Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес пианині (1916–1985)
Эмиль Григорьевич Гилельс (19 қазан 1916 – 14 қазан 1985) – кеңес пианині. Ол барлық уақыттың ең ұлы пианиношыларының бірі деп есептеледі. Оның үш жас кіші қарындасы Елизавета белгілі скрипкашы болған. Оның қызы Елена табысты пианиношыға айналды.
Soviet pianist (1916–1985)
Emil Grigoryevich Gilels (Russian: Эми́ль Григо́рьевич Ги́лельс; 19 October 1916 – 14 October 1985) was a Soviet pianist. He is widely regarded as one of the greatest pianists of all time. His sister Elizaveta, three years his junior, was a renowned violinist. His daughter Elena became a successful pianist.
Ерте өмір және білім
Гильс 1916 жылғы 19 қазанда (ескі стиль бойынша 6 қазан) Одессада (сол кезде Ресей империясының құрамында, қазір Украина) Геся мен Григорий Гильстің еврей отбасында дүниеге келді. Оның әкесі қант фабрикасында кызметкер болып жұмыс істеді. Гильстің абсолютті тыңдауы болды, сондықтан ол бес жарым жасында Одессадағы белгілі пианино педагогымен сабақтарды бастады. Жылдам оқып үйренетін ол бірнеше айдың ішінде Лёшхорнның үш томдық оқуларын, содан кейін Клементи мен Моцарттың сонатиналарын орындады. Кейін Гильс Ткачпен болған осы қатаң жаттығуларының өзінің техникалық дағдыларының негізін қалағанын айтты. Өз кезегінде, Ткач Гильс туралы: «Миля Гильс пианист болу үшін ғана туған қабілеттерге ие, және оның дамуына тиісті көңіл бөлінетін болса, КСРО болашақта әлемдік деңгейдегі пианистке ие болар еді» деді. 1929 жылдың мамыр айында 12 жасында Гильс алғашқы рет қоғамдық концерт берді. Ткач сияқты, Рейнбальд та Гильске тікелей концерттерге қатысуға рұқсат беруде сақтықпен қарады және оқушысын тым көп концерттік өнерпаздықтан қорғады. Ол қатысуға жасы жетпесе де, Бүкіл Одақтық пианино конкурсына қатысып, төрешілер алқасынан стипендия жеңіп алды. 1932 жылы Гильс алғаш рет Генрих Нойхаустың сабағына барды. 1933 жылы Гильс Мәскеуде өткен Бірінші Бүкілодақтық Орындаушылар Конкурсына қатысып, бірауыздан бірінші жүлдеге ие болды. Бұл жеңіс Гильсті КСРО бойынша танымал етті және бүкіл елдік концерттік турнеге алып келді. Алайда, турдың күйбеңдеуі Гильстің концерттік сапарларын азайтуға және Одессаға оқуын аяқтау үшін оралуға, тіпті Мәскеу консерваториясына ауысудан бас тартуға мәжбүр етті. Кейіннен Гильс Рейнбальдты өзінің нағыз ұстазы, кеңесшісі және өмір бойына досы деп есептеді. Гильс 1935 жылдың күзінде Одесса консерваториясын бітірді. Содан кейін ол Генрих Нойхаустың класына Мәскеу консерваториясының аспирантурасына қабылданды, және Гильс концерт беруге деген міндеттемесін жаңартты. 1936 жылы ол алғашқы халықаралық конкурсына, Халықаралық Вена музыка академиясының конкурсына қатысты. Гильс екінші орынды алды, ал оның досы және сыныптасы Яков Флиер бірінші орынды жеңіп алды. Екі жыл өткен соң, 1938 жылы, Гильс пен Флиер Брюссельдегі Изаи халықаралық фестиваліне (Елизавета патшайымының конкурсы) қатысты. Гильс бірінші орынды алды, ал Флиер үшінші орынды иеленді. Гильс 1938 жылы Мәскеуде оқуын аяқтады.
Gilels was born to a Jewish family on 19 October 1916 (6 October, Old Style) in Odessa (then part of the Russian Empire, and now Ukraine) to Gesya and Grigory Gilels. His father worked as a clerk in a sugar refinery. Gilels had perfect pitch, and at the age of five and a half, he began lessons with , a famous piano pedagogue in Odessa. A quick learner, he was playing all three volumes of Loeschhorn's studies within a few months, and soon afterwards Clementi and Mozart sonatinas. Gilels later credited this strict training with Tkach for establishing the foundation of his technique. In turn, Tkach commented of Gilels, using a diminutive, "Milya Gilels possesses the abilities of one who is born solely for the purpose of becoming a pianist, and that with the required attention to his development, the USSR would in the future enrich itself with the acquisition of a world renowned pianist." In May 1929, aged 12, Gilels gave his first public concert. Like Tkach, Reingbald carefully guided Gilels in terms of allowing him to give live concerts, and protected her student from excessive concert performances. He competed in the All Soviet piano competition, despite being below the age limit to participate, but won a scholarship from the jury. In 1932, Gilels first visited Heinrich Neuhaus. In 1933, Gilels participated in the First All Union Competition of Performers in Moscow, and won first prize by unanimous decision. This win made Gilels famous throughout the USSR, and led to a nationwide concert tour. However, the stresses of touring led Gilels to curtail his touring and to return to Odessa, to conclude his studies, even declining an invitation to transfer to the Moscow Conservatory. Gilels subsequently regarded Reingbald as his true teacher, mentor and lifelong friend. Gilels graduated from the Odessa Conservatory in the autumn of 1935. Subsequently, he was accepted into the class of Heinrich Neuhaus as a postgraduate student at the Moscow Conservatory, and Gilels renewed his commitment to giving concerts. In 1936, he participated in his first international competition, the International Vienna Music Academy Competition. Gilels took the second place award, while his friend and fellow student Yakov Flier was the first prize winner. Two years later, in 1938, both Gilels and Flier participated in the Ysaÿe International Festival (Queen Elisabeth Competition) in Brussels. Gilels was awarded first prize, and Flier took third prize. Gilels completed his studies in Moscow in 1938.
Мансап
Брюссельдегі шараларынан кейін, жоспарланған турнесі мен 1939 жылғы Нью-Йорк әлемдік көрмесіндегі американдық дебюті Екінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан тоқтатылды. Ресейден эмиграцияда тұрған Сергей Рахманинов Гилестің айрықша дарыны туралы естіп, оның радиодағы өнерлерін тыңдай бастады. Рахманинов кейіннен Гилесті өзінің пианинодағы ізбасары деп санап, оған медаль мен диплом жіберді. Бұл медальға Антон Рубинштейннің профилі салынған, ал диплом бұрын Рахманиновқа Рубинштейннен мұрагерліктің символы ретінде табыс етілген еді. Рахманинов өзі бұл құжатқа Гилестің есімін қосты. Гилес өмір бойы осы құнды жәдігерлерді сақтап, қадірледі. 1944 жылы Гилес Прокофьевтің 8-ші фортепианолық сонатасын тұңғыш рет орындады. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында Гилес совет әскерлерінің рухын көтеріп, майдан шебінде ашық ауада концерттер берді, оның кадрлары фильмдерде сақталған. 1945 жылы ол скрипкашы Леонид Коганмен (қарындасының күйеуі) және виолончельші Мстислав Ростроповичпен бірге камералық музыка триосын құрды. Гилес 1946 жылы Сталин сыйлығымен марапатталды. Соғыстан кейін ол Шығыс Еуропаның Кеңес блогы елдерінде жеке орындаушы ретінде гастрольдік сапарлар жасады. Ол сонымен қатар Яков Флиермен екі рет фортепианолық концерттер берді, ал әпкесі, скрипкашы Елизаветамен бірге де концерттер орындады. 1952 жылы Мәскеу консерваториясында профессорлық қызметке тағайындалды, оның шәкірттерінің арасында Валерий Афанасьев, Ирина Зарицкая, Марина Гоглидзе Мдивани (Париждегі Халықаралық Маргарита Лонг-Жак Тибо пианино конкурсының лауреаты), Игорь Жуков, Владимир Блок және т.б. болды. 1958 жылы өткен алғашқы Халықаралық Чайковский конкурсының қазылар алқасының төрағасы болды, онда Ван Клиберн бірінші жүлдеге ие болды. Ол көп жыл бойы конкурстың жұмысына жетекшілік етті. Гилес, Дәуіт Ойстрахпен бірге, батыс елдеріне сапар шегіп, концерттер беруге рұқсат алған алғашқы совет артистерінің бірі болды. Оның американдық дебюті 1955 жылдың қазан айында Филадельфия оркестрімен және дирижер Юджин Ормандимен бірге өтті. Гилес 1969 жылы Салцбург фестивалінде Вебер, Прокофьев және Бетховеннің фортепианолық шығармаларынан тұратын жеке концерттік бағдарламасымен дебют жасады, содан кейін Джордж Шеллмен және Вена филармониялық оркестрімен Бетховеннің үшінші фортепианолық концертін орындады. 1981 жылы Амстердамдағы Концертгебувте концерттен кейін Гилес жүрек талмасына ұшырады, содан кейін денсаулығы нашарлай бастады. 1985 жылдың 14 қазанында Мәскеудегі медициналық тексеру кезінде күтпеген жерден қайтыс болды, 69 жасқа толуына бірнеше күн қалғанда. Гилесті жақсы білген және Мәскеу консерваториясында Генрих Нойхаус класында оқыған Святслав Рихтер, Гилес Кремль ауруханасында қателік салдарынан уланған деп санды. Алайда, даниялық композитор және жазушы Карл Аге Расмуссен Рихтердің өмірбаянында бұл болжамды жоққа шығарып, оның жалған қауесет екенін айтты. Гилес екі рет үйленген. 1940 жылы пианист Роза Тамаркинаға үйленді. Екінші әйелі – Фарисет (Лала) Хуцистова, Мәскеу консерваториясының түлегі, оған 1947 жылы үйленді. Олардың Елена есімді қызы болды, ол Флиердің класынан Мәскеу консерваториясын бітірген пианист, және әкесімен бірге өнер көрсетті және жазбалар жасады.
Following his activities in Brussels, a scheduled tour and American debut at the 1939 New York World's Fair was aborted because of the outbreak of the Second World War. Sergei Rachmaninoff, living in exile from Russia, had heard of the reputation of Gilels, and began to listen to Gilels' radio performances. Rachmaninoff subsequently regarded Gilels as his pianistic successor, and sent him his medal and diploma. This medal, engraved with the profile of Anton Rubinstein, and the diploma were once presented to Rachmaninoff to symbolize his succession from Rubinstein, and Rachmaninoff himself added Gilels’ name to the document. Gilels treasured these relics all his life. In 1944, Gilels premiered Prokofiev's 8th Piano Sonata. During World War II, Gilels entertained Soviet troops with morale boosting open air recitals on the frontline, of which film archive footage exists. In 1945, he formed a chamber music trio with the violinist Leonid Kogan (his brother in law) and the cellist Mstislav Rostropovich. Gilels was awarded the Stalin Prize in 1946. After the war, he toured the Soviet Bloc countries of Eastern Europe as a soloist. He also gave two piano recitals with Yakov Flier, as well as concerts with his violinist sister, Elizaveta. In 1952, he became a professor at the Moscow Conservatory, where his students included Valery Afanassiev, Irina Zaritskaya, Marina Goglidze Mdivani, (a Laureate of the International Marguerite Long Jacques Thibaud piano competition in Paris), Igor Zhukov, Vladimir Blok and He was chair of the jury of the International Tchaikovsky Competition at the inaugural competition in 1958, which awarded first prize to Van Cliburn. He presided over the competition for many years. Gilels was one of the first Soviet artists, along with David Oistrakh, allowed to travel and give concerts in the West. His American debut was in October 1955, with the Philadelphia Orchestra and Eugene Ormandy. Gilels made his Salzburg Festival debut in 1969 with a piano recital of Weber, Prokofiev and Beethoven at the Mozarteum, followed by a performance of Beethoven's Third Piano Concerto with George Szell and the Vienna Philharmonic Orchestra. In 1981, Gilels suffered a heart attack after a recital at the Concertgebouw in Amsterdam and suffered declining health thereafter. He died unexpectedly during a medical checkup in Moscow on 14 October 1985, only a few days before his 69th birthday. Sviatoslav Richter, who knew Gilels well and was a fellow student in the class of Heinrich Neuhaus at the Moscow Conservatory, believed that Gilels was killed accidentally when a drug was wrongly injected during a routine checkup, at the Kremlin hospital. However, Danish composer and writer Karl Aage Rasmussen, in his biography of Richter, denies this possibility and contends that it was just a false rumour. Gilels was married twice. He was first married to pianist Rosa Tamarkina in 1940. His second wife was Fariset (Lala) Hutsistova, a graduate of Moscow Conservatoire, whom he married in 1947. They had a daughter, Elena, a pianist who graduated from Flier’s class at the Moscow Conservatoire, and who performed and recorded with her father.
Жазбалар
Гиллдің тамаша техникалық шеберлігі мен жарқыраған дыбысы үшін әлем жұрттық құрметке ие. Гиллдің репертуары барокко дәуірінен бастап кеш романтизмге және 20-ғасырдың классикалық композиторларына дейін кең ауқымды болды. Оның репертуарының ядросын орталық неміс-австриялық классикалық туындыларын орындауы құрады, әсіресе Бетховен, Брамс және Шуман; бірақ ол Скарлаттимен де, Дебюсси, Рахманинов және Прокофьев сияқты 20-ғасыр композиторларымен де тың жаңалықтар ашты. Листің 9-шы Мажар рапсодиясы мен B минорындағы сонатасы белгілі бір айналымдарда классикалық мәртебеге ие болды. Гиллдің көптеген жылдар бойы жасаған жазбалары классикалық музыка репертуары үшін мемлекеттік дыбыс жазу компаниясы Melodiya үшін жасалды. Бұл жазбалар батыста EMI Records, ал АҚШ-та Angel Records (және EMI-нің бюджеттік Seraphim Records) арқылы лицензияланды. 2013 жылы Warner Classics EMI Classics компаниясын сатып алды, осылайша Гиллдің жазбаларының көп бөлігіне ие болды. Гилл неміс Deutsche Grammophon компаниясы үшін Бетховеннің фортепианолық сонаталарын жазу циклын аяқтауға асығып жатқанда Мәскеудегі ауруханада күтпеген жерден қайтыс болды. Оның "Hammerklavier" сонатасының жазбасы 1984 жылы Gramophone сыйлығына ие болды. Гилл өзінің қызымен бірге, оның ішінде Карл Бёммен және Вена филармониясымен Моцарттың екі фортепианоға арналған концертін, сондай-ақ Шуберттің фортепиано дуэті үшін F минорындағы фантазиясын жазды. Ол сонымен қатар скрипкашы Леонид Коганмен және виолончелист Мстислав Ростроповичпен бірге камералық музыка жазды.
Gilels is universally admired for his superb technical control and burnished tone. Gilels had a repertoire ranging from baroque to late Romantic and 20th century classical composers. His interpretations of the central German Austrian classics formed the core of his repertoire, in particular Beethoven, Brahms, and Schumann; but he was equally illuminative with Scarlatti and 20th century composers such as Debussy, Rachmaninoff, and Prokofiev. His recordings of Liszt's Hungarian Rhapsody No. 9 and Sonata in B minor have acquired classic status in some circles. Gilels' recordings for most of his recording history were for the state record company for classical music repertoire, Melodiya. These recordings, in turn, were licensed in the west under EMI Records, and in the United States under Angel Records (and EMI's budget Seraphim Records). In 2013 Warner Classics absorbed EMI Classics, thereby acquiring the bulk of Gilels' recordings. Gilels was in the midst of completing a recording cycle of Beethoven's piano sonatas for the German record company Deutsche Grammophon when he died unexpectedly in a hospital in Moscow. His recording of the "Hammerklavier" Sonata received a Gramophone Award in 1984. Gilels recorded with his daughter, including Mozart's double piano concerto with Karl Böhm and the Vienna Philharmonic and Schubert's Fantasie in F minor for piano duet. He also made some chamber music recordings with the violinist Leonid Kogan and the cellist Mstislav Rostropovich.