Кіріспе

Информатика мен социологияның арасындағы сала.

Әлеуметтік информатика – мәдени немесе институционалдық контекстегі ақпарат және коммуникация құралдарын зерттеу ғылымы. Тағы бір анықтама бойынша, бұл ақпараттық технологиялардың жобалануын, қолданылуын және салдарларын институционалдық және мәдени контекстпен өзара әрекеттесуін ескере отырып зерттейтін пәнаралық сала. Трансдисциплинарлық сала саналатын әлеуметтік информатика, технологиялық артефакт пен адамның әлеуметтік контексі ақпараттық және коммуникациялық технологиялар (АКТ) жиынтығын өзара қалыптастыру жолдарын зерттейтін, кең ауқымды әлеуметтік-экономикалық зерттеулердің бір бөлігі болып табылады. Әлеуметтік информатиканың жақтаушыларының кейбіреулері құралдарды пайдаланатын адамдармен олардың арақатынасын, биологиялық қоғамдастықтың өмірлік ортамен байланысына теңейді. Бұл саланы алғашқы қолдаушыларының бірі, Роб Клинг құрған Әлеуметтік информатика орталығы осы саланы былай анықтайды:

Әлеуметтік информатика (АИ) – компьютеризацияның әлеуметтік аспектілерін зерттейтін зерттеулер жиынтығы, оның ішінде ақпараттық технологияның әлеуметтік және ұйымдық өзгерістердегі рөлі, ақпараттық технологияларды әлеуметтік ортада қолдану, сондай-ақ әлеуметтік күштер мен әлеуметтік тәжірибелердің ақпараттық технологиялардың әлеуметтік ұйымына тигізетін әсері.

Зерттеу

Тарихи тұрғыдан алғанда, әлеуметтік информатика зерттеулерінің Батыс Еуропалық тұжырымдамалары Скандинавия елдері мен Ұлыбританияда күшті дамыды. Бұл бастаулар Норвегия мен Словенияда 1980 жылдары тамыр тартты. АҚШ-та әлеуметтік информатиканың негізін 1996 жылы Клинг өзінің әріптестерімен және Индиана университетінің студенттерімен бірге қалады. Әлеуметтік информатиканың ең көне тұжырымдамасын КСРО-да 1970 жылдары А. В. Соколов және оның әріптестері құрды. Әлеуметтік информатика зерттеулері технологияның әлеуметтік әсерін өлшеуге арналған бұрынғы, детерминистік (әлеуметтік және технологиялық) модельдерден өзгешеленеді. Мұндай технологиялық детерминистік модельдер ақпараттық технологияларды, технологияның жарияланған мүмкіндіктерімен анықталатын қоғамға алдын ала белгіленген әсерлері бар құралдар ретінде қарастырды. Әлеуметтік информатикадағы зерттеулерді үш бағытқа бөлуге болады: технологиялық шешімдерді дәстүрлі емес көзқарастардан қарастырып, жобалау мен іске асыруға ықпал ету. Фичман мен Розенбаумның кітабында әлеуметтік информатиканың болашақ бағыттарына қатысты маңызды тақырыптар талқыланады. Бұл зерттеу технологияны енгізу мен пайдаланудың әсерін зерттеуден, деректерді талдау тәсілімен байланысты әлеуметтік информатикадағы эмпирикалық жұмыстың идеологиялық салдары қандай екендігін талқылауға көшуді білдіреді.

Білім беру саласында

Әлеуметтік информатика – компьютерлік ғылым студенттеріне есептеудің әлеуметтік мәселелерін оқыту туралы ғылым саласы. Білім беру жүйесінің ерекшеліктеріне байланысты, әлеуметтік информатиканың материалдары түрлі пәндердің оқу жоспарына, сондай-ақ информатика, ақпарат ғылымы, информатика (Еуропа) және веб-социология сияқты салаларға шашырап орналасуы мүмкін. Кейбір зерттеушілер есептеудің әлеуметтік мәселелерінің маңыздылығын түсіндіру үшін, әлеуметтік информатиканың оқыту әдістемесіне назар қою қажет екенін айтады.