«Алтын Бузау» – Илья Ильф мен Евгений Петровтың 1931 жылғы әзіл-сықақ романы. Орталық кейіпкер – Остап Бендер. Роман миллионер туралы әңгімелерді қамтиды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1931 жылы Ильи Ильф пен Евгений Петров жазған роман.
1931 novel by Ilya Ilf and Yevgeny Petrov
"Алтын бұзау" (Золотой телёнок) – совет авторлары Ильф пен Петровтың 1931 жылы жарық көрген сатирикалық, авантюралық романы. Оның басты кейіпкері Остап Бендер авторлардың "Он екі орындық" романында да кездеседі. Роман атауы Киелі кітаптағы "алтын бұзау" туралы айтқан сөздерге сілтеме жасайды.
The Little Golden Calf (Золотой телёнок, Zolotoy telyonok) is a satirical picaresque novel by Soviet authors Ilf and Petrov, published in 1931. Its main character, Ostap Bender, also appears in a previous novel by the authors called The Twelve Chairs. The title alludes to the "golden calf" of the Bible.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Остап Бендер бұрынғы кітаптағы қастандықтан мүжілгенімен, әлі тірі (бірақ мойнында жаралы із қалған), оны бір кезде "ақымақ іс" деп қысқаша атаған. Бұл жолы ол Александр Кореико есімді "жасырын миллионер" туралы естиді. Кореико жаңа экономикалық саясат (НЭП) кезеңіндегі кең таралған жемқорлықтан пайдаланып, түрлі заңсыз жолдармен миллиондаған ақша тапқан, бірақ кеңсе қызметкерінің айлығындай 46 рубльмен күн көріп отырғандай көрінеді. Кореико Черноморск қаласында (мағынасы – Қара теңіз қаласы, Одесса қаласы) тұрады және жаман жолмен тапқан ақшасын үлкен сумкада сақтап, Совет үкіметі құласа, оны пайдалануды күтеді. Кореиконы іздеу ұзаққа соғуын күтіп, Бендер өзін заңдастыруға шешім қабылдап, "Мүйіздер мен қабықтар" деген ойдан туған кәсіпорын құрады. Бұл кәсіпорын шаш және түйме өндірісі үшін шикізат сатып алумен айналысады, ал оны "Зицпредседатель Фунт" басқарады. Ол – кәсіби "түрмеде отырушы" (неміс тілінде "sitzen" – "отыру" дегенді білдіреді), оның жалғыз міндеті заңдық мәселе туған жағдайда түрмеде "отыру", ал еңбекақысы екі есеге арттырылады. Әдеби сыншы Щеглов Юрий Константинович XIX-XX ғасырлар тоғысында осындай мамандық болғанын жазады. Екі ұсақ қылмыскер – Балаганов пен Паниковский және өте қарапайым, әдемі мінезді автокөлік жүргізушісі Козлевичпен бірге Бендер Кореико туралы біліп, оның қызметі туралы барлық ақпаратты жинауға кіріседі. Кореико қашуға тырысады, бірақ Бендер оны Түркістанға, жаңадан салынған Түркістан-Сибирь теміржолында табады. Содан кейін ол оны миллион рубль беруге мәжбүрлейді. Кенеттен байыған Бендер коммунистік елде, заңды миллионерлердің жоқ екенін ескере отырып, ақшасын қалай жұмсау керегін ойлай бастайды. Совет Одағында Бендер армандаған бай өмірдің ешқайсысы мүмкін болмайды. Көңілі қалып, Бендер тіпті ақшаны анонимді түрде Қаржы министрлігіне беруді де ойлайды, бірақ кейін ойынан қайтады. Ол ақшаны зергерлік бұйымдар мен алтынға айналдырып, Румыния шекарасын өтуге тырысады, бірақ румын шекарашылары тонап, оны тек "Алтын жүн" орденімен қалдырады.
Ostap Bender is still alive (but sports a scar across his neck), after barely surviving the assassination attempt in the previous book, which he once briefly mentions as "stupid business". This time he hears a story about a "clandestine millionaire" named Alexandr Koreiko. Koreiko has made millions through various illegal enterprises by taking advantage of the widespread corruption in the New Economic Policy (NEP) period while pretending to live on an office clerk's salary of 46 rubles a month. Koreiko lives in Chernomorsk (literally: Black Sea city, referring to the city of Odesa) and keeps his large stash of ill gotten money in a suitcase, waiting for the fall of the Soviet government, so that he can make use of it. Expecting a long time of search for Koreiko, Bender decides to legalize himself and sets up a fictional enterprise "Horns and Hoofs", allegedly in charge of procurement of raw material for hair comb and button industry, headed by "Зицпредседатель Фунт", a professional "prison sitter" (German "sitzen" means to "sit") , whose sole responsibility was to "sit" in a prison in the case of legal troubles, with salary doubled. Literary critic Щеглов, Юрий Константинович writes that there indeed was such an occupation at the break of the 19th and 20th centuries. Together with two petty criminals Balaganov and Panikovsky, and an extremely naive and innocent car driver Kozlevich, Bender finds out about Koreiko and starts to collect all the information he can get on his business activities. Koreiko tries to flee, but Bender eventually tracks him down in Turkestan, on the newly built Turkestan–Siberia Railway. He then blackmails him into giving him a million rubles. Suddenly rich, Bender faces the problem of how to spend his money in a Communist country where there are no legal millionaires. Nothing of the life of the rich that Bender dreamt of seems possible in the Soviet Union. Frustrated, Bender even decides to anonymously donate the money to the Ministry of Finance, but changes his mind. He turns the money into jewels and gold, and tries to cross the Romanian border, only to be robbed by the Romanian border guards, leaving him only with a medal, the Order of the Golden Fleece.
Екі аяқталу
"Алтын бұзау" романының екі түрлі аяқталуы бар. Бірі романның алғаш рет "Thirty Days" журналына басылымға жіберілген кезде жазылған. Екіншісі кейінірек пайда болды, бәлкім, жазушылардың басты кейіпкерін қадір тұтқанына байланысты наразылықтар туындағандықтан. Бірінші нұсқа бойынша, Остап Бендер "миллионын" алғаннан кейін, мақсатына жеткен жалғыз адамның күйзелісін сезінеді, ол байлығынан бас тартып, сүйіктісі Зоя Синицкаяға үйленеді. Екінші нұсқада ол тартысқа түседі. Сначала, ол "миллионын" Қаржы комиссариатына қайтарады, бірақ кейін ойын өзгертеді. Рио-де-Жанейроға саяхаттауға бекінген ол Румыния шекарасын кешіп өтуге тырысқанда ұсталып, румын шекарашыларының тонауынан кейін үйіне қайтарылып жіберіледі.
There are two alternative endings to The Golden Calf. One was written at the time the novel was originally submitted for publication to the Thirty Days magazine. The other appeared later, probably due to the objections to the writers for lionizing their main character. According to the first, Ostap Bender, after obtaining his "million", gets to know the sorrow of a lonely man who has fulfilled his purpose, renounces the fortune, and marries his beloved, Zoya Sinitskaya. In the second, he is torn. At first, he returns his "million" to the Commissariat of Finance, but then changes his mind. Determined to travel to Rio de Janeiro, he is caught crossing the Romanian border and sent back home, after being robbed of his fortune by Romanian border guards.
Мәдениеттің әсері
Кітап орыс тіліне бірқатар қанатты сөздер мен көрнекті терминдерді сыйлады, мысалы, "Мүйіз бен қамыт компаниясы ("Рога и копыта")" – фирмасы жоқ компанияны білдіретін сөз, "отырған төраға" – нақты құқықтары жоқ төраға, және "Лейтенант Шмидт балалары" – алаяқтар. Толық тізім үшін кітаптың Wikiquote бетіне қараңыз.
The book contributed a number of catchphrases and colorful terms into the Russian language, such as "Horns and Hoofs company ("Рога и копыта")" for dummy corporation, "sitz chairman" for a chairman with no real rights, and "Children of Lieutenant Schmidt" for con men, see the Wikiquote page for the book for more.
Бейімделулер
Михаил Швейцер 1968 жылы Сергей Юрскийдің Бендер рөлінде ойнаған "Алтын бұзау" атты қара-ақ фильмді түсірді. Бұл роман режиссер Василий Пичульдің 1993 жылғы "Мехти Идиота" ("Ақымақ арманы") фильміне негіз болды, онда поп-эстрада әншісі Сергей Крылов Бендер рөлін сомдады. 2006 жылы Ресейдің Бірінші арнасы Олег Меншиковтың Бендер рөлінде ойнаған "Алтын бұзау" атты сегіз бөлімді телесериалды көрсетті. Миклош Зинатар 1974 жылы Иван Дарвастың Ортап Бендер рөлінде ойнаған 3 сағат 30 минуттық "Aranyborjú" ("Алтын бұзау") венгр телесериалын салды. 2009 жылы Энни О. Фишердің (Russian Life Books баспасынан шыққан) "Кішкентай алтын бұзау" романының ағылшыл тіліне жасалған тұңғыш толық, цензураланбаған аудармасы жарық көрді. Бұл аударма 2010 жылы AATSEEL сыйлығымен, кез келген славян тілінен жасалған ең үздік ағылшыл тіліне аудармасы үшін марапатталды.
Mikhail Schweitzer made a black and white film The Golden Calf (1968) with Sergey Yursky as Bender. It was adapted as Mechty Idiota (Idiot's Dreams, 1993) by director Vasili Pichul, starring pop singer Sergei Krylov as Bender. The Russian Channel One aired an eight part TV series The Golden Calf (TV series) [ru] (2006) starring Oleg Menshikov as Bender. Miklós Szinetár directed a 3.30 hours Hungarian adaptation TV series Aranyborjú (1974) starring Iván Darvas as Ostap Bender. The 2009 translation into English, The Little Golden Calf by Annie O. Fisher (published by Russian Life Books) was the first unabridged, uncensored translation into English of the novel. The translation won the 2010 AATSEEL Award for Best Translation into English from any Slavic Language.