Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапондық дәстүрлі қару Кусаригама — аяғында ауыр темір салмағы (фундо) бар металл тізбек (кусари) арқылы бекітілген камадан (жапондық орақ немесе қиық) тұратын дәстүрлі жапондық қару. Кусаригаманың Муромачи дәуірінде пайда болғаны айтылады. Кусаригаманы қолдану өнері кусаригамадзюцу деп аталады.
Traditional Japanese weapon
A kusarigama ([[Wiktionary:鎖鎌) is a traditional Japanese weapon that consists of a kama (the Japanese equivalent of a sickle or billhook) on a kusari fundo – a type of metal chain (kusari) with a heavy iron weight (fundo) at the end. The kusarigama is said to have been developed during the Muromachi period. The art of handling the kusarigama is called kusarigamajutsu.
Тарих
Зерттеуші Нава Юмио кусаригаманың, аттың арқандарын кесу үшін қолданылатын орақа ұқсас құрал – джингаманың негізінде жасалғанына сендіреді. Джингама қару ретінде де қолданылуы мүмкін, ал Наваның сөзіне қарағанда, бұл құрал 2=конпи (3=конпи) – салмақты ұшы мен пайдаланушының білегіне оралған тізбекпен біріктірілген болуы мүмкін. Адамдар екі қолмен қаруланып, аттарын қылмыскерлерден қорғайтын. Тағы бір теория бойынша, кусаригама тобигучиге (:ja:鳶口) негізделген, ол "қалың сабы мен қысқа пышақ тәрізді жүзі бар балтаның бір түрі". Кусаригаманың жаппай шайқаста қару ретінде қолданылғанына ешқандай дәлел жоқ. Ұзын тізбекті иілту одақтастарға қауіпті болуы мүмкін, ал броняға қарсы тиімсіз. Бұл қару, қарсылас қылышпен шабуыл жасағанда ең тиімді, ал найза, нагината немесе бо сияқты ұзын қаруларға қарсы онша пайдалы емес. 12 ғасырдан бастап Токугава сёгунатының кезіне дейін көптеген жауынгерлер осы қаруды қолдануға маманданған. Олардың бірі – Ямада Шинрюкан, ол көптеген қылышбаздарды жеңген адам. Оны Араки Матаэмон бамбук тоғайына қамап, өлтірген. Ямада бамбук тоғайында кусаригама тізбегін айналдыруға жеткілікті орын таппады. Бұл қаруды ниндзялар да қолданған. Кусаригама сонымен қатар "бос уақыты бар жауынгерлердің ойыншығы және жергілікті фестивальдерде ерекше нәрсе жасағысы келген ауылдық шәкірттерді тарту құралы" ретінде де пайдаланылған. Кенджитсу, джиуджитсу және нагинатадзюцу мектептері кусаригамадзюцуды – кусаригаманы қолдану өнерін үйреткен. Бұл өнер камадзюцу, кусаридзюцу және фундзюцу аспектілерін біріктірген. Камадзюцу – кама (орақ), кусаридзюцу – тізбек, ал фундзюцу – салмақ. Кусари фундо – тізбек пен темір салмақтың үйлесімі. Эллис Амдурдың "Ескі мектеп: Жапондық жекпе-жек дәстүрлері туралы эсселер" кітабында кусаригаманың пайда болуы туралы миф қайта айтылады. Әңгімеде күрішті орып алу үшін орақ қолданған шаруаға самурай шабуыл жасайды. Шаруа тізбекпен бекітілген орағымен шайқасшыны жеңіп алады. Амдурдың пікірінше, қарсыласты тізбекпен тұзаққа түсіру тиімді емес, ал шаруаның орағы қолайсыз қару. Ол сондай-ақ, кусаригаманы шаруалар қолданғандығына немесе оның шаруа құралынан шыққандығына ешқандай дәлел жоқ екенін айтады.
The researcher Nawa Yumio believes that the kusarigama was based on the jingama, a tool that resembles a sickle, which was used to cut through a horse's ropes in the case of a fire. The jingama could also be used as a weapon and according to Nawa, the tool might have been combined with a 2=棍飛 (3=konpi), which is a chain that contained a weighted end and a chain around the user's wrist. People would wield the weapons with both hands to protect their horses against criminals. Another theory is that the kusarigama is based on the tobiguchi (:ja:鳶口), which is a type of axe that had a "stout haft and a short pick like blade". There is no evidence of the kusarigama being used as a battlefield weapon in mass combat. Swinging its long chain could endanger allies and it would be ineffective against armor. The weapon is at its most useful when wielded against an opponent who attacks with a sword; it is not as useful against a longer weapon such as a spear, a naginata, or a bō. From the 12th century, until the time of the Tokugawa shogunate, many fighters specialized in the use of the weapon. One of these fighters was Yamada Shinryukan, a man who defeated many swordsmen; he was trapped in a bamboo grove by Araki Mataemon and killed. Yamada did not have enough room in the bamboo grove to swing around the chain of his kusarigama. The weapon has been used by ninja. The kusarigama has also been used as a "plaything for warriors with time on their hands, and a means of attracting rural students who wished to do something unique in their local festivals". The schools of kenjutsu, jūjutsu, and naginatajutsu taught kusarigamajutsu, the art of handling the kusarigama. It combined the aspects of kamajutsu, kusarijutsu, and fundojutsu. Kamajutsu refers to the kama (sickle), kusarijutsu refers to the chain, and fundojutsu refers to the weight. Kusari fundo refers to the chain combined with the iron weight. Ellis Amdur’s book Old School: Essays on Japanese Martial Traditions retells a myth about the origin of the kusarigama. In the story, a farmer who used a farming sickle to cut his rice plants was attacked by a samurai. The farmer used the sickle with a chain attachment to defeat the warrior. According to Amdur, trapping an opponent with the chain is not effective, and a farmer's sickle would be an awkward weapon. He also states that there is no evidence for peasant use of the kusarigama or that it was derived from a farmer's tool.
Пайдалану әдістері
Қарумен шабуыл жасау әдетте салмақты тізбекті үлкен шеңберде басыңнан айналдырып, содан кейін оны қарсыластың найзасын, қылышын немесе басқа қаруын орап алуға немесе олардың қол-аяқтарын қозғалтпай тоқтатуға бағытталған. Бұл кусаригамды қолданушыға жылдам алға ұмтылып, орақпен соққы беруге мүмкіндік береді. Кусаригаманың үш түрі бар. Бірінші түрінің орақ пішіндес қаруы бар, оның сабының соңына тізбек бекітілген. Бірінші түрді қолдану риу (мектеп) -ға байланысты, қаруды бір қолмен ұстаса, тізбегі мен салмағын екінші қолмен ұстап, қарсыласына соғады. Қарудың салмағының қозғалысын қаншалықты анық көруге болады, соған қарай "оны бұрып немесе тоқтатуға болады". Кусаригамамен бір рет соққы беру әдетте қарсыластың шабуылын тоқтатуға жеткіліксіз, сондықтан екінші шабуыл жасау үшін салмақты қайтадан "керуге" тура келеді. Кусаригаманың екінші түрі - "жалаңның түбіне бекітілген" тізбек, ол бірінші түрге қарағанда әлдеқайда қуатты. Екінші түр қаруды ұстаушыға жылдам шабуылдар жасауға мүмкіндік береді және қару бұрылған жағдайда да оны пайдалануды жалғастыруға болады. Екінші түрді қолдану үшін бір қол жеткілікті, ал екінші қолыңызды басқа да айқас түрлеріне пайдалануға болады. Үшінші түрінің "қақпағы тік бұрышта орналасқан, ал қол қалқаны қақпақтың бір жағына бекітілген". Тізбек қарудың негізіне бекітіледі және оны екі қолмен басқарады, бұл бірінші түрдегі кусаригамаға ұқсас. 1980 жылдары "Black Belt" журналында Окинава кусаригамасын қолдануды үйрететін Тадаси Ямашитаның кітабы жарияланды.
Attacking with the weapon usually entailed swinging the weighted chain in a large circle over one's head, and then whipping it forward to entangle an opponent's spear, sword, or other weapon, or immobilizing their arms or legs. This allows the kusarigama user to easily rush forward and strike with the sickle. There are three types of kusarigama. The first type has a weapon in the shape of a sickle that has a chain attached to the end of its shaft. The use of the first type depends on the ryū (school), with the weapon being held in either hand and its chain and weight being held in the other hand to be swung at the other person. Depending on how easy it is to see the weapon's weight move, "it can be deflected or blocked". One hit with the kusarigama is typically not able to stop someone from attacking and the weight needs to be "reeled in" by the wielder again so that a second attack can be made. The second type of kusarigama has the chain "attached at the base of the blade" and it is much more powerful than the first type. The second type allows the wielder to use quick attacks and it can continue to be used if the weapon is deflected. It only takes one hand to operate the second type and the other hand can be used for another form of combat. The third type "has a straight blade, hafted at right angles, with a handguard set at the blade side". The chain is attached to the weapon's base and it is controlled with both hands, similar to the first type of kusarigama. A book by Tadashi Yamashita that teaches people how to use the Okinawan kusarigama was advertised in the magazine Black Belt in the 1980s.
Заңдық
Ирландия Республикасында кусаригама заңсыз шабуылдық қару ретінде қарастырылады. Ирландияның 1990 жылғы "Оқ жарақтары және шабуылдық қарулар туралы" заңы кусаригама және оған ұқсас басқа да қаруларды жасауға, импорттауға немесе сатуға тыйым салады. Мұндай әрекеттер жеті жылға дейін түрме жазасына алып келуі мүмкін.
In the Republic of Ireland, the kusarigama is classified as an illegal offensive weapon. The Firearms and Offensive Weapons Act 1990 in Ireland does not allow the kusarigama, and other similar weapons, to be manufactured, imported, or sold. These actions can result in imprisonment for up to seven years.