жеңіп алды.
The First Battle of Zurich, from 4 to 7 June 1799, forced French General André Masséna to yield the city of Zurich to the Austrians, under Archduke Charles, and to retreat beyond the Limmat, where he managed to fortify his positions, which resulted in a stalemate. The Helvetic Republic in 1798 became a battlefield of the French Revolutionary Wars. During the summer, Russian troops, under General Alexander Korsakov, replaced the Austrian troops, and at the Second Battle of Zurich, the French regained control of the city, along with the rest of Switzerland.
Саяси және дипломатиялық жағдай
Бастапқыда Еуропаның билеушілері Франциядағы төңкерісті француз патшасы мен оның поддандылары арасындағы мәселе ретінде қарады және оларға араласу қажет емес деп ойлады. Революциялық риторика күшейген сайын, олар Еуропа монархтарының мүддесін Людовик пен оның отбасының мүддесімен бірдей деп жариялады; бұл Пилниц декларациясы патша отбасына ештеңе болған жағдайда, мағынасы тұманды, бірақ ауыр салдарлармен қорқытты. Француздардың жағдайы күрделене түсті. Халықаралық қатынастардағы қиындықтарға қоса, француз эмигранттары контрреволюцияны қолдау үшін үгіт жұмыстарын жалғастырды. 1792 жылдың 20 сәуірінде Француз Ұлттық Конвенты Австрияға соғыс жариялады. Бірінші коалиция соғысында (1792–1798) Франция өзімен құрлық және су шекарасын бөлісетін Еуропа мемлекеттерінің көпшілігімен, сондай-ақ Португалия мен Осман империясымен күш сынасты. Коалиция күштері Верден, Кайзерслаутерн, Неервинден, Майнц, Амберг және Вюрцбургте бірнеше жеңіске жеткенімен, Солтүстік Италиядағы Наполеон Бонапарттың күш-жігері австриялық әскерлерді кері шегіндіріп, Леобен бейбіт шартының (17 сәуір 1797 жыл) және одан кейінгі Кампо Формио шартының (17 қазан 1797 жыл) жасалуына әкелді. Шарта сәйкес, қатысушы тараптар аумақтық және материалдық мәселелерді нақтылау үшін кездесуге шақырылды. Рейнландтың орталық бөлігіндегі шағын Раштатт қаласында өткен конгресс тез арада интригалар мен дипломатиялық тәсілдердің батпақтарына батып кетті. Француздар көбірек аумақ талап етті. Австриялықтар белгіленген аумақтарды беруге келіспеді. Конгрестің қиындықтарына қоса, Франция мен Бірінші коалицияның көптеген одақтастары арасындағы шиеленіс күшейді. Неапольдің Фердинанды патшасы Францияға келісілген салықты төлеуден бас тартты, ал оның поддандылары бұл бас тартудан кейін көтеріліс ұйымдастырды. Француздар Неапольге басып кіріп, Партенопея Республикасын құрды. Француз Республикасының ықпалымен Швейцария кантондарында республикалық көтеріліс болды, нәтижесінде Швейцария Конфедерациясы құлап, Гелветика Республикасы құрылды. Француз Директориясы австриялықтар тағы бір соғыс бастауды жоспарлап отырғанына сенімді болды. Шындығында, Франция қаншалықты әлсіз көрінсе, Австрия, Неаполь, Ресей және Англия осы мүмкіндікті соншалықты қызу талқылады. Көктемнің ортасында австриялықтар Ресей императоры Павелмен келісімге келді, соның нәтижесінде легендарлық Александр Суворов зейнеткерліктен шығып, Италиядағы Австрияға 60 000 сарбазбен көмектеседі.
Initially, the rulers of Europe viewed the revolution in France as an event between the French king and his subjects, and not something in which they should interfere. As revolutionary rhetoric grew more strident, they declared the interest of the monarchs of Europe as one with the interests of Louis and his family; this Declaration of Pillnitz threatened ambiguous, but quite serious, consequences if anything should happen to the royal family. The French position became increasingly difficult. Compounding problems in international relations, French émigrés continued to agitate for support of a counter revolution. On 20 April 1792, the French National Convention declared war on Austria. In this War of the First Coalition (1792–1798), France ranged itself against most of the European states sharing land or water borders with her, plus Portugal and the Ottoman Empire. Although the Coalition forces achieved several victories at Verdun, Kaiserslautern, Neerwinden, Mainz, Amberg and Würzburg, the efforts of Napoleon Bonaparte in northern Italy pushed Austrian forces back and resulted in the negotiation of the Peace of Leoben (17 April 1797) and the subsequent Treaty of Campo Formio (17 October 1797). The treaty called for meetings between the involved parties to work out the exact territorial and remunerative details. Convened at a small town in the mid Rhineland, Rastatt, the Congress quickly derailed in a mire of intrigue and diplomatic posturing. The French demanded more territory. The Austrians were reluctant to cede the designated territories. Compounding the Congress's problems, tensions grew between France and most of the First Coalition allies. Ferdinand of Naples refused to pay agreed upon tribute to France, and his subjects followed this refusal with a rebellion. The French invaded Naples and established the Parthenopean Republic. Encouraged by the French Republic, a republican uprising in the Swiss cantons led to the overthrow of the Swiss Confederation and the establishment of the Helvetic Republic. The French Directory was convinced that the Austrians were planning to start another war. Indeed, the weaker France seemed, the more seriously the Austrians, the Neapolitans, the Russians, and the English discussed this possibility. In mid spring, the Austrians reached an agreement with Tsar Paul of Russia by which the legendary Alexander Suvorov would come out of retirement to assist Austria in Italy with another 60,000 troops.
1799 жылы соғыс басталды
1799 жылы француз директориясының әскери стратегиясы барлық майданда шабуылдық науқан жүргізуді көздеді: Орталық Италия, Солтүстік Италия, Швейцария кантондары, Жоғарғы Рейн және Голландия. Теориялық тұрғыдан алғанда, француздардың 250 мың әскері болды, бірақ бұл көрсеткіш қағаз жүзінде ғана еді, нақтыда майданда олардың саны одан кем болатын. 1799 жылы қыс сынып, генерал Жан Батист Журдан мен Дунай армиясы 1 наурызда Базель мен Кель арасындағы Рейн өзенін кесіп өтті. Бұл әрекет Кампо-Формио шартының бұзылуы болды. Дунай армиясы Қара Орман арқылы ілгерілеп, наурыздың ортасына қарай Швейцария таулы аймағының батыс және солтүстік жиегінде, Острах ауылының тұсында шабуылдық позицияны басып алды. Андре Массена 30 мыңдық әскерімен Швейцарияға еніп, Грисон Альпіне, Чур және Инн өзені бойындағы Финстермюнцке сәтті жетті. Теориялық тұрғыдан алғанда, оның сол қанаты Пьер Мари Бартелем Ферино басқаратын Журданның оң қанатымен Констанс көлінің шығыс жағалауында қосылуы тиіс еді. Австриялықтар өз әскерін Тирольден Дунайға дейін тізіп қойды. Конт Генрих фон Беллегард басқаратын 46 мыңдық күш Тирольді қорғауға жауапты болды. Фридрих Фрайхерр фон Хоцзе басқаратын тағы бір 26 мыңдық австриялық күш Форарльбергті күзетті. Басты австриялық армия – шамамен 80 мың сарбаз, Карл архиегер басшылығында – Лех өзенінің шығыс жағындағы Бавария, Австрия және Зальцбург аймақтарында қыстады. 21 наурыздағы Острах және 25 наурыздағы Стокках шайқастарында австриялықтар Дунай армиясын Қара Орманға кері ығыстырды. Карл Швейцарияның Шаффхаузен қаласы тұсында Рейн өзенін кесіп өтуді жоспарлады. Фридрих Фрайхерр фон Хоцзе өзінің күштерінің бір бөлігін (шамамен 8 мың сарбаз) батысқа жөнелтті, ал қалғанын Форарльбергті қорғауға қалдырды. Сонымен қатар, Науендорф графы Фридрих Иосиф Эглизау арқылы Рейн өзенін кесіп, австриялық армияның сол қанатын өткізді. Олар басты австриялық армиямен бірігіп, Цюрихке солтүстік бағыттан кіру жолдарын бақылап, Массенамен шайқасқа түсуді көздеді. Мамырдың ортасына қарай француз әскерінің рухы төмендеді. Олар Острах және Стокках шайқастарында ауыр шығынға ұшырады, бірақ келген күштермен оларды толықтыруға тырысты. Дунай армиясының екі жоғары шенді офицері, Шарль Матье Исидор Декаен және Жан Жозеф Анже д'Оутпуль, Журданның жолдауымен жасалған тәртіпсіздік айыптаулары бойынша әскери сотқа тартылды. Жан-Батист Бернадот пен Лоран де Говион Сент-Сир ауырып қалды немесе ауру екендерін мәлімдеді және денсаулықтарын қалпына келтіру үшін әскер лагерьлерін тастап кетті. Массенаның күштері Фелдкирхта Хоцзе әскерімен жеңіліске ұшырап, кері шегінуге мәжбүр болды. ЛеКурбтың Тирольдегі Беллегардтың австриялық күштеріне қарсы ілгерілемеуі Массенаның оңтүстік, орталық және солтүстік қанаттарын да кері тартуға мәжбүр етті, осылайша қанатындағы әскерлермен байланыс сақтады. Осы кезде швейцариялықтар да тағы көтеріліс жасады, бұл жолы француздарға қарсы, ал Цюрих Массенаның қорғана алатын соңғы орны болды.
The French Directory's military strategy in 1799 called for offensive campaigns on all fronts: central Italy, northern Italy, the Swiss cantons, the upper Rhineland, and Holland. Theoretically, the French had a combined force of 250,000 troops, but this was on paper, not in the field. As winter broke in 1799, General Jean Baptiste Jourdan and the Army of the Danube, at a paper strength of 50,000 and an actual strength of 25,000, crossed the Rhine between Basel and Kehl on 1 March. This crossing officially violated the Treaty of Campo Formio. The Army of the Danube advanced through the Black Forest and, by mid March, established an offensive position at the western and northern edge of the Swiss Plateau by the village of Ostrach. André Masséna had already pushed into Switzerland with his force of 30,000, and successfully passed into the Grison Alps, Chur, and Finstermünz on the Inn river. Theoretically, his left flank was to link with Jourdan's right flank, commanded by Pierre Marie Barthélemy Ferino, at the far eastern shore of Lake Constance. The Austrians had arrayed their own army in a line from the Tyrol to the Danube. A force of 46,000 under command of Count Heinrich von Bellegarde formed the defence of the Tyrol. Another small Austrian force of 26,000 commanded by Friedrich Freiherr von Hotze guarded the Vorarlberg. The main Austrian Army—close to 80,000 troops under the command of Archduke Charles—had wintered in the Bavarian, Austrian, and Salzburg territories on the eastern side of the Lech river. At the battles of Ostrach (21 March) and Stockach (25 March), the main Austrian force pushed the Army of the Danube back into the Black Forest. Charles made plans to cross the upper Rhine at the Swiss town of Schaffhausen. Friedrich Freiherr von Hotze brought a portion (approximately 8,000) of his force west, leaving the rest to defend the Vorarlberg. At the same time, Friedrich Joseph, Count of Nauendorf, brought the left wing of the main Austrian force across the Rhine by Eglisau. They planned to unite with the main Austrian army, controlling the northern access points of Zürich and forcing an engagement with Masséna. By mid May, French morale was low. They had suffered terrible losses at Ostrach and Stockach, although these had been made up by reinforcements. Two senior officers of the Army of the Danube, Charles Mathieu Isidore Decaen and Jean Joseph Ange d'Hautpoul, were facing courts martial on charges of misconduct, proffered by their senior officer, Jourdan. Jean Baptiste Bernadotte and Laurent de Gouvion Saint Cyr were sick, or claimed they were, and had left the army's encampments to recover their health. Masséna's force had been repelled by Hotze's army at Feldkirch, and forced to fall back, and LeCourbe's failure to push through against Bellegarde's Austrian force in the Tyrol, meant Masséna had to pull his southern wing back as well as his center and northern wing, to maintain communication with the retreating armies on his flanks. At this point, also, the Swiss revolted again, this time against the French, and Zürich became the last defensible position Masséna could take.
Желачичтің Витиконға қарсы аттануы
2 маусымда эрцгерцог Карл Хоценің Джелачич басқаратын алғы шебі Витикон маңындағы француздың басты орналасқан жерлеріне қарай жылғалы жатқанын біліп, оған өзге әскерлерінің бәрі дайын болғанша шабуылға көшпеуді бұйырды. Бірақ, 3-ші күні таңғы сағат 3:00-ден бастап, бұл нұсқау келгенге дейін Джелачич Хумберт бригадасымен қақтығысқа түсіп кеткен еді, және шайқас тез арада қаһарлы күреске ұласты. 4 сағаттан соң Сульттің әскері Витиконнан ығыстырылды, ал шайқас күні бойына жалғасты. Соулттың жағдайы қиын бола бастағанда, Массена қолына мылтық алып, резервтік гранадиерлерінің алдында қарсы шабуылға шықты. Бірлескен күш-жігер ақырында австриялықтарды кері тартты және қанды шайқастан кейін лагерьді сақтап қалды, француз армиясы 500 адамды қаза қылып, жарақат алды, оның ішінде Массенаның штаб бастығы Шерин қаза тапты.
On 2 June, Archduke Charles became aware that Hotze's advance guard under Jelačić was advancing up against the main French positions near Witikon, and sent a message ordering him not to attack until all his other troops were ready; however, from 3:00 am on the 3rd, Jelačić was already engaged against Humbert's brigade by the time these instructions arrived and the action soon grew into a desperate fight. After 4 hours Soult's men were driven from Witikon and the fighting continued all through the day. As things began to look serious for Soult, Masséna, musket in hand, led a counter attack at the head of his reserve grenadiers. The combined effort eventually pushed back the Austrians and secured the camp after a bloody fight, the French losing 500 killed and wounded, including Masséna's Chief of Staff Chérin mortally wounded.
Салдары
4-ші күнгі қанды шайқастан кейін Карл 6-шы күнгі екінші шабуылды жоспарлау үшін қысқа ғана қашықтыққа шегінді. Массена 5-ші күнді қайта топтасуға пайдаланды, ал сол түні австриялықтар шабуылға дайындалып жатқанда, ол Цюрихтен алынған 28 зеңбірек қалдырып, Цюрихтің алдындағы бекініске қайтты. Оның әскері енді жинақырақ болды, ал көл оның қарсыласын күштерін бөлуге мәжбүрлейтін еді. Екінші күнгі шайқас болған жоқ. 6-шы күні түскі уақытта келіссөздерден кейін француздарға Цюрихтен кетуге рұқсат берілді, Массена Утлибергке шегініп, Лиммат өзенінің жағасында жаңадан орналасты. Цюрихте Карл түрлі калибрлі 150 зеңбірек тапты. Шайқастың нәтижесі Аустрия-Ресей қарым-қатынасына да нұқсан келтірді, себебі Карл француз әскерінің жеңілісін пайдалана алмады. Адамдық шығындар бойынша екі жақ та бір-бір генералды жоғалтты: Луи Николас Хьясинте Шерин мен Оливье Валлис.
After the bloody fighting on the 4th Charles fell back a short distance to recover and devise a second attack for the 6th. Masséna used the time on the 5th to regroup, and that night as the Austrians assembled for their attack, he withdraw to a strong position in front of Zürich, abandoning 28 guns commandeered from Zürich. His forces were now more concentrated, while the lake would oblige his opponent to divide his forces. The second day of battle never came. At noon on the 6th, following a parley, the French were allowed to leave Zürich, Masséna withdrew to the Uetliberg and arrange his line along the banks of the Limmat. In Zürich, Charles found 150 cannons of various calibers. The outcome of the battle also damaged Austro Russian relations, because Charles failed to follow up on the French defeat. In terms of personnel, both sides lost a general: Louis Nicolas Hyacinthe Chérin and Olivier Wallis.